* عضو کمیسیون آموزش دیدهبان شفافیت و عدالت: کسانی که از رانت کنکور بهره میبرند، صاحبان قدرت و وابستگان به آنها هستند.
* مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی در مورد تأثیر قطعی معدل در ورود به دانشگاهها، امنیت امتحانات نهایی دانشآموزان را به چالش کشیده و تقلب را افزایش داده است.
«آیلتس» (IELTS) آزمون زبان انگلیسی که بعد از ۷ ماه وقفه در برگزاری آن، همین چند هفته پیش از سر گرفته شده بود، لغو گردید. سازمان سنجش آموزش کشور دلیل این امر را لو رفتن سوالات عنوان کرد، موردی که قبل از این نه تنها در کنکور بلکه در امتحانات نهایی دانشآموزان هم اتفاق افتاده است. آزمون انگلیسی «آیلتس» برای کسانی است که قصد مهاجرت دارند، در این روند پیشتر شورای فرهنگی انگلیس در ایران مسوول برگزاری این امتحان بود که در سال ۸۸ فعالیت خود را متوقف کرد.
«سرمایه و ثروت» در گفتوگو با علی امرایی، عضو کمیسیون آموزش دیدهبان شفافیت و عدالت به بررسی رانت و فساد در آزمونها و امتحانات سراسری پرداخته است، رقابتهای علمی که سرنوشتساز هستند و مسیر زندگی جوانان را تعیین میکنند.
* لغو آزمون آیلتس کار درستی بود؟
– بله، برای این که سوالات قبل از برگزاری امتحان لو رفته بود، با این حال این آزمون دوباره انجام میشود و جای نگرانی نیست. در این میان نکته مهم کشف سرشاخهها و کانالهای تقلب است.
* تقلب در آزمون چگونه صورت میگیرد؟
– در امتحانات سراسری دانشآموزان که خردادماه امسال برگزار شد، سوالات در دروس مختلف به نوعی به بیرون درز کرد. در واقع داوطلب در داخل حوزه از ورقه امتحانی عکس میگیرد و آن را برای کانال تقلبی ارسال میکند و در آنجا، گروهی از افراد که قابلیت پاسخگویی به سوالات را دارند، پاسخها را در اختیار فرد قرار میدهند، این ارتباط اینترنتی به نوعی تقلب محسوب میشود. بر این اساس باید گفت وقتی داوطلبی در جلسه امتحان، تقلب میکند و به پاسخ سوالات دست مییابد، آن آزمون به لحاظ امنیتی درجهاش پایین میآید. البته آموزش و پرورش هم این موضوع را پذیرفته با این حال اصرار دارد که این روند را نمیتوان لو رفتن سوالات نامید!
* جدای از آزمونهای سراسری دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، چرا امتحانات نهایی دانش آموزان این قدر حساس شده و کانالهای تقلب به آن ورود کردهاند؟
– شورای عالی انقلاب فرهنگی مصوبهای را گذرانده که براساس آن تاثیر نمرات امتحانات نهایی برای ورود به دانشگاه قطعی اعلام شده است، به عبارت دیگر پذیرش دانشجو ۶۰ درصد با نمره کنکور و ۴۰ درصد با معدل انجام میگیرد. در این روند حساسیت آزمون سراسری که در سال دو بار برگزار میشود با ۳۰ نوبت امتحان نهایی در ماههای خرداد، شهریور و دی، ۱۵ برابر شده و موضوع امنیت را به چالش کشیده است از طرفی تاثیر قطعی معدل در کنکور موجب شده تا داوطلبان علاوه بر خرید کتابهای تستی برای آزمونهای سراسری، کتابهای مربوط به امتحانات نهایی را نیز تهیه کنند و گردش مالی مافیا را که موسسات مشخصی هستند به صورت قابل توجهی افزایش دهند. حال میتوان دریافت که جریان پشت پرده مدارس غیردولتی و کتابهای تشریحی چرا قدرت بیشتری نسبت به مافیای کتابهای تستی یافتهاند، نکته دیگر شهریههای نجومی مدارس خاص در کلانشهرهاست که به نوعی برای ورود فرزندان ثروتمندان به دانشگاهها تضمین میدهند و از این رهگذر به خانوادههایی که تمکن مالی ندارند فشار میآورند.
* در قوانین کنکور و دانشگاهها امتیازاتی برای فرزندان هیات علمی دانشگاهها در نظر گرفته شده بود،که از آن میتوان تعبیر رانت داشت، در این باره برای ما بفرمایید.
– با این مصوبه کسانی از رشته دامپزشکی به رشتههای پزشکی و داروسازی تغییر رشته و دانشگاه دادند یا افرادی با کارشناسی مدیریت بیمه و کارشناسی صنایع غذایی وارد رشتههای دندانپزشکی و پزشکی شدند و با این که شورای سنجش و پذیرش و دیوان عدالت اداری حکم به اخراجشان داد اما شورای عالی انقلاب فرهنگی تمکین نکرد.
* پس چگونه این مصوبه ابطال شد؟
– دیوان عدالت اداری در سال ۹۹ مصوبه را لغو کرد. با این حال دو سال طول کشید تا در سال ۱۴۰۱ و در جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی این رانت باطل شد. در واقع تبعیضهایی از این دست موجب شده که رتبه ۱۷۵ هزار کنکور در دانشگاه تحصیل کند و به همه بخندد.
* رانتخواران چه کسانی هستند؟
– یا صاحبان قدرت هستند و یا وابستگان به آنان؛ مثلاً در مورد تغییر رشته و نقل و انتقال فرزندان هیات علمی، افرادی محدود و به عبارتی خواص از آن بهره بردند و بسیاری از اساتید از این موضوع اطلاع نداشتند. در واقع برخی سهمیهها و تبصرهها به کمیسیون موارد خاص اجازه میدهد که محدودیتهای مربوط به آییننامه داخلی را دور بزند. سوالی که مطرح است این که چرا باید فرزند یک عضو هیات علمی که در شرایط موجود هم به نوعی دارای تمکن مالی به شمار میرود در کنار خانواده باشد اما فرزند یک کارگر که با فقر روزگار میگذراند میبایست فرسنگها دور از پدر و مادر به تحصیل ادامه دهد؟ امروز جشنوارههایی برگزار میکنند که در پذیرش بدون آزمون دوره دکترا، اثرگذار است. بر این اساس در موردی دانشجویی که در مصاحبه دانشگاه چمران رد شده بود با شرکت در یک جشنواره در دانشگاه شهید بهشتی پذیرفته شده و اکنون تحصیل میکند!
* کامیاب بهرودی
