مرکز آمار ایران اعلام کرد: نرخ تورم عمومی در زمستان سال 1403 بیش از 35 درصد بوده است که بالاترین سطح از زمستان سال گذشته به این طرف میباشد. بر این اساس، ایرانیان برای نخستین بار در سالی که گذشت با تورم ماهانه بالای 4 درصد دست و پنجه نرم کردهاند. در این روند، دادههای رسمی تاکید میکند که در تورم زمستان گذشته گرانی خوراکیها بیش از هر چیز دیگری احساس شده است. برای مثال تورم ماهانه سبزی و حبوبات به تنهایی 9/16 درصد تثبیت شده که تقریبا 4 برابر تورم کل میباشد. میوه و خشکبار هم با تورم 7/8 درصد جایگاه دوم را در اختیار دارند و گروههای «نان و غلات» و «چای و قهوه» هم به ترتیب با تورم ماهانه 4/7 و 3/7 درصد رتبههای بعدی را به دست آوردهاند.
نکته قابل توجه این که طبق اعلام مرکز آمار، نرخ تورم روستایی از مناطق شهری سبقت گرفته و افراد با درآمد ثابت مانند بازنشستگان بیش از گروههای دیگر در فشار بودهاند. پایگاه خبری «سرمایه و ثروت آنلاین» در گفتوگو با دکتر مرتضی افقه، اقتصاددان و استاد دانشگاه چمران اهواز به بررسی معیشت ایرانیان در سال 1404 پرداخته است:
* مردم میگویند اثرات دلار بالای ۱۰۰ هزار تومانی در سال 1404 خود را نشان خواهد داد، بر این اساس سال دشواری را از لحاظ معیشت انتظار میکشند!
– مردم با تجربیاتی که از سال 97 به این طرف داشتهاند، میدانند که تحریم با سفره آنان چه میکند. لذا پیشبینی بحران معیشت در سال 1404 کار چندان دشواری نیست. در واقع آنها از برخی اقتصادخواندههای کمسواد که به دولت برای حذف ارز نیمایی و افزایش قیمتها، فشار آوردند شرایط را بهتر درک میکنند. در این میان با اقتصادی که به درآمد نفتی اعتیاد دارد و با عنایت به موضوع فشار حداکثری که در دستور کار امریکا قرار دارد قطعا دولت دچار کسری بودجه خواهد شد و برای جبران به سمت استقراض از بانک مرکزی و پمپاژ نقدینگی میرود و خود این، یعنی تورم. از دیگر سو، نوسان ارز هم بر روی قیمت تمامی کالاها و خدمات اثر خواهد گذاشت.
* درباره حذف ارز نیمایی به دولت چهاردهم هشدار داده نشده بود؟
– چرا؛ خود من در جلسهای که آقای همتی با برخی اقتصاددانان در مورد حذف ارز نیمایی برگزار شد، گفتم که باید بپذیریم شرایط کشور، بحرانی و بدتر از دوره 8 ساله جنگ تحمیلی است. بر این اساس باید به سمت برنامههای خاص رفت نه این که با سیاستهای نئوکلاسیک مانند وضعیت عادی عمل کرد.
* دکتر مرتضی افقه: دولت در سال جدید برای جبران کسری بودجه دوباره به سمت استقراض از بانک مرکزی خواهد رفت و با پمپاژ نقدینگی به تورم دامن میزند.
* آقای پزشکیان راه برونرفت از بحران معیشت را مالیاتستانی و حذف یارانه گروههای پردرآمد میداند در حالی که با ارزش افزوده از همه مالیات میگیرند و یارانه افراد ناتوانی مانند بازنشستگان را هم حذف کردهاند!
– آقای پزشکیان چون تجربه اجرایی ندارد، حرفهای اقتصادخواندههای بیاعتنا به شرایط موجود را تکرار میکند که بعضا در گروه مشاوران او قرار دارند اگر منظور از مالیاتستانی ابرثروتمندان باشند، حرکت در این مسیر امر موجهای است اما اگر قرار باشد سطح مالیات را به طبقه متوسط، حقوقبگیران و ارزش افزوده که به مصرفکننده منتقل میشود تقلیل دهیم در آن صورت ظلم مضاعف است چرا که میدانیم ابرثروتمندان با نفوذی که دارند فرار مالیاتی برایشان کار دشواری نیست ضمن این که برخی ارگانها و نهادها که کارتل اقتصادی به شمار میروند معافیت مالیاتی دارند و ساختار ناکارآمد دولت در برابر آنها کارایی نخواهد داشت.
* منظورتان از این دستگاهها، آستان قدس، بنیاد مستضعفان، ستاد اجرایی فرمان امام و… است؟
– بله من نمیخواستم نام ببرم. به هرحال اینها سهم قابل توجهی از اقتصاد کشور را در اختیار دارند و شنیدهها و شواهد حکایت از آن دارد که به نوعی از معافیت مالیاتی برخوردار میباشند و مالیات ندادنشان اجحاف دینی است.
* اگر دولت به جای مالیاتستانی از اَبَرثروتمندان، سطح آن را به طبقه متوسط، حقوقبگیران و ارزش افزوده تقلیل دهد، ظلم مضاعف است.
* طبق گزارش مرکز آمار، تورم خطرناک در کشور به کالاهای خوراکی رسیده و سفرههای مردم بیش از پیش تهدید شده است!
– به هرحال حذف ارز 4 هزار و 200 تومانی در دولت رییسی و کنار گذاشتن ارز نیمایی در دولت فعلی، سیاستهایی بوده که به کالاهای مورد نیاز مردم اصابت کرده است و متاسفانه این عملکرد اشتباه در دولتهای مختلف تکرار میشود.
* عبدالله خلیلی
