* رفع تحریمها ارتباط مستقیم با مناسبات ایران با اروپا، آمریکا و آژانس بینالمللی انرژی اتمی دارد، باید مسیر را برای احیای برجام هموار کرد.
* احزاب و گروهها دیگر نمیپذیرند به عنوان زینت انتخابات، حضور صوری داشته باشند، حاکمیت باید از حکومت یکدست فاصله بگیرد.
از اولین روزهای زمستان ۹۴ که عربستان به دلیل حمله معترضان به سفارتش در تهران، رابطه خود را با جمهوری اسلامی قطع کرد تا آخرین روزهای زمستان ۱۴۰۱ که دو کشور با میانجیگری چین از درِ آشتی وارد شدند، هفت سال گذشت. سال ۱۴۰۲ با ماه عسل تهران – ریاض آغاز شد. حال ایرانیان منتظرند تا ببینند مراودات اقتصادی که قرار است بین دو کشور رخ دهد تا چه اندازه برمعیشت آنان اثرگذار خواهد بود. در این میان آگاهان سیاسی تأکید دارند: علیرغم بهبود روابط منطقهای، چنانچه موضوعاتی نظیر برجام و FATF در داخل کشور حل نشود، باز مشکلات ادامه مییابد، کما این که باید امیدوار بود که عربستان هم به این فهرست اضافه نشود. «سرمایه و ثروت» در گفتوگو با سیدحسین مرعشی دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی، ضمن بررسی تحولات اخیر در سیاست خارجی، موضوع تعامل حکومت با مردم و انتخابات آینده مجلس را مورد بحث و بررسی قرار داده است:
* بهبود مناسبات منطقهای و بازسازی روابط با کشورهای همسایه از جمله امارات، بحرین، عربستان و… آیا در کمرنگ شدن تحریمها موثر است؟
– نخیر، برای این که مسأله تحریمها، ارتباط مستقیم با مناسبات ایران با اروپا، امریکا و آژانس بین المللی انرژی اتمی دارد و بایستی در این حوزه برای رفع تحریمها چارهاندیشی کرد.
* چرا ما پیشنهاد توافق موقت را نپذیرفتیم؟
– توافق موقت، خبر دقیقی نبود. فعلاً مذاکره با آژانس در جریان است که میتواند مسیر را برای احیای برجام هموار کند.
* اما ما عملاً اروپا را از دست دادهایم که دلیل آن قرار گرفتن در کنار روسیه در جنگ علیه اوکراین بوده است؟
– ایران این ادعا را رد کرده است. پس باید منتظر حل مسایل با آژانس بود. در آن صورت بسته سیاستی اروپا که پیشنهاد شده و تهران و واشنگتن آن را قبول دارند، میتواند منجر به احیای برجام شود.
* تابلوی شیخ نمر در مشهد از خیابانی که کنسولگری عربستان در آن قرار دارد پایین کشیده شد. آیا ما در مناسبات با ریاض از مواضع و باورهایمان مانند برائت از مشرکین در حج دست برخواهیم داشت؟
– برائت از مشرکین که در سالهای اخیر در منا برگزار شده، تعدیل یافته و سعودیها با آن مشکل ندارند.
* برخی از رسانههای خارجی عنوان کردهاند که عربستان از ایران خسارت مربوط به «آرامکو» را طلب کرده است. نظر شما چیست؟
– ایران که «آرامکو» را مورد حمله قرار نداده که بخواهد خسارت آن را بپردازد. ضمن این که سعودیها به موضوعات فرعی از این دست ورود نمیکنند چرا که خسارت آرامکو برای آنها عددی نیست.
* سعودیها اهل سرمایهگذاری هستند. آیا ایران میتواند یکی از گزینههای آنان در این زمینه باشد؟
– نقطه مشترک ایران و عربستان در حوزه اقتصاد، نفت است. در این پروسه ما بیش از سرمایهگذاری به تکنولوژی نیاز داریم که باید آن را از کمپانیهای غربی به دست آوریم و ضریب بازیافتمان از حوزههای نفتی را افزایش دهیم.
* اماراتیها در مذاکره با ایران، موضوع سه جزیره را مطرح کردهاند؟
– ایران در زمینه خاک کشور با هیچ دولتی گفتوگو نمیکند.
* در اعتراضهای نیمه دوم سال ۱۴۰۱ شکافهایی بین مردم و حاکمیت ایجاد شد. این مسأله در سال جاری در موضوع حجاب و به شکل دیگر دیده میشود. در این باره راهحل و پیشنهاد حزب کارگزاران سازندگی چیست؟
– جمهوری اسلامی باید به یک نئورئالیسم سیاسی، فرهنگی و اجتماعی تن دهد. به هر حال مردم ایران یک مجموعه یک دست مذهبی نیستند و نمیتوان گفت که همه مقید به دین و حدود الهی هستند. پس بایستی تفاوتهای عقیدتی و فرهنگی جامعه را پذیرفت. لذا هر قدر حاکمیت از این واقعیت فاصله بگیرد، مشکلات بیشتر خواهد شد. از طرفی وقتی ناکارآمدی مفرط در نظام اداری، سیاسی و اقتصادی کشور وجود دارد، دعوت مردم به دین با دشواری همراه میگردد. بر این اساس مسوولین جمهوری اسلامی ابتدا باید زندگی نابسامان ملت را سروسامان دهند که خود نوعی دعوت به دین است. پس در دورهای که روز به روز سفرهها کوچکتر و خالیتر میشود بهتر است بگذاریم مردم به دین خود باشند.
* نظرتان درباره انتخابات مجلس که قرار است اسفندماه برگزار شود، چیست؟
– صحبت در این باره خیلی زود است.
* حزب شما در انتخابات حضور مییابد؟
– انتخابات باید وجود داشته باشد که در آن شرکت کنیم ضمن این که مردم باید اثر انتخابات را ببینند. در این روند حاکمیت باید از حکومت یک دست فاصله بگیرد و چند وجهی بودن سیاست را به رسمیت بشناسد چرا که احزاب و گروهها دیگر نمیپذیرند به عنوان زینت انتخابات، حضور صوری داشته باشند.
* شورای نگهبان که در انتخابات مجلس و ریاست جمهوی روال خود را طی کرد؟
– شورای نگهبان تصمیمگیر نیست و مجری سیاستهای کلان نظام به شمار میرود. آن چه مهم است این که سیاستها باید اصلاح گردد.
* عبدالله خلیلی
