* آرش خوشخو: نولان وقتی به روایت تاریخی رو میکند فیلم «دانکرک» میشود بر این اساس میتوان گفت که «اوپنهایمر» هم اثر قدرتمند و جذابی است.
* قدرتنمایی سینمای کشور با اتفاقات اخیر به پایان رسیده و شاید در آینده نزدیک هم فیلم خوبی ساخته نشود لذا یکی از راههای نجات سالنهای سینما، ورود و نمایش آثار روز جهان است.
جدیدترین فیلم «کریستوفر نولان» به زندگینامه «رابرت اوپنهایمر» پدر بمب اتم و نقش او در جنگ جهانی دوم پرداخته است. این اثر براساس کتاب «پرومته امریکایی» ساخته شده کتابی که در سال ۲۰۰۵ به بازار آمد و نگارش آن ۲۵ سال به طول انجامید و موفق به کسب جوایزی چون «پولیتزر» شد. داستان زندگی «اوپنهایمر» پر از پستی و بلندی و روایتهای مهیج است که موجب میگردد این فیلم با ژانر «بیوگرافی» به یک شاهکار تماشایی تبدیل شود. «نولان» در رزومه خود ۳۶ نامزدی اسکار و دریافت ۱۱ جایزه دارد و توانسته به فروش بیش از ۵ میلیارد دلار در سراسر جهان برسد. او «اوپنهایمر» را تابستان امسال و در آستانه سالگرد انفجار بمب اتمی در هیروشیمای ژاپن به نمایش درآورد.
«سرمایه و ثروت» درباره این درام جنگی و امکان پخش آن در ایران همزمان با اکران جهانی با آرش خوشخو، منتقد سینما به گفتوگو نشسته است:
* درباره تازهترین اثر کریستوفر نولان برای ما بگویید؟
– «اوپنهایمر» یکی از داستانهای دراماتیک است که نمایشنامه آن قبل از انقلاب تحت عنوان «قضیه اوپنهایمر» توسط انتشارات خوارزمی منتشر شد. دانشمندی که خالق بمب اتم میشود و سپس نمیتواند با وجدان خود کنار بیاید. در این میان انفجار هستهای(۱) جلوهگری بصری به فیلم میدهد و به پدیده جذاب روی پرده «آیمکس» تبدیل میشود. کریستوفر نولان نشان داده که هر زمان از فضای فانتزی ذهن خود بیرون میآید، سینماگر قابل اتکایی میگردد، البته بسیاری از سینما دوستان فضای علمی و تخیلی او را در فیلمهای میان ستارهای (inter stellar)، تلقین (inception) و… را میپسندند ولی باید گفت این کارگردان وقتی به روایت تاریخی رو میکند فیلم «دانکرک» (Dunkirk) میشود که اثر فوقالعادهای است و براساس آن میتوان گفت که «اوپنهایمر» هم فیلم قدرتمندی است که طبق مستندات تاریخی به تصویر کشیده شده و البته برآیند نقدهای جهانی حکایت از آن دارد که این اثر، فیلم جذابی میباشد.
* یک شرکت تولیدکننده لوازم صوتی و تصویری در کشور جایزه تابستان خود را به بلیت فیلم «اوپنهایمر» و تماشای آن در ترکیه اختصاص داده است، چرا علاقهمندان هنر هفتم نمیتوانند فیلمهای روز جهان را همزمان با اکران سراسری آن ببینند؟
– شاید مهمترین دلیل در این زمینه تحریمها باشد و این که ما از چرخه توزیع فیلم هالیوود دور افتادهایم نکته دیگر این که دیدن چنین فیلمهایی نیازمند تکنولوژی روز دنیا در سینماست که «آیمکس» نامیده میشود خوب وقتی ما صاحب این سینما شدیم فشار روی آوردن فیلمهای بزرگ هم بیشتر میگردد ضمن این که من فکر نمیکنم در بدنه حاکمیت در مورد نمایش آثار روز دنیا مخالفتی باشد بلکه آنها هم علاقهمند هستند فیلمهای روز به ایران بیایند و فروش کنند.
* اما تجربه نشان داده که با فیلمهای امریکایی زاویه وجود دارد؟
– به هرحال ما کشوری هستیم که با ایالات متحده مشکل سیاسی داریم و قطعاً در مورد فیلمهای آنها ممیزی صورت میگیرد. با این حال مشکلی نیست که حل نشود.
* ورود سینمای «آیمکس» به ایران چقدر هزینه دارد؟
– کمتر از یک میلیون دلار نیست و باید کسی در سینما باشد که این کار را انجام دهد. البته همان طور که میدانید بزرگترین تهیهکننده ما، بزرگترین مالک سالنهای سینماست که نشان میدهد، تهیهکنندگی، پخش و سالنداری چقدر به هم نزدیک شده و امکان دارد برای حمایت از فیلمهای ایرانی در برابر ورود فیلمهای روز خارجی مقاومت به وجود بیاید.
* «اوپنهایمر» یک فیلم در ژانر «بیوگرافی» است یعنی مخاطب اول و پایان داستان را میداند، ساخت این گونه آثار نمیتواند با ریسک همراه باشد؟
– تماشاگران عام عمدتاً داستان را نمیدانند و شاید تصورشان این باشد که «اوپنهایمر» یک فیلم تخیلی است. من میگویم فیلمهایی که براساس اتفاقات واقعی ساخته میشوند اگر خوب از آب درآیند بسیار جذابند ما این سابقه ذهنی را در کشورمان داریم. نظیر فیلم «ایستاده در غبار» محمدحسین مهدویان که مردم نسخه سانسورنشده آن را دوست داشتند، نکته دیگر این که هرچه در این فیلمها روایت میشود به نوعی جنبه سند تاریخی به خود میگیرد.
* در پنج ماهه اول سال ۱۴۰۲ بزرگترین اتفاق سینمای ایران فیلم «فسیل» بود که بالای ۲۰۰ میلیارد تومان فروخت اما در کل، فروش سایر تولیدات افت قابل توجه داشت. چرا اقبال مردم به سینما کم شده است؟
– به نظر میرسد قدرتنمایی سینما با اتفاقات سیاسی و اجتماعی در کشور و دوستان جدیدی که آمدهاند و محدودیت ایجاد کردهاند به پایان رسیده است و شاید در آینده نزدیک هم فیلم خوبی ساخته نشود. براین اساس باید گفت اگر اتفاقی بیفتد در پلتفرمهاست که آن هم در یکی، دو سال گذشته نشان داده بیش از حد به دنبال سلیقه مخاطب هستند. در این روند یکی از راههای نجات سالنهای سینما میتواند نمایش فیلمهای روز جهان باشد.
* پینویس:
(۱) یکی از شاهکارهای بصری فیلم «اوپنهایمر» بازسازی صحنه آزمایش هستهای «ترینیتی» در سال ۱۹۴۵ به صورت واقعی است، کاری که کریستوفر نولان برای انجام آن از جلوههای ویژه رایانهای (CGI) که معمولاً سادهتر و راحتتر میباشد، استفاده نکرد. در واقع او مانند سایر آثار خود علاقهای به بهرهگیری از فناوری پرده سبز نشان نداد.
شرح عکس:
اکران اوپنهایمر در کپنهاگ – عکس اختصاصی «سرمایه و ثروت»
* نیلوفر خلیلی
