* مدیرکل تامین منابع و سرمایهگذاری گروه صنعتی بارز: با تحویل قطرهچکانی ارز از سوی بانک مرکزی تامین مواد اولیه خارجی به روز رسیده است و باکاهش موجودی انبار هر آن احتمال توقف تولید میرود.
* قیمتگذاری دستوری موجب به وجود آمدن رانت برای برخی گروهها شده است.
گروه صنعتی بارز با ظرفیت تولیدی ۱۲۵ هزار تن و برخورداری از ۴۶ درصد سهم تولید در حال حاضر به عنوان رهبر بازار تایر ایران و به روزترین تایرساز منطقه شناخته میشود. بارز همچنین تنها تایرسازی در کشور به شمار میرود که توانسته استاندارد E-MARK اروپا را برای سایزهای متعدد گروه محصولات رادیال سواری و رادیال باری – اتوبوسی دریافت کند. «سرمایه و ثروت» در گفتوگو با حمید تاجداری، مدیرکل تامین منابع و سرمایهگذاری گروه صنعتی بارز به بررسی تنگناهای ارزی این مجموعه تولیدی پرداخته است:
* تخصیص ارز به گروه صنعتی بارز چگونه صورت میگیرد؟
– لاستیک جزو گروه یک کالایی است و کالای اساسی محسوب میشود. بر این اساس تامین ارز آن برعهده بانک مرکزی است. با این حال از نیمه دیماه سال گذشته به دلیل محدودیت منابع، مشکلاتی ایجاد شده به گونهای که مجموعههای کرمان و کردستان طی ۴ ماه به جای ۴۰ میلیون دلار تنها ۱۰ میلیون دلار دریافتی داشتهاند!
* چه میزان از مواد اولیه بارز خارجی است؟
– ۳۵ درصد مواد اولیه این گروه صنعتی وارداتی میباشد و تحویل قطرهچکانی ارز از سوی بانک مرکزی موجب شده تا موجودی انبارها به هفته و در مواردی به روز شودوچنانچه تاخیری در این امر صورت بگیرد ممکن است خط تولید متوقف گردد. البته ما در آبان و آذر سال ۱۴۰۱ تمهیداتی برای تامین ارز به عمل آوردیم که آن پیشبینی کمک کرده تاکنون دوام بیاوریم.
* واکنش تأمینکنندگان مواد اولیه در قبال کمبود ارزی شما چیست؟
– پروسه ارسال مواد اولیه به کشور زمانبر است. بر این اساس از تأمینکنندگان خارجی خواسته شد تا محمولهها را ارسال و همزمان با تخصیص ارز، اسناد مبادله و پول واریز شود. با این حال، علیرغم دپوی مواد اولیه موردنیاز بارز در گمرکات کشور مسایل ارزی مرتفع نگردید و طبق توافق انجام شده، ترخیص مواد به صورت موردی صورت میگیرد تا خط تولید متوقف نشود.
* ارز دریافتی بارز چگونه است؟
– ما چون مشمول نرخگذاری هستیم و کالای مان اساسی به شمار میرود بایستی ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی دریافت کنیم اما در لاستیکهای رادیال و باری برای کاربرد سیمهایی با کد خاص در گروه ۲۲ قرار داده شدهایم و دلار ۳۸ تا ۳۹ هزار تومانی در اختیارمان قرار میگیرد که این موضوع یک تضاد است چرا که محصولات گروه یک کالایی باید ارز خود را با نرخ ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان دریافت کنند.
* توقف خط تولید بارز چه پیامدهایی دارد؟
– بارز حلقه واسط بین صنایع پایین دستی و بالادستی است و با تولید ۵۰ درصد لاستیک کشور، نیاز عمده خودروسازان بزرگ نظیر کرمان موتور، ماموت، تراکتورسازی، پارس خودرو، سایپا و ایران خودرو را تأمین میکند. در این میان پنج شرکت تولیدکننده دوده کربن و یک شرکت بزرگ تولیدی نخ ۵۰ تا ۷۰ درصد تولیدات خود را در اختیار بارز قرار میدهند. ضمن این که پتروشیمیها نیز با تولید کائوچوی مصنوعی برای صنعت لاستیک که تحت عنوان کدهای ۱۵۰۲، ۱۵۲۱ و ۱۷۲۱ صورت میگیرد، مشارکت قابل توجهی در این امر دارند. حال اگر چرخه تولید در بارز با وقفه مواجه شود، شاید جهتگیری پتروشیمیها به سمت صادرات سوق کند. لذا ادامه این روند میتواند در تولید ۱۴۰ نوع مواد اولیه که برای ساخت تایر مورد استفاده قرار میگیرد اختلال به وجود آورد.
* ارزیابیتان از قیمتگذاری دستوری چیست؟
– این امر، صنایع را دچار چالش کرده است چرا که نظارت اساسی بر آن اعمال نمیشود. برای نمونه در بارز ۳۵ درصد مواد اولیه وارداتی میباشد اما ۶۵ درصد بقیه که از بازار داخل تأمین میگردد با نرخ روز دلار محاسبه میشود و نظارت هم شامل تامینکنندگان مواد اولیه داخلی نیست لذا سود حاصل برای بارز بسیار اندک و در مواردی نزدیک به صفر است!
در این روند هم پروژههای مربوط به توسعه سامان نمیگیرد و با فاصله گرفتن از تکنولوژیهای روز دنیا، بازارها از دست میرود و با عقیم ماندن صادرات، ارزآوری صورت نمیگیرد.
* چه میزان ارز به واردات لاستیک اختصاص مییابد؟
– ۳۰ درصد لاستیک موردنیاز کشور وارداتی است و برای هر کیلوگرم آن هم بین ۷/۲ تا ۹/۲ دلار ارز تعلق میگیرد، حال اگر همین ارز به تولیدکننده داخلی برای افزایش ظرفیت اختصاص یابد در آن صورت برای هر کیلوگرم لاستیک زیر یک دلار ارزبری خواهیم داشت که عایدیمان نزدیک به دو دلار صرفهجویی ارزی میشود و عدد بزرگی در حدود ۲۵۰ میلیون دلار به دست میآید.
* گفته میشود، محصولات ایرانی نظیر بارز به کشورهای همسایه قاچاق میشود؟
– بله همین طور است و باید آن را از تبعات قیمتگذاری دستوری برشمرد. در واقع قاچاقچیان و دلالان لاستیک محصولات بارز را در داخل با ریال خریداری و در کشورهای اطراف به دلار میفروشند و ارز حاصل از این طریق را در بازار ایران با دلار ۵۰ هزار تومان تبدیل میکنند. این پروسه موجب گردیده که در امر صادرات نیز اخلال به وجود آید چرا که دیگر مشتریان عراقی، پاکستانی، افغانی و… حاضر نیستند لاستیک صادراتی را با کیلویی ۸/۲ دلار خریداری کنند. چون سودجویان نیاز آنان را با لاستیک ۲ دلاری تامین میکنند.
* با این افراد مقابله نمیشود؟
– در این زمینه ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز میتواند اقدامات لازم را به عمل بیاورد.
* عبدالله خلیلی
