در روزهای پایانی سال، بسیاری از فعالان اقتصادی با اقدام به تسویه حسابهای معاملاتی خود تقاضای جدیدی را به بازار تحمیل کرده و عموماً این موضوع سبب رشد نرخ ارز میشود. در این میان برخی افراد نیز با هدف رفتن به سفرهای خارجی در تعطیلات نوروز درصدد خرید پول خارجی برآمدند. در این روند باتوجه به ثبات نسبی نرخ ارز و نبودِ اخبار جریانساز جدید در بازار همانطور که دیدیم هر برگ اسکناس دلار با رقم ۶۰ هزار تومان سال جدید را آغازکرد!
* دکتر کامران ندری: باتوجه به تقاضای روزافزون در بازار و ذخایر ارزی موجود، بانک مرکزی با دلار ۶۰ هزار تومان کنار آمده است.
* با شرایط پرتنش و پرچالش در اقتصاد کشور، تورم بالا در سال ۱۴۰۳ هم تداوم خواهد داشت.
دکتر کامران ندری، اقتصاددان و استاد دانشگاه امام صادق در گفتوگو با «سرمایه و ثروت» ضمن بررسی نرخ اسکناس امریکایی، وضعیت تورم در سال پیش رو را مورد بحث قرار داده است. او تاکید دارد: در حال حاضر کسری بودجه عمدتاً از جیب حقوقبگیران تامین میشود!
* ظاهراً بانک مرکزی با دلاربالای ۶۰هزارتومانی کنار آمده و مشکلی با آن ندارد؟
– من تصور میکنم بانک مرکزی از این رقم خشنود نیست و تلاش میکند قیمت را پایین بیاورد. با این حال باتوجه به تقاضای روزافزون در بازار و ذخایر موجود ارزی امکان مدیریت چندانی در بازار وجود ندارد و باید دلار ۶۰ هزارتومانی را پذیرفت.
* برخی از وزرا میگویند: دلیل افزایش قیمت دلار غیراقتصادی است آیا این توجیه رافع مسوولیت است؟
– درست است که در شرایط فعلی موضوعات غیراقتصادی غالب شده اما سوالی که وجود دارد این که حل آنان بر عهده کیست؟ مردم که در به وجود آمدن مشکلات نقشی نداشتهاند و مسایل ناشی از تصمیمات حاکمیت بوده است. خاطرتان هست مسوولین اقتصادی دولت سیزدهم در شروع کار ادعا میکردند که در صورت تداوم مسایل غیراقتصادی که در راسشان تحریم قرار دارد میتوانند معضلات را حل کنند، لذا افرادی مانند آقای خاندوزی که این ذهنیت را در حاکمیت به وجود آوردند، گناهکارند حتی گفته میشد تورم ظرف یک سال به نصف میرسد و در سال دوم تکرقمی میگردد، بر این اساس باید گفت خیلیها فریب این ادعاها را خوردند بنابراین اگر صادق بودند میگفتند با تحریمها نمیشود کشور را اداره کرد در آن صورت شاید امروز شرایط متفاوتتر بود.
* به نظر میرسد دولت، کسری بودجه را با خلق پول از طریق بانک مرکزی جبران میکند چرا که نقدینگی به رقم خطرناکی نزدیک شده است؟
– بانک مرکزی در حد حساب تنخواه دولت میتواند نیازهای کوتاه مدت دستگاه اجرایی را برطرف سازد آن هم با رقم ۳ درصد بودجه عمومی که دولت هم بایستی تا پایان سال تسویه کند، هرچند بسیاری از دولتها تاکنون این کار را نکردهاند.
* اگر خلق پول بانک مرکزی در حد ۳ درصد بودجه عمومی است، این همه نقدینگی حاصل چیست؟
– دولت این کار را به بانکها تکلیف میکند تا هزینههای او را تامین نمایند، لذا دستگاه اجرایی به سیستم بانکی بدهکار میشود و چون نمیتواند بدهی خود را پرداخت کند بانکها به واسطه کمبود نقدینگی سراغ بانک مرکزی میروند پس خلق پول برای آن است که سیستم بانکی بتواند به تعهدات خود عمل نماید. از طرفی در موضوع کاهش کسری بودجه بیشترین فشار متوجه حقوقبگیران اعم از کارمندان، بازنشستگان و کارگران است. چرا که دولت همه چیز مانند مالیات را بالاتر از نرخ تورم افزایش میدهد و تنها حقوق و دستمزد را زیر تورم ترمیم میکند این مساله زمانی که امریکا از برجام خارج شد تشدید گردید، البته باز دولت کسری میآورد و آن را به شبکه بانکی متصل میکند و فعلا هم راهحلی وجود ندارد چرا که حاکمیت تعهداتی را در داخل و خارج از کشور پذیرفته و نمیتواند از آنها شانه خالی کند.
* شبکه بانکی در این فعل و انفعالات آسیب میبیند؟
– نخیر، فشار بر دوش عامه مردم وارد میشود و تبدیل به تورم میگردد.
* نرخ دلار وتورم در سال ۱۴۰۳ چگونه خواهد بود؟
– با توجه به درگیریهای جهانی به نظر میرسد قرار نیست تحریمهای جمهوری اسلامی بیش از این افزایش یابد چرا که اگر نفت ایران هم از دسترس خارج شود در آن صورت اقتصاد دوَل غرب دچار مشکل میگردد. در این روند فروش نفت در سال ۱۴۰۳ مانند امسال ادامه خواهد یافت و از این رهگذر تا اندازهای میتوان بازار ارز را کنترل کرد اما از آنجایی که شرایط داخلی اقتصاد ما پرتنش و پرچالش است، تورم بالا در سال پیش رو ادامه مییابد.
* کامیاب بهرودی
