* دکتر سعید صفاتیان: مافیا، روانگردانها را در قالب قرص، شربت، پودر و ویال که تزریقی است عرضه میکنند تا بتوانند آنها را در بسته و شیشه داروهای دیگر توزیع کنند.
* موضوعی تحت عنوان روانگردانهای جدید مانند «کیمیکال» بازی رسانهای قاچاقچیان است که با آن به بازارهای تازه و قیمتهای بالا میرسند.
سازمان ملل اعلام کرد: ایران و ۱۸ کشور جهان به بازار شیشه افغانستان تبدیل شدهاند. در این روند مصرف این روانگردان به جمعیت عمومی رسیده و در میان گروههایی مانند کارگران که شغل دشوار یا ساعات طولانی دارند و همچنین جوانانی که گرفتار روابط جنسی کنترل نشده هستند، رواج بیشتری دارد.
«سرمایه و ثروت» در گفتوگو با دکتر سعید صفاتیان ،تحلیلگر مواد مخدر و اعتیاد به بررسی این بلای خانمانسوز در کشور پرداخته است:
* مهاجرین افغانی در ایران تا چه اندازه میتوانند در انتقال مواد روانگردان به کشور موثر باشند؟
– اگر تنها یک درصد از این افراد با شبکه گسترده تولید و توزیع شیشه در افغانستان در ارتباط باشند خواهند توانست به صورت سازمانیافته و حتی مویرگی، روانگردان را به شهرهای مختلف ایران برسانند، این که افغانستان به جای تریاک، تولید شیشه را در دستور کار قرار داده برای کشور ما فوقالعاده خطرناک است.
* در مواردی در رسانهها و فضای مجازی نام روانگردانهای جدید منتشر میگردد، گفته میشود عناوین تازه، بازی مافیاست که با آن بتوانند جوانان بیشتری را درگیر کنند؟
– جوانان چون کنجکاو هستند معمولا تحت تاثیر اسمهای جدید قرار میگیرند، مافیا هم از این وسوسه جوانی بهره میبرند لذا در مواردی وقتی رسانهها به بررسی روانگردانهای جدید میپردازند در واقع در مسیر اهداف قاچاقچیان گام برمیدارند و در زمین آنها بازی میکنند. با این حال در بحث پیشگیری باید به جوانان و خانوادههای آنها آگاهی داد و مضرات روانگردانها را بیان کرد. بر این اساس، باید گفت هر روانگردان جدیدی که به بازار میآید، در واقع همان فرمولهای شیمیایی سابق هستند که با تغییر نام در پی بازار جدید و قیمت بالا میباشند.
* مانند کیمیکال؟
– بله، که ماده شیمیایی است و مانند شیشه تاثیرات توهمزا دارد با این حال رنگ و شکل آن را تغییر دادهاند.
* آمار معتادان در کشور چه عدد و رقمی است؟
– مراکز رسمی میگویند بین یک تا سه میلیون نفر، چون مواد مخدر غیرقانونی است بنابراین نمیتوان محاسبه درست داشت اما بررسیهای غیررسمی تاکید دارد که ۵/۷ میلیون ایرانی بالای ۱۵ سال به صورت مستقیم درگیر موادمخدر و روانگردانها هستند.
* روانگردانها در چه قالبهایی عرضه میشود؟
– قرص، شربت، پودر و ویال که تزریقی است برای این که در این شکل و شمایل روانگردانها را میتوانند در بسته و شیشه داروهای دیگر جاسازی کنند و به راحتی از طریق هواپیما، کشتی، اتومبیل و قطار جابجا نمایند، در واقع شباهت ظاهری، امکان تشخیص را برای ماموران مبارزه با مواد مخدر به حداقل میرساند.
* مشتریان تریاک و هروئین چه تفاوتی با معتادان به روانگردان دارند؟
– در جوامع درونگرا، مصرف مواد سنتی رایج است و در جوامع برونگرا ،گرایش به روانگردانها بیشتر میباشد و از آنجایی که جوانان ما برونگرا شدهاند به سمت شیشه و… میروند با این حال باید گفت افراد بالای ۵۰ سال تریاک، هرویین و شیره را ترجیح میدهند.
* میزان آلودگی زنان چگونه است؟
– تحقیقی در این باره صورت نگرفته، با این حال چون میزان مراجعه خانمهای معتاد به مراکز درمان و مشاوره افزایش یافته، گمان میرود که آمارشان رو به فزونی است.
* داروهایی که در شبکههای ماهوارهای برای درمان اعتیاد تبلیغ میشوند، مورد تایید هستند؟
– خیر؛ برای این که عمدتاً روی روانگردانها اثر ندارند، چون تاکنون هیچ دارویی برای کنترل شیشه، حشیش و کوکایین در هیچ کجای دنیا کشف نشده است. در واقع مواردی که تبلیغ میشود در نهایت دربرگیرنده متادون است که از آن شاید بتوان به جای تریاک، هروئین و شیره استفاده کرد.
* چرا این قدر تعداد معتادان متجاهر در کوچه و خیابان زیاد شده است؟ به نظر میرسد معتادان را رها کردهاند!
– نیروی انتظامی با عملیات خاص خود میتواند ۸۰ تا ۹۰ درصد اینها را جمعآوری کند اما افراد دستگیرشده درمان، مددکاری و شغل میخواهند و خانوادهای که از آنها حمایت کند. بررسیها نشان میدهد ۹۵ درصد این افراد یک سال پس از ترک در مراکز دوباره به اعتیاد بازمیگردند چون عمدتاً خانواده ندارند و شغلی که آنها را به کار مشغول کند. از طرفی تورم و فقر موجود در جامعه مزید بر علت شده و تعداد معتادان را افزایش داده است.
* فیلمهای سینمایی و سریالهایی که درباره اعتیاد و مواد مخدر ساخته میشوند، چقدر موثر هستند؟
– محتوای آثار تولیدی در کشور بیشتر شعاری است مثلاً فرد را یک هفته تا ده روز در یک اتاق زندانی میکنند و این گونه وانمود میسازند که ترک اعتیاد کار آسانی است در حالی که پروسه درمان باید ۳ ماه و زیر نظر پزشک و مشاور و در مراکز خاص باشد، ضمن این که بایستی عنصر خانواده را هم پررنگ ساخت.
* کامیاب بهرودی
