“تراستی” در سالهای اخیر به یکی از پرکاربردترین واژهها در ادبیات اقتصادی ایران تبدیل شده است و به شبکهها و افرادی اطلاق میشود که در نقل و انتقال مالی و تجاری به ویژه در حوزه فروش نفت، نقش واسطهای ایفا میکنند، لذا در شرایطی که اقتصاد ایران طی سالهای گذشته تحت فشار تحریمهای بانکی و مالی قرار داشته، این سازوکار، یکی از مسیرهای عملیاتی برای جابهجایی منابع ارزی را برعهده داشته است.
در این میان “تراستی” هیچ گاه تعریف روشن و مدونی در قوانین و مقررات رسمی کشور پیدا نکرده با این حال تشدید تحریمهای بینالمللی، عملا استفاده از این شبکهها را از یک انتخاب به یک ضرورت در اقتصاد بدل کرد.
در چنین فضایی تراستیها با ایجاد حسابهای امانی و استفاده از ظرفیتهای مالی در کشورهای واسطه به انتقال درآمدهای حاصل از صادرات نفت و برخی مبادلات خارجی کمک کردند. فعالیت این شبکهها عمدتا در کشورهایی مانند امارات، ترکیه و عمان متمرکز بوده است، کشورهایی که به دلیل موقعیت تجاری و دسترسی به نظام مالی بینالمللی، امکان ایفای نقش واسطه را بیشتر از دیگران فراهم کردهاند. در واقع تراستیها پاسخی عملی به محدودیتهایی بودند که کانالهای رسمی بانکی ایران را با اختلال یا انسداد مواجه کرده بود.
دکتر حسین راغفر: تراستیها اجازه داشتند 30 درصد از پول حاصل از فعالیتهایشان را در حساب خود نگه دارند.
از دیگر سو دادستانی با اشاره به پیگیری جدی پروندههای تراستی در کمیته مبارزه با فساد اقتصادی در حوزه ارز اعلام کرد: تاکنون برای مدیران شرکتهای تراستی 59 پرونده تشکیل شده که در 43 مورد کار به قرار جلب دادرسی رسیده است.
همچنین 22 نفر از متهمان این پروندهها به زندان معرفی شدهاند و برای 15 نفر نیز اخطار بینالمللی پلیس اینترپل صادر شده است.
پایگاه خبری «سرمایه و ثروت آنلاین» در گفت وگو با دکتر حسین راغفر، اقتصاددان، به بحث و بررسی در مورد تراستیها پرداختهاست که در ادامه میخوانیم:
* با گزارش دادستان تهران در مورد تراستیها، به نظر میرسد اینها افراد و شبکههای شناسنامهدار هستند؟
– بله، تراستیها امین نظام سیاسی و از نزدیکان برخی مقامات بودهاند به همین دلیل منابع ارزی در اختیارشان قرار میگرفت که از آنها برای دور زدن تحریمها بهره بگیرند، البته این پشتوانه موجب شد که بعضی از این افراد پولها را برنگردانند و پای دستگاه قضایی به موضوع باز شود.
بابک زنجانی مصداق یک تراستی است، آنها بخشی از نظام الیگارشی به شمار میروند.
* کار تراستیها در حوزه فروش نفت بود؟
– تراستیها منابع ارزی نقدی میگرفتند تا با استفاده از شرکتهایی که در خارج داشتند مبادلات مالی و تجاری انجام دهند که نفت هم یکی از موارد بود. البته در مبادلات صورت گرفته با پروندههای عجیبی هم روبرو بودهایم برای نمونه واردات 58 هزار خودرو قاچاق یا پرونده فساد دارو که فاکتورسازی میکردند و به حساب دولت میگذاشتند یا در مورد برنج که این محصول را 80 هزار تومان خریداری و با قیمت 400 هزار تومان در بازار عرضه کردند.
* واکنش کشورهایی مانند امارات در قبال فعالیت تراستیها چه بود؟
– امارات در واقع همان اسراییل است ابوظبی از اقدامات اینها خبر داشت و میدانست که خطری ندارند.
جریان تراستیها در شرایط موجود هم کماکان ادامه دارد.
* میتوان بابک زنجانی را نمونهای از تراستیها دانست؟
– بله او 5/2 میلیارد یورو از پول بیتالمال را در اختیار داشت، به نظر میرسد جریان تراستیها در شرایط موجود هم کماکان ادامه دارد چرا که برخی از آنها ماموریت خود را به درستی انجام دادهاند و عدهای پولها را برنگرداندهاند.
* تراستیها با صحبتهایی که شد در ردیف کاسبان تحریم به شمار میروند، این طور نیست؟
– نه لزوماً؛ همه این اتفاقات ناشی از فقدان شفافیت در فعالیتهای اقتصادی کشور است که تحریمها هم جزئی از آنها به حساب میآیند. از طرفی تصور من این است که تراستیها اجازه داشتند 30 درصد از پول حاصل از فعالیتهایشان را در حسابهایشان نگه دارند.
* درباره رابطه تراستیها با الیگارشها، ردپای وجود دارد؟
– تراستیها، بخشی از نظام الیگارشی هستند.
* کامیاب بهرودی
انتهای پیام/
