در آخرین روزهای تابستان وقتی بورس قرمز شد، مردم دوباره برای خرید دلار در مقابل صرافیهای بانکی صف کشیدند.
عدهای هم سراغ بازارهای سکه، خودرو، ملک و املاک رفتند. به عبارت دیگر در این آشفته بازار آنهایی که پول دارند هر کاری میکنند تا ارزش پول خود را حفظ کنند.
البته این تمام ماجرا نیست، اقتصاد ایران برنامهریزی خانوادهها را به سمت نابودی کشانده است دیگر نمی شود پول پس انداز کرد و گفت با این پول ۱۰ ماه دیگر یک پراید میخرم، شاید ۱۰ ماه دیگر با همان پول نشود یک دوچرخه خرید.
«سرمایه و ثروت» درباره سرگردانی پولهای زیر بالشی با فاطمه دانشور، کارآفرین عرصه معدن و عضو اتاق بازرگانی ایران، گفتوگویی انجام دادهاست که در ادامه میآید:
بازارهای خاکستری
- چرا سرمایهگذاری خرد مردم در بازارهای خاکستری به سامان نمیرسد؟
برای اینکه اقتصاد ما بیمار است از طرفی دولت هم سعی دارد کسری بودجه خود را از جیب مردم تامین کند در واقع دستگاه اجرایی در نیمه اول سال با اتکا به بازار سرمایه توانست اموراتش را بگذراند. در این روند وقتی بورس چالشی شد مردم سراغ بازارهای دیگر رفتند.
- چرا مردم، سرمایههای سرگردان خود را در ریل درست سرمایهگذاری قرار نمیدهند؟
برای اینکه عامه، معمولاً هیجانی تصمیم میگیرند، حاصل این گونه سرمایهگذاریها قطعاً شکست و زیان است، باید قدرت تحلیل داشته و بر اساس آن عمل کرد.
به اعتقاد من، اقتصاد بیمار ما برای عبور از بحران باید درهای تجارت با جهان را بگشاید هرچه باشد دولت برای اداره مملکت نیاز به پول دارد و وقتی تجارتی در کار نباشد سراغ ته قلکهای مردم میرود که این کار هم تبعات خودش را دارد.
نکته بعدی مالیاتهایی است که این روزها وضع میشود و مردم بابت خانه، اتومبیل، حساب بانکی و…… باید مالیات بدهند، کسی مخالف مالیات نیست اما باید به ازای آن خدمات داد، با این حال خدمات رفاهی و اجتماعی هم مطلوب نیست.
فعالیت با 20 درصد ظرفیت
- کار و بار شما به عنوان یک کارآفرین چگونه است؟
امورات ما چند سالی است که با دشواری میگذرد و اکنون به ۲۰ درصد ظرفیت رسیده است، خیلی از کارآفرینهای ناچار به توقف فعالیتشان شدهاند، قوانین هم روز به روز سختتر میشود و بخش خصوصی را نحیفتر میگرداند.
- فعالیت صادراتیتان ادامه دارد؟
خیر، متوقف شده است.
- چرا برخی از میلیاردرهای دنیا از جمله «جف بزوس» مالک آمازون در شرایط کرونایی، ثروت افسانهای به جیب میزنند؟
میلیاردرهای بزرگ بر خلاف مردم عادی میتوانند از خلاها فرصت سازی کنند، در واقع برای برخی منبع درآمد جدید شد، مثلا آمازون که فروش اینترنتی دارد از کوئید ۱۹ و خانه ماندن مردم بهره مند گردید.
با این حال در کشورهایی مانند ما که به واسطه اقتصاد بیمار، فشارهای گوناگون روی دوش مردم قرار دارد، از کارآفرین گرفته تا عامه مردم به نوعی مجبورند علاوه بر تامین زندگی، خود کاستیهای دولت را هم جبران کنند. فکر میکنید برای چه همه سراغ مشاغل کاذب رفتند برای اینکه در کمترین زمان بتوانند بیشترین سود را کسب کنند. لذا از فعالیتهایی که ارزش بنیادی دارد، خبری نیست و اگر کسی حرفی از تولید و اموری از این قبیل بزند به او می خندند، چرا که باورشان این است که پول در بازارهایی چون ارز، سکه، خودرو، مسکن و…. به دست میآید.
صادرات مازاد نیاز داخل
- میگویند در حرفه شما یعنی معدن، سنگ آهن به جای بهکارگیری در صنایع فولاد، به صورت خام صادر میشود و فولادسازان در تولید به مشکل بر میخورند؟
در حال حاضر بیشتر معادن کشور در اختیار دولت است اگر انتقادی هم در این زمینه هست باید متوجه دولتیها باشد، سهم بخش خصوصی اندک است و صادراتی که انجام میدهد مازاد بر نیاز داخلی است.
- نیمه دوم سال را از لحاظ اقتصادی چگونه ارزیابی میکنید؟
من افق روشنی پیش روی کشور نمیبینم برخی اعتقاد دارند با آمدن بایدن شاید شاهد شرایط تازه باشیم که با آن ماجرا هم نمیتوان خوش بین بود فکر میکنم در دوره اوباما، فرصتهای وجود داشت که از دست رفت.
عبداله خلیلی
