* کامیاب بهرودی
زیان انباشته در صورت وضعیت مالی یا همان ترازنامه بانکها، یکی از موضوعهای مهم در تحلیل وضعیت مالی شبکه بانکی است. بانک مرکزی پیش از این اعلام کرده بود «14 بانک کشور، زیان انباشته دارند.» بررسی دقیق وضعیت زیان انباشته بانکها میتواند به شفافسازی مشکلات مالی آنها کمک کند واین امر اهمیت ویژهای برای صاحبان سهام بانکها و نیز نهادهای نظارتی دارد.
برای بررسی این موضوع، ابتدا لازم است مروری بر مفهوم سود یا زیان در صورتهای مالی داشته باشیم و پس از آن، درباره سود یا زیان انباشته بحث کنیم.
سود یا زیان مفهوم آشنایی برای همه افراد است که به بیان ساده از اختلاف درآمدها و هزینهها بهدست میآید. سود یا زیان بانکها در صورت «سود و زیان» آورده میشود. اگر در یک دوره مالی، مجموع هزینهها از مجموع درآمدها بیشتر باشد بانک مورد بررسی زیانده است. اگر در یک دوره مالی، مجموع درآمدها از مجموع هزینهها بیشتر باشد، بانک مذکور سودده است.
سود یا زیانانباشته مربوط به یک سال مالی نبوده و همه سالهای فعالیت بانک مورد بررسی تا تاریخ صورت وضعیت مالی یا ترازنامه است.
یکی از عوامل زیان انباشته بانکها را میتوان وجود مطالبات غیرجاری و تسهیلات معوق دانست. دلایل گوناگونی برای مطالبات غیر جاری و تسهیلات معوق بانکی وجود دارد. اعتبارسنجی نامناسب، یکی از دلایلی است که منجر به این موضوع میشود.
سرنخ تورم به معضلات نظام بانکی میرسد: مدیران بانکهای زیانده باید برکنار شوند.
اعتبارسنجی مسألهای است که ممکن است بیشتر به تسهیلات خرد معطوف باشد. این در حالی است که بخش دیگری از مطالبات بانکها، ناشی از بدهی ابربدهکارانی است که به دلایل مختلف، با وجود دسترسی به منابع اعتباری، از بازپرداخت تسهیلات دریافتی سرباز میزنند.
از دیگر علل مؤثر بر زیان انباشته بانکها میتوان به چالشهای مدیریت منابع، سرمایهگذاریها و نیز ریسکهای مالی اشاره کرد که عملکرد داخلی بانکها را تحت تأثیر قرار داده و موجب افزایش زیان انباشته میشود. علاوه بر این، برخی تسهیلات تکلیفی و نیز استقراض دولت از شبکه بانکی نیز میتواند به این وضعیت دامن بزند.
ماده ۱۴۱ قانون تجارت میگوید «اگر بر اثر زیانهای وارده حداقل نصف سرمایه شرکت از بین برود، هیات مدیره مکلف است بلافاصله با برگزاری مجمع عمومی فوقالعاده صاحبان سهام را دعوت کند تا موضوع انحلال یا بقای شرکت مورد شور و رأی واقع شود».
مقایسه زیان انباشته و سرمایه بانکها میتواند نشان بدهد در برخی از بانکها، زیان انباشته از۵۰ درصد سرمایه بانک، بیشتر شده و آنها را مشمول این ماده قانون تجارت کرده است. این شرایط، معمولاً در نهایت به زیان صاحبان سهام بانک خواهد بود.
پایگاه خبری سرمایه و ثروت آنلاین در گفتوگو با دکتر علی سعدوندی، استاد بانکداری و اقتصاد بینالملل به بررسی تبعات زیاندهی نظام بانکی در ایران پرداخته است:
* چرا بانکها در ایران زیانده شدهاند؟
– دلیل اصلی این مساله عملکرد ضعیف نظام بانکی است. در این روند سوء مدیریت هم بیداد میکند ضمن این که به واسطه نبودِ نظارت، کسی بنای اصلاح این شرایط را ندارد و ممکن است در آینده به مسیر بیبازگشت برسیم.
* دکتر سعدوندی: ابربدهکاران بانکی به حال خود رها شدهاند، بانک مرکزی هم با خلق پول پرقدرت، زیان بانکها را جبران میکند.
* در تاریخ بانکداری دنیا این همه بانک زیانده بیسابقه است، سوء مدیریت بیداد میکند، نظارتی در کار نیست و کسی بنای اصلاح ندارد.
* بانکهای زیانده برای جبران ضرر چه میکنند؟
– سراغ بانک مرکزی میروند و اضافه برداشت دارند، بانک مرکزی هم پول پرقدرت چاپ میکند و در اختیار زیاندهها قرار میدهد.
* بانکهای زیانده کدامند؟
– فهرستشان مشخص است از بانک آینده و سرمایه گرفته تا موسسه مالی و اعتباری ملل و … که در تاریخ بانکداری دنیا چنین وضعیتی بیسابقه است. بانک مرکزی باید مدیران متخلف این بانکها را در لیست سیاه قرار دهد اما چون رییس و مدیران بانک مرکزی از نظام بانکی آمدهاند، حاضر نیستند نسبت به همکاران خود سختگیری کنند.
سرنخ تورم به معضلات نظام بانکی میرسد: مدیران بانکهای زیانده باید برکنار شوند.
* یعنی گام اساسی در برخورد با زیاندهها، اصلاح ساختار مدیریتی است؟
– بله، برای این که قدرت خلق پول از بانکها گرفته شود در واقع وظیفه نظام بانکی جذب سپرده و سرمایهگذاری در اوراق است. اما این مهم انجام نمیگیرد. بلکه به دلیل نیاز دولت به بانکها، نوعی اتحاد میان ناظر بانکی و مدیران بانکهای متخلف شکل گرفته است.
* میگویند عامل اصلی تورم، بانکها هستند، درست است؟
– بله، دلیل اصلی تورم همین معضلات نظام بانکی میباشد یعنی کسری بودجه دولت به بانکهای دولتی منتقل میشود و ماجرای برداشتها و… پیش میآید.
* نظرتان درباره تسهیلات تکلیفی چیست؟
– تسهیلات تکلیفی اقدام نادرستی است که مجلس آن را به قانون تبدیل کرده اما معضل بسیار بزرگتر از این حرفهاست.
در دولت قبل اسامی ابربدهکاران بانکی را منتشر کردند اما پولها از آنها پس گرفته نشد.
* منظورتان ابربدهکاران بانکی است؟
– وزیر اقتصاد و رییس کل بانک مرکزی در دولت قبل اسامی ابربدهکاران بانکی را منتشر کردند اما پولها از آنها پس گرفته نشد، حال آقای خاندوزی باید پاسخ دهد که چرا این افراد به حال خود رها شدند بد نیست بدانید که همین ابربدهکاران بانکی منابع را از کشور خارج میکنند و بازار آزاد ارز را تحت فشار قرار میدهند.
* چرا بانکهای زیانده ادغام یا منحل نمیشوند؟
– مهمترین اقدام برخورد با مدیران متخلف است که میتواند منجر به خلع ید از آنان شود نکته دیگر اصلاح ساختار نادرست میباشد که اجازه میدهد دولت از بانکها پول بگیرد و بانکها هم از بانک مرکزی اضافه برداشت داشته باشند.
انتهای پیام
