«ژنتیک» یکی از علوم پایهای رشته زیستشناسی است که به انتقال صفات از والدین به فرزندان و تفاوتهای جانداران مختلف میپردازد. از گذشته بشر میدانست که ویژگیهای والدین به فرزندان منتقل میشود اما دلیل آن را درک نمیکرد، بعدها دانش ژنتیک نشان داد که این امر، با انتقال ژنها از پدر و مادر به فرزندان صورتمیگیرد. ژن قطعهای از مولکول DNA است که اطلاعات ژنتیکی با خود حمل میکند و از والدین به نسل بعد انتقال میدهد این فرایندباعث بروز صفاتی مشابه والدین در فرزندان میشود. ژنها دارای کدها یا توالیهای نوکلئوتیدی هستند که میتوانند اطلاعات ساخت و تولید RNA و پروتئینهای مختلف را در اختیار سایر ابزارهای سلولی قراردهند. این اطلاعات حیاتی با تکثیر سلولهای جنینی در رحم به تمام سلولهای بدن راه مییابند بنابراین تمام سلولها دارای یک نسخه کامل از ژنهایی هستند که از پدر و مادر به فرزند منتقل شده است.
در این روند تمام فعالیتهایی که در بدن یک موجود زنده رخ میدهد حاصل انتقال ژنهاست آنها با تولید پروتئینها، چربیها، آنزیمها و مواد ساختاری مختلف ویژگیهای خاصی را در یک فرد ایجاد میکنند، پس کاملا مشخص است که چرا ویژگیهای ظاهری و عملکردی فرزندان به والدینشان شبیه میگردد.
پروفسور فرهود؛ تمام بیماریها با ژندرمانی علاج میشوند
پایگاه خبری سرمایه و ثروت آنلاین گفتوگویی انجام دادهاست با پروفسور داریوش فرهود، استاد ژنتیک پزشکی که طی آن به بررسی چگونگی پیشگیری و درمان بیماریها از طریق ژنها پرداخته است که در ادامه میخوانید:
* آیا میتوان گفت تمام بیماریهای انسان، زمینه ژنتیکی دارند؟
– بله، درگذشته برای تشخیص بیماریها، زبان و چشم بیمار را میدیدند که مثلا بار دارد یا دچار کمخونی است. بعدها پای آزمایشگاهها به میان آمد اما اکنون تشخیصهای نهایی جنبه ژنتیکی دارد یعنی از فرد خون میگیرند DNA(1) را جدا میکنند و بعد مشخص میسازند شخص ژن بیماری را دارد یا خیر. از طرفی پیشگیریها نیز ژنتیکی شده است و واکسنها سمت و سوی ژنتیکی یافتهاند.
20 هزار بیماری ژنتیکی داریم که درمان قطعی آنها از طریق ژنهاست، برای نمونه سرطانها 600 ژن مختلف دارند.
* حال که درمانها ژنتیکی شده است میتوان گفت که کدامیک از بیماریها با این روش درمان میشوند؟
– ما 20 هزار بیماری ژنتیکی داریم که تحقیقات درباره تمام آنها ادامه دارد برای نمونه در سرطانها حدود 600 ژن مختلف بررسی میشود و از طریق بافت و خون بیمار مشخص میسازند که برای کدامیک از ژنها میبایست شیمیدرمانی انجام بگیرد. به عبارت دیگر کار روی ژنها، درمان افراد را شخصی کرده است و به صورت سلول درمانی امور به سامان میرسد.
پروفسور فرهود؛ تمام بیماریها با ژندرمانی علاج میشوند.
* به بیماری سرطان اشاره کردید، یافتههای جدید در مورد این بیماری دربرگیرنده چه مواردی است؟
– بررسیهای جدید حکایت از آن دارد که سه شاخص خشونت، کینه و استرس عوامل سرطانزا را بالا میبرند. در گذشته میگفتند ریسک این بیماری با افزایش سن بیشتر میشود و مثلا خانمها بعد از سن یائسگی یعنی 45 سال به بالا بیشتر کاندید سرطان سینه هستند، اما اکنون این بیماری در دختران 16، 17 ساله هم دیده میشود لذا باید گفت به علت همان سه شاخصی که عرض کردم فراوانی سرطان بیشتر شده و سن بروز آن پایین آمده است.
مهمترین عامل سلامتی، رعایت ساعت فیزیولوژی بدن است.
* در واقع «سبک زندگی» هم مورد توجه قرار گرفته است؟
– بله، در سبک زندگی چند مورد مهم باید رعایت شود:
اول: تغذیه و عادات غذایی
دوم: موضوع اشتغال، چرا که امروزه مشاغل آرام و ساکت نیستند و افراد در مورد شغل خود احساس ناامنی و استرس دارند.
سوم: مساله تحرک است که افراد توجه زیادی به آن ندارند.
و چهارم: موضوع خواب میباشد که این روزها به خصوص در نسل جوان بسیار مختل شده است.
خشونت، کینه و استرس عوامل سرطانزا را تشدید میکنند.
* خواب خوب چه ویژگیهایی دارد؟
– خواب صحیح با تاریکی شب آغاز میشود و با روشن شدن هوا به پایان میرسد که آن را زندگی با ریتم طبیعت میگویند از طرفی در خواب شب، هورمونی به نام «ملاتونین» ترشح میشود که باعث ایمنی در بدن و شادکامی میگردد، لذا وقتی برنامه خواب منظم نباشد این هورمون با ارزش که بیشتر در تاریکی درست میشود از دست میرود.
بد نیست بدانید در سال 2017 نوبل پزشکی به تحقیقی اختصاص یافت که در آن تاکید شده بود. مهمترین اصل در سلامت انسان رعایت ساعت فیزیولوژی بدن است که به زبان ساده «مرتب زندگی کردن» میشود.
امروزه پیشگیریها نیز ژنتیکی شده است و واکسنها سمت و سوی ژنتیکی یافتهاند.
* کدامیک از بیماریها، ژنها را بیدار میکنند و درمان افراد را دشوار میسازند؟
– بیماریهای قلبی و عروقی، سرطانها، متابولیک و روحی روانی؛ که شانس ابتلا در آنها بالا و امکان درمان پایین است در واقع 80 درصد مرگ و میرها هم ناشی از این بیماریهاست که هزینه هنگفتی از بودجه دولتها و خانوارها را میبلعند.
* پینویس:
(1) ژنهای یک موجود زنده، همگی بخشی از DNA هستند که در هسته تمام سلولها وجود دارند. DNA یک زنجیره بسیار طولانی از مولکولهاست که حاوی تمام اطلاعات لازم برای عملکردهای زندگی یک سلول میباشد.
* نیلوفر خلیلی
انتهای پیام
