با تداوم پایداری و سکون نسبی جو و عدم وزش باد قابلملاحظه در استان تهران بهویژه مناطق پرتردد شهری، تشدید انباشت آلایندهها، کاهش کیفیت هوا، افزایش محسوس غلظت آلایندههای جوی و کاهش دید به حداکثر ممکن رسیده که بنا بر پیشبینی شرکت کنترل کیفیت هوا، این شرایط کماکان تا اوایل هفته آینده ادامهخواهدداشت.
پایگاه خبری سرمایه و ثروت آنلاین_ بنابر گزارشهای موجود بسیاری از روزهای سال، تهران در وضعیت ناسالم برای گروههای حساس و حتی گاهی در وضعیت بسیار ناسالم قرار دارد. این در حالیست که پایداری شرایط جوی (ماندن هوا در آرامش و نبود باد مؤثر) در فصول خاص، بر تشدید آلودگی تأثیر زیادی دارد.
به گفته کارشناسان چندین عامل اصلی در ایجاد و تشدید آلودگی هوای تهران نقش بسزایی دارند که در صدر آنها منابع متحرک یعنی خودروها و موتورسیکلتها با 46 درصد تولید ذرات معلق خطرناک (به خصوص ذرات با قطر کمتر از ۲.۵ میکرون) ناشی از احتراق ناقص سوخت قراردارند و پس از آن، صنایع و نیروگاهها به دلیل استفاده از سوخت فسیلی از جمله مازوت هستند کهسهم قابل توجهی در آلودگی هوا دارند.
چرا از مازوت در نیروگاهها استفاده میشود؟
مازوت، یک نوع سوخت سنگین نفتی است که از پالایش نفت خام به دست میآید. ویژگیهای اصلی آنT ارزان بودن نسبت به گاز طبیعی یا نفت کوره سبک است که از نظر اقتصادی برای تولید برق و حرارت جذابیت بیشتری دارد همچنین این سوخت انرژی بالای حرارتی دارد. سوختن مازوت انرژی زیادی تولید میکند و میتواند در نیروگاههای بزرگ و دیگهای بخار سنگین بهرهوری بالایی داشتهباشد. از مزیت دیگر آن موجود بودن در کشور است. ایران ذخایر نفت خام غنی دارد و پالایشگاهها بهوفور تولید مازوت دارند، از اینرو به راحتی قابل دسترس است.
مشکل اصلی مازوت تولید آلودگی بسیار بالاست.
ارزان و پرانرژی، اما بسیار آلاینده
همه این ویژگیها مانع از غفلت از زیان استفاده از مازوت نمیشود. مشکل اصلی مازوت این است که آلودگی بسیار بالایی دارد، این ماده حاوی گوگرد و فلزات سنگین است که در سوختن، ذرات معلق و گازهای سمی مثل SO₂ و NOx تولید میکند این درحالیستکه ذرات ریز PM2.5 و PM10 که از سوختن مازوت تولید میشوند، میتوانند به عمق ریه نفوذ کرده و بیماریهای تنفسی و قلبی ایجاد کنند. همچنین دود غلیظ آن باعث کاهش دید و افزایش بار آلایندهها در شهرهای بزرگ میشود. به عبارت ساده میتوان گفت؛ سوخت مازوت، ارزان و پرانرژی، اما بسیار آلاینده است. از اینرو بسیاری از کارشناسان بر این عقیدهاند برای کاهش میزان آلایندگی هوا، ضروریاست این ماده پرخطر از چرخه استفاده خارج و جایگزینهایی برای آن اندیشیدهشود.
چه انرژی یا سوختهایی میتوانند جایگزین مازوت شوند؟
برای کاهش آلودگی، گزینههای جایگزینی وجوددارند از جمله گاز طبیعی که پاکتر از مازوت بوده و سوختن آن CO₂ کمتری تولید میکند سوخت گازطبیعی تقریبا هیچ ذرات معلقی بههمراه ندارد ضمن آنکه با توجه به ذخایر گاز فراوان در کشور، از نظر تأمین سوخت بسیارمناسب و قابلدسترس است. گاز طبیعی که گاهی گاز فسیلی یا به سادگی گاز نیز نامیده میشود، مخلوطی طبیعی از هیدروکربنهای گازی است که عمدتاً از متان و مقادیر کمتری از آلکانهای بالاتر تشکیل شدهاست و مقادیر کمی از سایر گازها مانند دیاکسید کربن، نیتروژن، سولفید هیدروژن و هلیوم نیز معمولاً در آن وجوددارد با این وجود مشکل اساسی استفاده از این نوع سوخت، ضرورت تغییرات در تجهیزات نیروگاهها (سوخترسانی و مشعلها) و هزینه اولیه نصب سیستمهای گازسوز میتواندباشد.
جایگزین دیگر مازوت، نفت سبک (گازوئیل یا نفت سفید پالایشگاهی) است که سوخت سبکتری نسبت به مازوت بهشمار میآید و آلودگی کمتری نیز بههمراه دارد اما از معایب نفت سفید، ایناست که گوگرد دارد و ذرات معلق هرچند کم تولید میکند، بنابراین از نگاه زیستمحیطی استفاده از گاز طبیعی نسبت به نفت سفید ارجحیت دارد.
انرژیهای تجدیدپذیر (خورشیدی، بادی، برق آبی) جایگزینهای دیگری میتوانندباشند که تقریباً هیچ آلایندهای تولید نمیکنند اما نیاز به هزینه و سرمایهگذاری زیاد برای تغییر ساختار شبکههای برق و قابلیت ذخیره انرژی (مثلاً باتری یا هیدروژن) برای زمانهایی دارند که خورشید یا باد کافی نیست.
بیوگاز و سوختهای زیستی هم قابلیت جایگزین شدن با سوخت مازوت را دارند، استفاده از سوختهای زیستی تصفیه شده یا گاز حاصل از پسماندهای شهری و کشاورزی میتواند بخشی از تقاضای انرژی نیروگاهها را پوشش دهد و این در حالیست که کمآلایندگی آن از مزیتهای مهم بهشمار میرود.
نتیجه
با توجه به تداوم پایداری و سکون نسبی جو همراه با عدم وزش باد قابلملاحظه در استان تهران و حتی دیگر کلانشهرهای کشور، به همراه تشدید انباشت آلایندهها، کاهش کیفیت هوا، افزایش محسوس غلظت آلایندههای جوی پاییز امسال را به فصلی آلوده و پرخطر برای مردم تبدیل نموده است.
بنا به نظر کارشناسان علاوه بر خودروها و موتورسیکلتها که عامل اصلی آلایندگی هوا هستند، استفاده از سوخت مازوت در صنایع و کارخانهها علت شماره 2 این معضل بزرگ و خطرناک بهشما میآید هرچند استفاده از مازوت عمدتاً به دلیل ارزان بودن و تولید انرژی زیاد آن صورت میگیرد، اما باید توجه داشت که این سوخت به شدت آلودگیزاست ازاینرو بهترین جایگزین فعلی آن میتواند گاز طبیعی باشد که پاکتر و قابل دسترس در ایران است. هرچند در بلندمدت، ترکیب انرژیهای تجدیدپذیر و نیروگاههای پاک نیز میتواند وابستگی به سوختهای سنگین را کاهش داده، از میزان غلظت آلودگی هوا بکاهد.
انتهای پیام
