ثبت جهانی قلعه الموت و استحکامات دفاعی آن در فهرست میراث جهانی یونسکو به رسمیت شناخته شدن یکی از مهمترین نمونههای معماری نظامی ایران است. این مجموعه که در استان قزوین و در منطقه کوهستانی الموت قرار دارد با چشماندازی بکر «آشیانه عقاب» را به یکی از مقاصد گردشگری تاریخی و طبیعتگردی کشور تبدیل کرده است.
نقطه عطف تاریخ این دژ به سال 483 هجری قمری و به دوران حسن صباح، رهبر اسماعیلیان نزاری بازمیگردد که علاوه بر یک پایگاه نظامی، مرکز اداره حکومت، فعالیتهای علمی، فرهنگی و سیاسی بود. از ویژگیهای شاخص الموت شیوه مدیریت منابع است در منطقه کوهستانی که دسترسی به آب همواره چالشبرانگیز بوده، سامانههای ذخیرهسازی، آب انبارها و مسیرهای انتقال آب به گونهای طراحی شده بودند که امکان سکونت طولانی مدت در دژ را فراهم میکرد. پرونده ثبت جهانی شامل هفت قلعه تاریخی الموت، لمبسر، نویذر شاه، شمس کلایه، ایلان و قسطین لار است که در کنار یکدیگر شبکه یکپارچه از استحکامات دفاعی و مدیریتی را شکل میدادند.
دکتر حمیده چوبک: جویندگان گنج با حفاری، بسیاری از صخرههای طبیعی و تاریخی را تخریب کردهاند.
پایگاه خبری «سرمایه و ثروت آنلاین» در گفتوگو با دکتر حمیده چوبک، دانشیار پژوهشکده باستانشناسی و مدیر پایگاه میراث فرهنگی الموت به بررسی ثبت جهانی این مجموعه معماری نظامی ایران پرداخته است:
* گردشگری در قلعه الموت، پس از ثبت جهانی در یونسکو چه شرایطی پیدا میکند؟
– قطعا از این پس میبایست براساس کنوانسیونهای جهانی عمل کرد و بااجرای بستههای گردشگری ضمن ایمنسازی و ایجاد دسترسیهای جدید، زیرساختها را برای ورود گردشگران بیشتر آماده ساخت.
جادههای ارتباطی بین الموت و رودسر در گیلان و تنکابن در مازندران تکمیل و بازسازی میشوند.
* اعتبارات تازه به پایگاه میراث فرهنگی الموت تعلق میگیرد؟
– بله، برای این که یونسکو، برنامه اجرایی جدیدی برای قلعه تعریف کرده و ما باید پاسخگو باشیم.
* هنوز هم جویندگان گنج سراغ الموت را میگیرند؟
– این موضوع به قبل از دهه 80 بازمیگردد که عدهای با توهم گنج، حفاریهایی انجام میدادند که آسیبهایی به وجود میآورد اما از زمان ایجاد پایگاه دیگری، خبری از آنها نیست.
* منظورتان از توهم گنج چیست؟
– در منطقه صخرههای طبیعی به شکل شیر، عقاب و… وجود دارد، جویندگان گنج این آثار را تخریب کرده و در نهایت چیزی عایدشان نمیشد.
* نقش «حسن صباح» در ثبت جهانی چه بود؟
– بخش مهمی از پرونده در یونسکو، مربوط به بنیانگذار قلعه یعنی حسن صباح و نقش مدیریتی او بود. ضمن این که حضور 200 ساله اسماعیلیان در منطقه و پایداری و مقاومت آنها بسیار مورد توجه قرار گرفت.
اساس پایداری قلعه، روستاهای پیرامون آن است.
* قلعه الموت به واسطه قرار گرفتن در استان قزوین، با استانهای شمالی یعنی گیلان و مازندران ارتباط دارد، این مسیرها اکنون چگونه است؟
– قلعه الموت دو جاده یکی به طرف گیلان در شهر رودسر و دیگری به سمت مازندران در تنکابن دارد که هر دو مسیر بایستی تکمیل و به روز شوند. این ارتباط موجب شده که دسترسی به قلعه آسانتر شده و گردشگران بیشتری به منطقه بیایند.
* در اطراف قلعه، حیات وحش وجود دارد؟
– بله، خرس، پلنگ، روباه، عقاب طلایی، کرکس ریشدار و گراز وحشی از جمله گونههای جانوری هستند که در محدوده این قلعه زیست میکنند.
* از نگاه یونسکو به روستاهای اطراف قلعه الموت بگویید؟
– اساس پایداری قلعه، روستاهای پیرامون آن است که بسیار مورد توجه یونسکو قرار گرفت؛ روستاهایی نظیر گازرخان، رودبار شهرستان، شیرکوه و… جزئی از هویت الموت،لمبسر و … به شمار میروند، که در سه برنامه کوتاه، میان و بلندمدتی که پیشبینی شده، به آنها رسیدگی میشود.
انتهای پیام/
- عبداله خلیلی
