* عبدالله خلیلی/
براساس آمارهای موجود، روزانه 20 تا 30 میلیون لیتر سوخت از کشور قاچاق میشود که بخش عمده آن را گازوییل تشکیل میدهد.
در این روند شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی هدررفت سرمایه ایران از این طریق را سالانه 6 تا 8 میلیارد دلار برآورد کرده است.
تفاوت چشمگیر قیمت داخلی سوخت در مقایسه با کشورهای همسایه اصلیترین فاکتور قاچاق به شمار میرود و حاشیه سود جذابی برای فعالان این حوزه دارد.
در این میان سهم چشمگیر یارانه سوخت در بودجه کشور از عوامل اثرگذار در ترغیب قاچاقچیان محسوب میشود.
پای یک شبکه سازمانیافته در میان است: سودآوری قاچاق سوخت، دقیقهای یک میلیارد تومان
دولت در سال 1403 حدود 400 هزار میلیارد تومان یارانه سوخت تخصیص داده که بخش قابل توجهی از آن عملا به جیب سوداگران رفته و در خارج از مرزهای کشور مصرف شده، ضمن این که افت مستمر ارزش پول ملی در برابر ارزهای خارجی به ویژه دلار، جذابیت قاچاق و کسب درآمد ارزی را برای شبکههای سازمانیافته به شدت افزایش داده است.
پایگاه خبری سرمایه و ثروت آنلاین در این خصوص گفتوگویی اجام داده با دکتر هاشم اورعی استاد دانشگاه صنعتی شریف و رییس اتحادیه انجمنهای انرژی ایران، که طی آن ابعاد قاچاق سوخت در کشور مورد بررسی قرارگرفتهاست. در ادامه بخوانید:
* این که میگویند روزانه 20 تا 30 میلیون لیتر سوخت شامل گازوئیل و بنزین از کشور قاچاق میشود، درست است؟
– آمار قاچاق هیچ گاه نمیتواند دقیق باشد اما فعلاً به همان 20 تا 30 میلیون لیتر در روز استناد میشود که چیزی حدود 80 درصد به گازوئیل اختصاص دارد چرا که مورد استفاده کامیونها و اتوبوسهاست.
* بنابراین میتوان گفت روزی حدود 10 تا 15 میلیون لیتر گازوئیل از این مملکت قاچاق میشود؛ به نظر شما شکل و شمایل کار چگونه است؟
– یک بخش قاچاق مربوط به کامیونها و اتوبوسهاست که به دلیل تفاوت زیاد قیمت گازوئیل در ایران و آن سوی مرزها مانند افغانستان اقدام به این عمل میکنند که این امر بعضاً با جاسازی باکهای اضافی در وسیله نقلیه صورت میگیرد.
* آیا سوخت کامیونها و اتوبوسها کنترل نمیشود؟
– براساس دو طرح «سپه تن» و «سیکاد» تحویل سوخت به کامیونها و اتوبوسها باید براساس پیمایش باشد. 70، 80 هزار کامیون هم تجهیزات مربوط به این طرح را نصب کردهاند اما با سنگاندازیهایی که صورت گرفته اجازه نمیدهند طرح مذکور فراگیر شود! در این زمینه باید وزارت راه و شهرسازی پاسخگو باشد.
* دکتر هاشم اورعی: با سنگاندازیهایی که صورت گرفت اجازه ندادند تحویل گازوئیل به کامیونها و اتوبوسها براساس پیمایش باشد.
* غیر از اتوبوسها و کامیونها، موارد دیگر چیست؟ درباره بخشهای دیگر قاچاق سوخت هم بفرمایید.
– مورد دیگر سوختبرها هستند که بخش قابل توجهی از آنها در سیستان و بلوچستان فعال میباشند. البته من اعتقاد دارم بزرگنمایی این بخش به خاطر آن است که شبکههای سازمانیافته از چشمها دور بمانند. در واقع قاچاق سوخت یک اقدام سازماندهی شده است که با آن برخورد نمیشود.
* آیا مورد دیگری در خصوص قاچاق هست؟
بله، نوع دیگر سوءاستفاده از گازوئیل، بخشهای اقتصادی هستند که آن را دریافت میکنند و مازاد بر مصرفشان را در بازار آزاد به فروش میرسانند.
پای یک شبکه سازمانیافته در میان است: قاچاق سوخت، دقیقهای یک میلیارد تومان سود دارد
* سود قاچاق خیلی زیاد است که دست به چنین عملی زدهمیشود؟ به نظر شما چقدر است؟
– محاسبات من نشان میدهد سود حاصل از قاچاق سوخت در هر دقیقه بیش از یک میلیارد تومان است. یعنی افراد دخیل در این امر با پول یک روز سود قاچاق میتوانند پایین و بالای این مملکت را جابجا کنند.
* رییس اتحادیه انجمنهای انرژی ایران: واردکنندگان بنزین سوپر باید جایگاه اختصاصی داشته باشند که این شرط مقرون به صرفه نیست.
* آیا در حال حاضر ما واردات گازوئیل هم داریم؟
– بله؛ آخرین آمار حکایت از آن دارد که تولید روزانه این فرآورده در کشور 105 تا 110 میلیون لیتر است که 5 درصد این مقدار برای پاسخگویی به نیازها بایستی وارد شود از طرفی امسال در بودجه رقمی حدود 6 تا 8 میلیارد دلار برای واردات بنزین و گازوئیل تخصیص داده شده است.
* در مورد واردات بنزین سوپر بفرمایید. بالاخره به کجا کشید؟
– در این باره هر از چند گاهی صحبت میشود اما هنوز از اجرا خبری نیست. البته در بخشنامه ابتدایی دولت مورد عجیبی وجود دارد و آن این که واردکنندگان و فروشندگان بنزین سوپر باید جایگاه اختصاصی داشته باشند که این امر مستلزم تهیه زمین است و باعث میشود بسیاری در این عرصه ورود نکنند.
گفتنی است در تاریخ ۱۲ اسفند ۱۴۰۳ در مجلس اعلام شد که روزانه ۲۰ میلیون لیتر سوخت فقط به پاکستان قاچاق میشود که خسارت سالانه ناشی از آن حدود ۳۲۰ هزار میلیارد تومان میشود.
همچنین طبق بررسیهای انجام شده، روزانه ۲۰ تا ۲۵ میلیون لیتر گازوئیل از کشور قاچاق میشود که تقریبا ۶۵ درصد آن از استان سیستان و بلوچستان، ۱۵ درصد از استان هرمزگان و ۲۰ درصد باقیمانده از سایر نقاط کشور، از جمله مناطق شمال غربی نظیر آذربایجان غربی تا مناطق جنوبی مانند خوزستان خارج میشود با این حساب حدود ۸۰ درصد قاچاق سوخت کشور را در استانهای جنوبی انجام میگیرد.
انتهای پیام
