شبکه «سیانان» روزگذشته به نقل از منابعی مدعی شد که دور ششم مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا شاید انجام نشود.
این در حالیست که رسانه آمریکایی «آکسیوس» در گزارشی نوشته که انتظار میرود دور ششم مذاکرات هستهای بین ایران و آمریکا در روزهای آینده برنامهریزی شود.
به گزارش پایگاه خبری سرمایه و ثروت آنلاین، طبق گزارش آکسیوس، پیشنهاد محرمانهای که آمریکا شنبه گذشته به ایران ارائه کرده، اجازه غنیسازی محدود اورانیوم در سطح پایین را برای مدتی نامشخص در خاک ایران میدهد هرچند این پیشنهاد با مواضع عمومی مقامات ارشد آمریکایی در تناقض است.
علی رغم پیشنهاد مکتوب آمریکا به ایران، هنوز زمان دور ششم گفتوگوها میان طرفین مشخص نشده و حتی برخی منابع خبری غربی مدعی هستند که ممکن است این دور از مذاکرات برگزار نشود.
استیو ویتکاف، فرستاده کاخ سفید، و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، بارها اعلام کردهاند که آمریکا به ایران اجازه غنیسازی اورانیوم را نخواهد داد و خواستار تعطیلی کامل تاسیسات هستهای ایران است اما پیشنهاد محرمانه اخیر انعطاف بیشتری در هر دو مورد نشان میدهد.
با این که ایران همواره تاکید کرده که هیچ توافقی را امضا نخواهد کرد که غنیسازی برای مصارف غیرنظامی را ممنوع کند، اما به نظر می رسد پیشنهاد جدید، راهکار واقعگرایانهتری برای رسیدن به توافق ارائه میدهد.
بر اساس گزارش آکسیوس جزئیات پیشنهاد آمریکا عبارتند از:
– ایران اجازه ساخت تاسیسات جدید غنیسازی را نخواهد داشت.
– ایران باید «زیرساختهای حیاتی برای تبدیل و پردازش اورانیوم» را تعطیل کند.
– تحقیقات و توسعه در زمینه سانتریفیوژهای جدید متوقف خواهد شد.
– غنیسازی در تاسیسات زیرزمینی ایران برای مدتی مشخص متوقف میشود.
– غنیسازی در تاسیسات سطح زمین به سطح مورد نیاز برای سوخت رآکتورهای هستهای محدود میشود.
– یک سیستم نظارتی قوی با پروتکل الحاقی آژانس بینالمللی انرژی اتمی اجرا خواهد شد.
– لغو تحریمها تنها پس از «تعهد عملی ایران» انجام میشود.
لغو کامل تحریم ها
با این حال اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، با اشاره به این پیشنهاد گفت که آمریکا هنوز تضمین کافی درباره زمان و چگونگی لغو تحریمها ارائه نکرده است. وی همچنین ادعای آمریکا مبنی بر «قابل قبول» بودن پیشنهاد برای ایران را رد کرد.
عراقچی نیز صراحتاً برموضع ایران بر خط قرمزهای هسته ای تاکیدکرده و گفته است که اگرچه توافقی برای اطمینان از عدم دستیابی ایران به تسلیحات هستهای «در دسترس» است، اما غنیسازی «با توافق یا بدون توافق ادامه خواهد یافت.»
به نوشته آکسیوس، این پیشنهاد نشان میدهد که آمریکا به دنبال راهکاری میانهروتر از مواضع عمومی خود است، اما هنوز فاصله زیادی با خواستههای ایران وجود دارد.
آکسیوس همچنین مدعی شده، این پیشنهاد احتمالاً بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، را نگران خواهد کرد. او همواره بر خطوط قرمز آمریکا درباره «غنیسازی صفر» و تعطیلی کامل برنامه هستهای ایران تاکید داشته است.
با این حال «کارولین لویت»، سخنگوی کاخ سفید در خصوص پیشنهاد ارسال شده به ایران در بیانیهای گفت: رئیس جمهور ترامپ به روشنی اعلام کرده است که ایران هرگز نمیتواند به بمب هستهای دست یابد.
برنامه هسته ای ایران واقعیتی عینی است
نشریه آمریکایی «فارن پالیسی» نیز در گزارشی نوشت: برنامه هستهای ایران و ظرفیت فناوری آن واقعیتی عینی است، اگر هدف دولت ترامپ جلوگیری از عبور تهران از آستانه تسلیحات هستهای است، استراتژی هوشمندانه، دیپلماسی مبتنی بر راستیآزمایی و مصالحه متقابل است.
این نشریه در گزارشی با عنوان «چرا رویکرد حداکثری در مذاکرات ایران جواب نمیدهد؟» نوشت: دور پنجم مذاکرات هستهای بین عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران و استیو ویتکاف، نماینده ویژه ایالات متحده، در رم به گفته میانجی عمانی، با پیشرفت «تاحدودی اما نه قطعی» به پایان رسید.
نقطه اصلی اختلاف ظرفیت غنی سازی است
نقطه اصلی اختلاف همچنان ظرفیت غنیسازی ایران است. ایران مدتهاست که ادعا میکند بر اساس معاهده منع گسترش تسلیحات هستهای (NPT) حق قانونی برای غنیسازی اورانیوم دارد، ادعایی که ایالات متحده بهطور مداوم آن را رد کرده است.
طبق تفسیر واشنگتن، NPT بهطور صریح حق غنیسازی را اعطا نمیکند. ایالات متحده اکنون خواستار توقف کامل برنامه غنیسازی ایران است، اما این یک خواسته حداکثری است که ایران آن را نمیپذیرد.
به نوشته فارن پالیسی، در طرف آمریکایی، دو جناح وجود دارد، اما هر دو در امتناع از اجازه دادن به ایران برای داشتن ظرفیت غنیسازی داخلی متحد هستند.
یادآور می شود، ویتکاف، که پیشتر اشاره کرده بود واشنگتن ممکن است ظرفیت غنیسازی محدودی را بپذیرد، قبل از دور پنجم مذاکرات، در ۱۸ می موضع خود را تغییر داد و گفت که ایالات متحده «نمیتواند حتی یک درصد ظرفیت غنیسازی را مجاز بداند».
با این حال مقامات دولت ترامپ پیشنهاد کردهاند که واشنگتن میتواند یک برنامه هستهای غیرنظامی در ایران را بپذیرد، مشروط بر اینکه هیچ گونه غنیسازی وجود نداشته باشد.
به نوشته فارن پالیسی، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در آوریل گذشته اظهار داشت که «اگر ایران یک برنامه هستهای غیرنظامی بخواهد، میتواند مانند بسیاری از کشورهای دیگر در جهان» چنین برنامهای داشته باشد، به شرطی که «مواد غنیشده را وارد کنند».
در همین راستا، روزنامه «نیویورکتایمز» نیز در گزارشی به پیشنهاد آمریکا مبنی بر ایجاد کنسرسیوم منطقهای مشترک بین ایران، سعودی، سایر کشورهای عربی و ایالات متحده برای غنیسازی اورانیوم در ازای توقف کامل غنیسازی در ایران پرداخته است.
ایجاد کنسرسیوم منطقهای
این در حالیست که آکسیوس هم در گزارشی مدعی شد که به گفته یک مقام آمریکایی و یک منبع آگاه از این موضوع، یکی از ایدههایی که توسط عمان مطرح و توسط ایالات متحده پذیرفته شده، ایجاد یک کنسرسیوم منطقهای است که اورانیوم را برای اهداف هستهای غیرنظامی تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی و ایالات متحده خارج از ایران غنیسازی کند.
طبق ادعای این رسانه ایده دیگر این است که آمریکا حق ایران برای غنیسازی اورانیوم را به رسمیت بشناسد، در حالی که ایران غنیسازی اورانیوم خود را به طور کامل متوقف کند.
وبسایت «آکسیوس» نیز نوشته است که این پشنهادات پس از درخواست هیئت ایرانی به صورت مکتوب و تلاشی برای مقابله با «شکست بنبست» در مذاکرات اخیر ارائه شد.
این در حالیست که فارن پالیسی نوشته، تا زمانی که مقامات آمریکایی هرگونه برنامه هستهای در ایران، حتی برای مقاصد غیرنظامی، را رد میکنند، مذاکرات، باز هم به توافقی که هر دو طرف میخواهند، منجر نخواهد شد.
گزارش اخیر آژانس بین المللی انرژی اتمی
از سوی دیگر آژانس بینالمللی انرژی اتمی در گزارشی که به همراه یک گزارش تفصیلی ضمیمه منتشر شده خواستار پاسخگویی فوری جمهوری اسلامی درباره فعالیتهای هستهای پنهان در سه پایگاه اتمی در حوالی تهران و همچنین آثار اورانیوم غنی شده در فعالیتهای هستهای پنهانی شده است.
«رویترز» نیز از تهیه پیش نویسی توسط بریتانیا، آلمان و فرانسه، سه کشور عضو برجام برای محکومیت ایران خبر داده که به نشست شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی ارائه خواهد شد.
به نوشته العربیه، این پیشنویس احتمالا مورد تایید آمریکا نیز قرار خواهد گرفت. در این پیشنویس برای نخستین بار پس از ۲۰ سال ایران متهم به نقض تعهدات خود برای «منع توسعه سلاحهای هستهای» خواهد شد.
یادآوری می شود، در سال ۲۰۰۶ پس از محکومیت ایران در قطعنامه شورای حکام در سال ۲۰۰۵، پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع شد که منجر به اعمال تحریمهای گسترده بینالمللی شد.
به نوشته رسانه ها، «اسماعیل بقائی»، در واکنش به گزارش اخیر آژانس علیه ایران، گفت: این روشها به نتیجه نمیرسد و آزموده را آزمودن خطاست.
وی افزود: گزارشی که آژانس صادر کرده محتوای آن عمدتاً تکراری و بزرگنمایی برخی از موارد فنی است.
بقائی با بیان این که «گزارش تحت نفوذ و فشار تعدادی از کشورهای اروپایی تدوین شده است» گفت: این باعث تاسف است که برخی کشورهای غربی با اینگونه اقدامات و تحرکات، اعتبار یک سازمان بینالمللی را مخدوش میکنند و این مطمئناً زیبنده آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیست.
وی با بیان این که «ما آگاه هستیم که مدیرکل و آژانس برای تهیه این گزارش تحت فشار بودهاند»، افزود: این فشارها نباید باعث شود که آژانس چنین گزارشهایی را تهیه کند.
بقایی خاطرنشان کرد: مایل نیستیم که همکاری ما با آژانس تحت تاثیر چنین تحرکاتی قرار بگیرد ولی گاهاً مجبور میشویم که متناسب با این گونه اقدامات، تصمیمات مقتضی را بگیریم.
وی همچنین گفت: ایران با دقت کنشهای طرفهای غربی را که از طریق آژانس صورت میگیرد، رصد میکند و به نحو مقتضی گامهای خود را تنظیم میکند.
در همین رابطه، نشریه «فارن پالیسی» خاطر نشان کرده است، برنامه هستهای ایران و ظرفیت فناوری آن واقعیتی عینی است. اگر هدف دولت ترامپ جلوگیری از عبور تهران از آستانه تسلیحات هستهای است، استراتژی هوشمندانه، دیپلماسی مبتنی بر راستیآزمایی و مصالحه متقابل است.
ایران آمادگی خود را برای پذیرش محدودیتهایی بر غنیسازی در ازای رفع تحریمهای معنادار اعلام کرده است. این اساس یک توافق پایدار خواهد بود و نه درخواست از ایران برای تسلیم شدن بیقیدوشرط و یکطرفه.
