وزارت راه و شهرسازی اعلام کرد: آییننامه اجارهداری حرفهای ظرف چند ماه آینده آماده و ارایه میشود. در این روند و با فرارسیدن فصل اجاره، شوراهای مسکن استانی مکلف شدند سقف افزایش اجاره بها را در شهرهای بالای 100 هزار نفر جمعیت تعیین کنند لذا نرخهای مصوب براساس ضوابط شورای عالی مسکن تدوین شده و پس از تایید در استانداریها اجرایی میگردد.
همچنین طبق مصوبه دولت واحدهایی که برای نخستین بار در سال 1404 به بازار اجاره عرضه میشوند از محدودیت افزایش نرخ، معاف هستند.
از دیگر اقدامات دولت برای کاهش فشار به اجارهنشینها، تخصیص 270 میلیون تومان تسهیلات قرضالحسنه به مستاجران کمدرآمد و نیز ساخت 75 هزار واحد استیجاری است.(1) در این میان آمارها حکایت از آن دارد که میانگین زمان لازم برای خانهدار شدن یک خانواده در ایران به 59 سال رسیده که این عدد در شهر تهران به 150 سال افزایش یافته است!
پایگاه خبری سرمایه و ثروت آنلاین در گفت و گویی اختصاصی با دکتر بیتالله ستاریان استاد دانشگاه و کارشناس اقتصاد مسکن، شرایط اجارهنشینها در فصل بیرحم اجاره را مورد بحث و بررسی قرارداده است که در ادامه می خوانید:
* دولت چهاردهم مانند دولتهای قبل سراغ تعیین سقف اجاره رفت تا فصل اجاره را مدیریت کند، آیا این راهکار، پاسخ میدهد؟
– دولتها خودشان هم میدانند مصوبه آنها عمدتاً رعایت نمیشود و از سر استیصال این کار را میکنند.
دکترستاریان: تعاونیهای نیروهای مسلح نباید برجسازی کنند
* مشکل اصلی در بوجودآمدن بحران را کجا می بینید؟
– همان طور که میدانید در بازار مسکن، کسری وجود دارد و امکان تولید به میزان لازم وجود ندارد. در دورهای که رکود حاکم است مالک و مستاجر معمولاً با سقف اجاره به توافق میرسند اما وقتی با صعود قیمتها مواجه هستیم طرفین اجاره به تعهدات نانوشته روی میآورند و از این رهگذر برای سیستم قضایی هم دردسر میآفرینند.
* خانه را نمیتوان مانند ارز و طلا احتکار کرد ضمن این که وقتی اجاره یک واحد مسکونی معادل حقوق یک کارمند است کدام عقل سلیمی آن را خالی نگه میدارد؟
* در سرمایهگذاری خارجی یکی از بخشهایی که تاثیر میپذیرد و بازدهی بالا دارد بازار مسکن است، باید دید مذاکرات چگونه پیش میرود.
* به نظر شما کسری در بازار مسکن چگونه برآورد میشود؟
– نیاز سالانه کشور تولید حداقل یک میلیون واحد مسکونی است. این در حالی است که توان بخش خصوصی در شرایط موجود اقتصاد ایران بیش از 200 تا 300 هزار واحد مسکونی نیست. در این روند وقتی قیمت ساختمان افزایش مییابد به تبع آن بهای رهن و اجاره هم بالا میرود. به عبارت دیگر زمانی که ملکی 100 درصد افزایش قیمت دارد، نمیتوان برای آن 25 درصد سقف اجاره تعیین کرد.
دکترستاریان: تعاونیهای نیروهای مسلح نباید برجسازی کنند
* ظاهراً وزارت راه و شهرسازی درصدد تدوین و اجرای اجارهداری حرفهای است این برنامه چه هدفی را دنبال میکند؟
– این روش متعلق به سازمانهایی است که اهداف نیکوکارانه دارند و در کشورهایی اجرا میشود که مشکل مسکن در آنها تقریباً از بین رفته است. در این پروسه خانههایی به صورت اجارهای برای دهکهای پایین احداث میگردد. کشور ما با 7 میلیون مستاجر از صنعت اجارهداری برخورار است و اگر بخواهیم این صنعت توسعه یابد باید به سمت افزایش تولید رفت تا اجارهنشینی، معنی خوشنشینی پیدا کند. اما شرایط در ایران اکنون چنان رقم خورده که اجارهنشینها برای تامین هزینه رهن و اجاره که بیش از 50 درصد سبد خانوار است باید بیش از 8 ساعت در روز کار کنند و شریکی در زندگی داشته باشند که شاغل باشد تا در مخارج روزانه در نمانند.
* آیا مسکن در کشور ما کالای سرمایهای است؟
– نخیر، نیست. چون مانند ارز و طلا نمیتوان آن را در گاوصندوق قرار داد و احتکار کرد. وقتی برخی سازمانها با هیجان میگویند فلان بانک هزار خانه خالی دارد توجه نمیکنند که این رقم در مقایسه با 25 میلیون واحد مسکونی در کشور عددی به حساب نمیآید. ضمن این که وقتی اجاره یک خانه معادل حقوق یک کارمند است کدام عقل سلیمی به فکر خالی نگه داشتن آن میافتد. لذا تعداد خانههای خالی هم چیزی حدود 40 تا 50 هزار واحد میباشد.
دکترستاریان: تعاونیهای نیروهای مسلح نباید برجسازی کنند
* حضور تعاونیهای نیروهای مسلح در امر برجسازی را چگونه ارزیابی میکنید؟
– اینها اگر برای پرسنل خود خانهسازی کنند مانعی ندارد اما وقتی به عنوان بخش دولتی و خصولتی حضور پیدا میکنند و به دنبال کسب درآمد میباشند اصلا خوب نیست چرا که بخش خصوصی را به حاشیه میرانند و با رانت و نفوذی که دارند تسهیلات بانکها را به عنوان تنها ابزار مالی در بازار مسکن میبلعند.
* در صورت تداوم مذاکرات، آیا بازار ملک و املاک قابلیت پذیرش سرمایههای خارجی را دارد؟
– یکی از بخشهای جذاب در سرمایهگذاری خارجی حوزه ساختمان است که میتواند بازدهی بالا هم داشته باشد. مطمئن باشید اگر مذاکرات به خوبی پیش برود یکی از بخشهایی که از سرمایههای خارجی تاثیر میپذیرد بازار مسکن خواهد بود.
* نیلوفر خلیلی
* پی نویس:
(1) از دیگر برنامههای دولت در سال جاری خرید خانههای آماده تحویل به منظور اجارهداری است که با اولویت به زوجهای جوان و دهکهای پایین تعلق میگیرد.
