* نیلوفر خلیلی
براساس آمارهای جهانی، میانگین خودکشی در ایران ۸/۶ در ۱۰۰ هزار نفر جمعیت است. در این روند، مقرر گردیده تا در شهریور ماه سال جاری همایش ملی پیشگیری از خودکشی در تهران برگزار شود تا راههای کاهش شیب این پدیده مورد بحث و بررسی قرار گیرد.
پیش از این در قانون برنامه ششم توسعه بر پیشگیری از آسیبهای اجتماعی نظیر فقر، حاشیهنشینی، اعتیاد، بیکاری و… تاکید شده بود. با این حال به نظر میرسد ۳۰ نهاد مسوول در این زمینه وظایف خود را به درستی انجام ندادهاند.
* دکتر قاسمی کبریا: افسردگی، یاس و ناامیدی افراد میتواند ریشه در عملکرد هورمونی، آنزیمی و حتی تغذیه داشته باشد، ضمن این که آستانه تحمل هم مهم است.
* شادی و طراوت با قلقلک دادن نیست باید رضایت خاطر جامعه را به دست آورد، نسل امروز با عبور از رسوم محوری عاقل شده است.
در این میان، گفته میشود: خودکشی در برخی کشورها جرم میباشد و تعقیب کیفری دارد در حالی که در ایران تاکنون چنین مسالهای موضوعیت نداشته است.
دکتر غلامرضا قاسمی کبریا، روانشناس و مدرس دانشگاه در گفتوگو با پایگاه خبری سرمایه و ثروت آنلاین به بررسی علل خودکشی در ایران پرداخته است:
* تراپی در جلوگیری از خودکشی تا چه اندازه موثر است؟
– من به مراجعانی که برای مشاوره مراجعه میکنند ارجاع به پزشک متخصص داخلی را پیشنهاد میدهم تا ابتدا عملکردشان از نظر کارکردهای هورمونی و آنزیمی، بررسی و مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد. برای نمونه وقتی آهن بدن کم میشود، آستانه تحمل پایین میآید. یا خانمها در دوره پریود، شرایط روحی خوبی ندارند. مسایلی از این دست را نمیتوان اختلال روانی نامید چرا که در مواردی حتی اصلاح تغذیه توانسته نتیجهبخش باشد.
افسردگی
* یعنی افسردگی و یاس و ناامیدی میتواند ریشه در مسایل هورمونی، آنزیمی و حتی تغذیه داشته باشد؟
– بله همین طور است.
* پس چرا پزشکان با آگاهی از موضوعات این چنینی، خودکشی میکنند؟
– چند سال پیش یکی از بهترین متخصصان قلب کشور در حین رانندگی سکته کرد و جان سپرد. پزشکان هم بیمار میشوند و به دلایلی خودکشی میکنند. شرایط زیستی، عادتهای محیطی و فشارهای زندگی بر آستانه تحمل افراد آثار متفاوت دارد. در حال حاضر ۹۰ درصد از افراد جامعه دچار مشکلات اقتصادی و بخش اعظمی از آنها درگیر فقر هستند اما همه خود را نمیکُشند.
خودکشی جرم است؟
* میتوان گفت خودکشی جرم است؟
– در گذشته اعتیاد را هم جرم میدانستند اما کمکم متوجه شدند، معتاد بیمار است. کسی هم که دست به خودکشی میزند از نوعی اختلال رنج میبرد و خود را به شدیدترین نوع ممکن مجازات میکند. بنابراین دلیل ندارد که در خودکشیهای ناموفق افراد را تحت تعقیب کیفری قرار دهیم و فشار افسردگی را بر آنها بیشتر کنیم.
* ۳۰ نهاد در کشور مسوول پیشگیری از خودکشی هستند اما به نظر میرسد خوب عمل نکردهاند و در موارد بسیار سعی دارند با پنهانسازی، صورت مساله را پاک کنند؟
– استدلال پنهانکاران این است که با برجستهشدن اخبار خودکشی، نوعی ترویج شکل میگیرد و آنانی که افسرده هستند و آستانه تحمل پایین دارند تشویق به این کار میشوند، دلیل دیگر هم این است که بگویند مملکت گل و بلبل میباشد و مشکلی وجود ندارد. با این حال باید توجه داشت که رفتارهای ناهنجار اجتماعی به سن زیر ۱۴ سال رسیده است. من معتقدم اگر دستگاههای مسوول، موفق نبودهاند برای این است که توانمندی ندارند و نباید به آنها کار ارجاع داد.
یکی از مسایلی که بر آن تاکید میشود ایجاد فضای شاد در کشور است بعد چه میکنند میآیند «خندوانه» میسازند، غافل از آن که آخر خنده، گریه است چون افراط منجر به تخلیه هورمون شادی شده و مردم را بهانهگیر میکند. منظورم این است که برای شاد کردن افراد نباید آنها را قلقلک داد بلکه باید رضایت خاطرشان را فراهم ساخت.
* پس هنوز به مفهوم طراوتسازی پی نبردهایم؟
– بله؛ ما برای بررسی این موضوع اردویی پژوهشی در اصفهان با حضور قشرهای مختلف مردم برگزار کردیم، خدماتی که ارایه شد حداقلی بود درعوض روی تغییر فضا تمرکز کردیم. نظرسنجیها پس از پایان اردو نشان داد که اکثر حاضران اظهار رضایت کردهاند چون تنها به دنبال تغییر فضا بودند، این گونه اقدامات در کشور هم نیاز به بودجههای سنگین و هزینهتراشی ندارد.
عبور از رسوم محوری
* نسل امروز، سبک زندگی موجود را نمیپذیرند و در برابر بسیاری از برنامههای فرهنگی و اجتماعی در کشور که به صورت دستوری دیکته میشود، مقاومت میکند. نظر شما درباره این نسل چیست؟
– نسلهای گذشته با شرایط نامتناسب کاری به عنوان شغل کنار میآمدند و حتی به بردگی تن میدادند اما نسل امروز نمیپذیرد چون عقلمحور شده است. در واقع، جوانان امروز از عرف محوری، قاعدهمحوری و رسوممحوری عبور کردهاند، اما در گذشته به سنتهای غلط تن داده میشد بدون این که به درستی و نادرستی آنها فکر شود. به عبارت دیگر پدیدههایی چون اینترنت و آمیختگیهای جهانی نسل زد را به سمت عقل و علمپذیری برده است.
