سخنان وحید جلیلی مرد شماره 2 صدا و سیما، چهره ارشد جبهه پایداری و برادر سعید جلیلی نامزد ناکام ادوار انتخابات ریاست جمهوری در مخالفت با فضای ناسیونالیستی شکل گرفته در جنگ 12 روزه و غلبه ملیگرایی بر امتگرایی که از شبکه افق پخش شد، واکنشهایی را به دنبال داشت. او درحالی که مشخص نکرد دقیقاً چه کسانی خواستهاند از خدا و پیغمبر گفته نشود، چنین اظهارنظرکرد: «برخی میخواهند به اسم همبستگی ملی و وحدت ملی فقط از وطن بگوییم و اسم خدا و پیغمبر را نیاوریم و میگویند همه باشند. در حالی که ماهیت و وجود ما از هویت ما جدا نیست و کشور، با آن تعریف میشود. همبستگی ملت ما بر گِرد معرفت ما و معنویت ماست. وطن برای ما صرفاً یک مفهوم جغرافیایی نیست ویک مفهوم تاریخی است. بعضی میخواهند وطن را به آغل تبدیل کنند. ما انسانیم. وطن برای ما با هویت و ماهیت و افتخارات و رشتههای معنوی و نسبت با پروردگار تعریف میشود.»
نقدی بر ادعای جلیلی در خبرآنلاین نوشت: «این سخنان از یک منظر تهدیدی برای امنیت ملی است. چون هر چه دایره تنگتر باشد فضای شعار و ریاکاری و حرف مفت در صدا وسیما بازتر میشود. در حالی که دستپخت این جماعت را دیده و چشیدهایم و به آدم های تازه نیاز است. ایران پساجنگ به زبان تازه با دنیا و با مردم ایران نیاز دارد. نه که خیال کنیم صلح شده و آسوده بخوابیم. اتفاقا به همین سبب است که نگرانیم … ضمن این که مقدسات را نباید در انحصار کسی دانست.»
پایگاه خبری سرمایه و ثروت آنلاین، با توجه به فضای بوجودآمده، گفتوگویی انجام داد با عبدالجبار کاکایی، شاعر و ترانهسرا که در آن به بررسی فقدان محتوای متناسب با دفاع در جنگ تحمیلی اسراییل علیه ایران در رسانه ملی پرداخته است:
* در جنگ 12 روزه، سرودها و اشعار پخش شده از صدا و سیما محدود به تولیدات دهه 60 و مارشهای نظامی و بعضی تراکتهای نوحهگونه بود، چرا رسانه ملی از آثار ملی و میهنی در سالهای اخیر غفلت کرده است؟
– متاسفانه سیستم ممیزی شدیدی که در صدا و سیما وجود دارد موجب شده که در موضوع تولیدات مرتبط با دفاع و مسایل میهنی به حاشیه برود. بر این اساس سفارشی کار میکنند و تولید آثار به کسانی سپرده میشود که خارج از حوزه فرهنگ و هنر هستند. در این میان، مدیریتی هم که اِعمال میشود غلط است. مانند اظهارنظر قائم مقام سازمان که جغرافیای وطن را به آغل تشبیه میکند که نشان میدهد فهم امثال این فرد چقدر نازل و پایین میباشد. در چنین شرایطی باید هم موسیقی، شعر، ترانه و سرود در رسانه ملی به این وضع بیفتد. در این روند در سالهای گذشته حرکت جدی برای تولید موسیقی و ترانه در سازمان به عنوان هنر اتفاق نیفتاده است.
تراکت «علاج» محسن چاووشی نوعی نمایش وحدت ملی بود.
* آقای چاووشی در جریان جنگ، تراکتی با عنوان «علاج» منتشر کرد که با اقبال عمومی مواجه شد، ظاهراً اقداماتی از این دست خودجوش است؟
– کار آقای چاووشی بخشی از نمایش وحدت ملی بود که ظاهراً ما فقط در بحرانها احساس ملیت واحد میکنیم. ای کاش این حس به روزهای آرامش هم تعمیم پیدا میکرد، چرا که ملت زنده و پویا، مردمی نیستند که وقتی پتک بر سرشان میکوبند یاد انسجام و همبستگی بیفتد لذا هویت ملی باید همیشه زنده باشد، از این رو سختیهایی که مردم از مسایل اقتصادی و فرهنگی میکشند و همراه با مجادلات سیاسی موجب گردیده که بحران هویت ملی بالا برود و درگیریهایی مانند جنگ 12 روزه باعث شود تا وحدت ملی شکل بگیرد. با همه اینها کار آقای چاووشی اقدام بسیار خوبی بود و امیدوارم مصادره به مطلوب نشود.
برای حفظ وحدت ملی، نیاز به تغییر و تحول در رسانه ملی است.
* جدای از جنگ، صدا و سیما محتوایی در مورد وحدت ملی ارایه نکرد و بارها و بارها، ترانه «ایران ای سرای امید» محمدرضا شجریان که مربوط به دهه 60 است پخش میکرد!
– تشخیص مدیران صدا و سیما در بحران اخیر این بود که جنگ فقط قدرت موشکی است که دست بر قضا ضرباتی را هم متحمل شدیم اما باید دانست آنچه ما را به پیروزی رساند اتحاد مردم بود. در واقع، وقتی رسانه ملی فقط مارش نظامی پخش میکند به این بعد از دفاع میاندیشد در حالی که حضور مردم در صحنه موجب گردید که امریکا و اسراییل متوجه شوند با ملتی طرف هستند که اجازه نمیدهند تفرقه ایجاد شود و دشمنان برای آنها تعیین تکلیف کنند. لذا باید گفت رسانه ملی نیاز به تغییر و تحول دارد تا شاید از این رهگذر وحدت ملی حفظ شود وگرنه به مرور زمان به سمت اختلاف پیش خواهیم رفت و دشمنان نادان برای حمله به ایران عزیز وسوسه خواهند شد. ضمن این که مسوولان رسانه ملی باید مورد سوال قرار بگیرند چرا نسبت به تولید آثار هنری در حوزه دفاع بیتفاوت بودهاند.
جنگ، آثار ملی و میهنی هم میخواهد
* خوانندگان پاپ و سنتی آیا در دوران پسا جنگ به فکر سفارش و اجرای آثار میهنی خواهند افتاد؟
– به هرحال این نیازی است که در طول جنگ 12 روزه احساس شد و مجموعههایی مانند وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و صدا و سیما باید به عنوان متولی در این زمینه بیش از پیش وارد عمل شوند.
* کامیاب بهرودی
