* عبدالله خلیلی/
مکانیسم ماشه یا همان «اسنپبک» سازوکاری است که در حاشیه امضای برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) میان ایران و گروه 5+1 در سال ۲۰۱۵، در قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت گنجانده شد تا به اعضای این توافق هستهای اجازه دهد که در صورت ادعای «عدم پایبندی ایران به تعهداتش»، توافق را به طور کامل ملغی و تحریمهای بینالمللی علیه ایران را بازگردانند.
سازوکاری که بنابر متن برجام، تنها درصورتی معتبر است که طرفهای مقابل نیز به تعهدات خود پایبند باشند و اگرچه در مدت اخیر مقامهای جمهوری اسلامی به دفعات استدلال کردهاند که باتوجه به خروج امریکا از برجام و سکوت تروئیکای اروپایی در قبال بدعهدی امریکا، هیچیک از این کشورها از صلاحیت حقوقی و اخلاقی فعالسازی مکانیسم ماشه برخوردار نیستند، اما قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد که مورد پذیرش تهران نیز قرار گرفته، به روسیه، چین، فرانسه، بریتانیا و آلمان بهعنوان کشورهای باقی مانده در برجام اجازه میدهد که در صورت نقض تعهدات برجامی از سوی ایران، روند بازگرداندن تحریمهای شورای امنیت را که به یکباره با برجام لغو شده بود، آغاز کنند.
اروپا توافق ایران و آمریکا را میخواهد اما شروط واشنگتن به گونهای است که تسلیم جمهوری اسلامی را در پی دارد.
فعال شدن مکانیسم ماشه بازگشت تحریمهای بینالمللی را بهدنبال خواهد داشت و این به معنای سقوط بیشتر ارزش ریال، کاهش تبادلات تجاری و افزایش بیثباتی در صحنه سیاسی و اقتصادی ایران است.
جهان سیاست، جهان اما و اگرهاست و هر آینه ممکن است یک اظهارنظر یا یک نشست و برخاست دیپلماتیک، مسیر و روند تحولات را دگرگون کند. با این همه، اگر استارت فعالسازی ماشه بخورد و متعاقباً بازه زمانی ۳۰ روزه برای ارجاع پرونده به شورای امنیت برای حل اختلاف طرفین هم رد شود و اتفاق مثبتی رخ ندهد، تمامی ۶ قطعنامه تحریمی سازمان ملل که بهموجب برجام به حالت تعلیق درآمده بود، بهطور خودکار بازمیگردد و باتوجه به ویژگی غیروتویی مکانیسم ماشه، در آن زمان حتی دیگر اعضای برجام ازجمله روسیه و چین نیز قادر به مخالفت با آن و وتوی آن نخواهند بود.
پایگاه خبری سرمایه و ثروت آنلاین گفتوگویی انجام دادهاست با امیرعلی ابوالفتح، تحلیلگر مسایل بینالملل که طی آن به بررسی مکانیسم ماشه و اهداف پشت پرده اروپاییها، پرداخته است. در ادامه میخوانید:
در صورت بازگشت تحریمها، پاییز پرماجرایی در پیش خواهیم داشت.
* چرا اروپاییها در اجرای مکانیسم ماشه عجله کردند؟
– اگر اروپاییها به فرآیندی که در برجام وجود دارد، متوسل میشدند، این پروسه 45 روز به طول میانجامید و چون این بازه زمانی با ریاست دورهای روسیه بر شورای امنیت سازمان ملل مصادف میگردید لذا تروئیکا اقدام خود را جلو انداخت تا به دیپلماسی مهلت 30 روزه دهد. بر این اساس باید گفت در صورت بازگشت تحریمها، پاییز پرماجرایی در پیش خواهیم داشت.
* موضوع توافق ایران با امریکا در این میان چیست؟
– این مساله خواست اروپاییهاست. امریکاییها هم در این روند میخواهند به اهداف هستهای و موشکی خود دست یابند ضمن این که ایران باید حمایت خود از یمن، حزبالله و حماس را متوقف سازد که در یادداشت اجرایی ترامپ، صریحاً به آن اشاره شده است.
* این توافق نیست، تسلیم ایران است؟
– رییس جمهور امریکا در روزهایی که اسراییل به ایران حمله کرده بود، میگفت ایران باید بیقید و شرط تسلیم شود.
اگر ایران از NPT خارج شود، دشمنان بنای یک حمله دیگر را میگذارند که از جنگ 12 روزه شدیدتر خواهد بود.
* خروج ایران از NPT چه پیامدی دارد؟
– اگر ایران به این سمت برود که من میگویم نباید برود در آن صورت برداشتی که از موضوع میشود این است که جمهوری اسلامی میخواهد بمب بسازد، بنابراین دشمنان بنای یک حمله دیگر را میگذارند که از جنگ 12 روزه شدیدتر خواهد بود، حال باید دید برای این مرحله آماده هستیم.
ابوالفتح: بعید میدانم در سفرپزشکیان به نیویورک، ایران از موضع خود کوتاه بیاید، اما با این حال هر اتفاقی ممکن است روی دهد.
* پیشنهاد روسها برای تمدید برجام چیست؟
– آنها میخواهند این معاهده یک یا چند ماه دیگر ادامه یابد، اروپاییها هم با این مساله مشکل ندارند، آنها حتی تاکید دارند چنانچه بین ایران و امریکا در آینده توافقی شکل بگیرد اروپا باید همچنان اختیار اسنپبک را داشته باشند تا چنانچه جمهوری اسلامی بدعهدی کرد، بتوانند تحریم ها را برگردانند.
پیامد خروج از NPT چیست؟ ماشه و پاییز پرماجرا
* رییس جمهور، بزودی برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل به نیویورک میرود آیا در جریان این سفر امکان مذاکره و گفتوگو هست؟
– هر اتفاقی ممکن است روی دهد، اما شواهد و قرائن حکایت از آن دارد که ایران از موضع خود کوتاه نمیآید.
انتهای پیام
