در شرایطی که تورم مزمن، رشد نقدینگی و نااطمینانیهای ژئوپلیتیکی بازارهای مالی کشور را با نوسانهای شدیدی مواجه کردهاست، بسیاری از مردم برای حفظ ارزش داراییهای خود به دو دارایی سنتی پناه آوردهاند: بازار ارز و بازار طلا. اما سؤال اصلی اینجاست؛ در رقابت میان دلار و طلا، کدامیک بازدهی بیشتری برای سرمایهگذاران به همراه داشتهاست؟
برای پاسخ به چنین پرسشی، پایگاه خبری سرمایه و ثروت آنلاین در نوشتار زیر به بررسی دادهها و مقایسه روند سرمایهگذاری هر یک از مسیرهای فوق در بستر اقتصادی کشور پرداختهاست:
تصویری از وضعیت اقتصادی در سال ۱۴۰۴
در نیمه اول سال ۱۴۰۴، فضای اقتصادی کشور با چالشهای متعددی همراه بود؛ از ادامه تحریمها و محدودیتهای ارزی گرفته تا سیاستهای تثبیت مصنوعی نرخ ارز و پشت سر گذاشتن جنگ 12 روزه. در چنین وضعیتی تورم نقطهبهنقطه همچنان بالای ۴۰ درصد باقی ماند تا قدرت خرید پول ملی (ریال) به شدت کاهش یافته، نقدینگی کشور روند صعودی را طیکند تا جاییکه فشار بر نرخ ارز و سایر داراییها به حدی شد که انتظارات تورمی بسیاری از مردم را به دنبال راههایی برای حفظ ارزش داراییهای خود سوقداد.
از اینرو دو بازار اصلی که همواره در چنین شرایطی مورد توجه بودهاند، بازار دلار آزاد و طلا (بهویژه سکه امامی) بودهاست.
دادهها چه میگویند؟
طبق دادههای معتبر منتشرشده از منابع رسمی و رسانههای اقتصادی در بازه زمانی فروردین تا شهریور ۱۴۰۴ وضعیت سوددهی دو دارایی دلار و سکه به قرار زیر بودهاست:
بازدهی دلار آزاد
براساس اطلاعات موجود قیمت دلار در ۲۴ اردیبهشت حدود 83 هزار و 500۰ تومان و در ۳۱ مرداد تقریباً 95 هزار و 600 تومان بودهاست بنابراین، دلار آزاد در بازهای سهماهه حدود 13.8 درصد بازدهی مثبت را به ثبت رساندهاست.
بازدهی سکه امامی
در همین مدت، قیمت سکه در ۵ فروردین حدود ۹۷ میلیون تومان اما در ۱۵ شهریور 92 میلیون و 980 هزار تومان بوده که در نتیجه، سرمایهگذاری در سکه امامی در این مدت با کاهشی حدود ۴.۱ درصدی همراه بودهاست.
تحلیل روند قیمتها
دلار
طبق تحلیلهای موجود، هرچند دلار آزاد در سال ۱۴۰۳ بازدهی قابل توجهی داشتهاست تا جایی که برخی گزارشها حاکی از رشد بیش از ۵۰ تا ۶۰ درصد بودهاند اما پیشبینیها برای سال ۱۴۰۴ نسبت به رشد دلار، همواره با تردیدهایی همراه است. برخی کارشناسان معتقدند که اگر تنشهای بینالمللی کاهش یابد و سیاستهای تثبیتی ارزی اعمال شوند، دلار رشد آرامتری خواهد داشت. از سوی دیگر برخی گمانهزنیها بر استمرار تورم در نتیجه کاهش ارزش ریال است که در اینصورت، سرمایهگذاری در دلار با حفظ ارزش دارایی در برابر ریال، بازدهی مناسبی را در پی خواهدداشت.
سکه و طلا
بازار طلا و بخصوص سکه و انواع آن در سال ۱۴۰۳ بالاترین بازدهیها را در بین بازارهای مالی ایران کسب کردهاند. برای مثال، طلا ۱۸ عیار، نیمسکه، و سکه طرح جدید بازدهیهایی میان ۱۰۰ تا ۱۴۰ درصد داشتهاند. عواملی مانند افزایش قیمت جهانی طلا، افزایش نرخ ارز، تقاضای داخلی بهعنوان دارایی امن در شرایط بیثباتی اقتصاد و نقش روانی طلا در جامعه، باعث شدهاند این فلز گرانبها مطلوبیت بیشتری برای بخش قابل توجهی از سرمایهگذاران پیدا کند. با اینحال در سال ۱۴۰۴ پیشبینیها مبنی بر رشد احتمالی قیمت طلا بین ۴۵ تا ۶۰ درصد است، البته بسته به شدت تورم، سیاستهای ارزی و وضعیت عرضه و تقاضا.
تحلیل کیفی و دلایل بازدهی متفاوت
چرا دلار رشد کرد؟
همانطور که اشاره شد در بازه زمانی فروردین تا شهریور امسال، افزایش رشد دلار نسبت به طلا، بیشتربودهاست. از دلایل این افزایش قیمت میتوان به تقاضای فزاینده برای ارز ناشی از افزایش هزینههای واردات و انتظارات تورمی، نبود دسترسی به منابع رسمی ارزی به دلیل تشدید محدودیتهای حوالهای و فشار مضاعف بر بازار آزاد همچنین تقویت شاخص دلار در بازارهای جهانی اشارهکرد.
چرا طلا و سکه عقب ماندند؟
از طرف دیگر علت کاهش رشد طلا و سکه را میتوان متاثر از کاهش قیمت جهانی طلا یعنی روند نزولی قیمت جهانی آن از حدود ۲۴۰۰ دلار به نزدیک ۱۹۰۰ دلار در برخی مقاطع، کاهش حباب سکه، بهطوری که در مواردی حباب سکه از ۵ میلیون تومان به حدود ۲ میلیون تومان نیز کاهش یافت و اعمال سیاستهای تثبیتی بانکمرکزی دانست.
دلار برنده نیمه اول سال ۱۴۰۴
با در نظر گرفتن دادههای موجود و نوسانات بازار، میتوان گفت در نیمه اول سال ۱۴۰۴، دلار آزاد بازدهی به مراتب بالاتری نسبت به طلا و سکه امامی داشتهاست. اگرچه طلا در بلندمدت یک پناهگاه امن به شمار میرود، اما در این دوره مشخص، کاهش قیمت جهانی طلا و افت حباب سکه باعث شد که سود چندانی عاید سرمایهگذاران طلا نشود. در مقابل، دلار که همیشه نماینده انتظارات تورمی و نرخ ارز حقیقی در بازار بودهاست، توانست سودی معادل ۱۳ درصد را در یک بازه کوتاهمدت برای دارندگان خود رقم بزند.
دلار یا طلا؛ مقایسه بازدهی دو دارایی سنتی در شرایط تورمی 1404
پیشبینی روند آتی سوددهی این دو کلاس مالی نیازمند رصد مستمر شاخصهایی مانند نرخ بهره بینبانکی، تراز تجاری کشور، روند مذاکرات خارجی، قیمت جهانی طلا، نفت و سیاست ارزی بانکمرکزی خواهدبود که البته با توجه به ناپایداری برخی از این عوامل، همچنان باید با احتیاط به سرمایهگذاری در این بازارها قدمگذاشت و متنوعسازی سبد دارایی را جدی گرفت.
چند پیشنهاد برای سرمایهگذاران
با توجه به شرایط موجود اقتصادی، منطقیاست چند توصیه در خصوص سرمایهگذاری مطمئن، مورد توجه قرارگیرد:
- رصد تورم و سیاستهای دولت؛ تغییرات در سیاست ارزی یا مالی که میتواند بر روی بازدهی دلار و طلا تأثیرگذار باشد.
- توزیع داراییها؛ تقسیم سرمایه بین طلا و دلار و شاید داراییهای دیگر (ملک، سهام) برای کاهش میزان ریسک.
- نگاه بلندمدت در مقابل کوتاهمدت؛ طلا برای بلندمدت گزینه بهتری به نظر میآید، ولی برای گرفتن نوسانات کوتاهمدت دلار ممکن است مناسبتر باشد.
- محاسبه هزینههای معامله و نگهداری؛ بعنوان مثال اجرت تبدیل ارز، کارمزد خرید طلا، تفاوت بین قیمت خرید و فروش سکه و طلای آبشده.
نتیجه
در مجموع، به نظر میرسد طلا برنده سالهایی باشد که تورم بالا و نوسانات ارزی شدید وجود دارند، به خصوص برای کسانی که خواهان حفظ سرمایه در برابر کاهش ریال باشند. تجربه سالهای اخیر نشان دادهاست که طلا در بلندمدت بازدهی بیشتری نسبت به دلار داشتهاست، البته نه بدون نوسان و ریسک. با این حال، دلار نیز هنوز گزینهای جذاب برای کسانی است که توجه عمدهشان حفظ ارزش دارایی است.
لذا پیشبینی میشود در نیمه دوم سال ۱۴۰۴، اگر شرایط بینالمللی و داخلی به گونهای پیش برود که عرضه ارز کنترل شود و دولت سیاستهای ارزی باثباتتری اتخاذ کند، احتمالاً بازدهی دلار نسبت به انتظارات تورمی کمتر شود؛ اما اگر بیثباتیها ادامه یابد، طلا همچنان پیشرو خواهدبود. در چنین شرایطی استراتژی ترکیبی احتمالاً مناسبترین راه برای کاهش ریسک خواهدبود. یعنی سرمایهگذاری بخشی از دارایی در بازار ارز برای پوشش خطر کاهش ریال و بخش دیگر در طلا برای بهرهگیری از افزایش قیمت جهانی آن و تقاضای داخلی.
انتهای پیام
منابع
تابناک، خبرآنلاین، بانک اقتصادنوین و tgju.org
