* رییس مرکز تحقیقات سرطان: بیماری که هفتههای آخر عمر خود را سپری میکند نباید به بخشهای گران نظیر ICU انتقال داده شود.
* مهمترین عامل ابتلا به سرطان در ایران و جهان، افزایش سن است با این حال اگر بیماری به موقع تشخیص داده شود درمان قطعی خواهد داشت.
به باور بسیاری از متخصصان سرطان، پزشکان آنکولوژیست ایرانی توجه چندانی به تحقیقات جدید در این حوزه ندارند و فکر میکنند هر درجه از این بیماری بایستی شیمی درمانی داشته باشد در صورتی که این طرز تفکر کاملاً غلط است و تنها هزینههای هنگفت چند صد میلیونی به بیمار تحمیل میکند. جامعه پزشکان هشدار دادند: اگر جلوی این ریخت و پاشها گرفته نشود به زودی شهروندان از نظر اقتصاد سلامت، زمین خواهند خورد.
نکته قابل تأمل در این میان آن است که در دنیا هنگام تجویز شیمیدرمانی با بیمار و خانواده او درباره درصد بهبودی و افزایش طول عمر مشورت میشود با این حال در ایران نه تنها این کار را انجام نمیدهند بلکه افراد در شرایطی قرار میگیرند که ناچار شوند زندگیشان را بفروشند، چرا که پزشکان اعلام کردهاند یک شیمی درمانی یا یک داروی گران شاید منجر به بهبودی یا افزایش طول عمرشان شود.
دکتر محمداسماعیل اکبری، رییس مرکز تحقیقات سرطان دانشگاه شهید بهشتی در گفتوگو با «سرمایه و ثروت» ضمن تشریح روند درمان این بیماری در کشور از به کارگیری شیمی درمانیهای بیمورد انتقاد کرد و خاطرنشان ساخت: سرطان به عنوان گرانترین بیماری در جهان، بیشترین بار مالی را به خانوادهها تحمیل میکند.
* برای درمان سرطانهای مختلف در ایران پروتکلهای درمانی وجود دارد؟
– بله و در بیماران مختلف، پروتکلهای علمی متفاوت هم اِعمال میشود. ما در مرکز تحقیقات دانشگاه شهید بهشتی ملزم به رعایت این پروتکلها هستیم با این حال وزارت بهداشت در مراکز درمانی راهنمای بالینی علمی ندارد.
* در مرکز شما بازآموزی پزشکان انجام میگیرد؟
– ما نه تنها از علم روز دنیا عقب نیستیم بلکه در مواردی به روزتر اقدام میکنیم و نتیجه کار، زنده ماندن بیماران سرطانی است. در واقع زمانی میتوان گفت که کار درست پیش میرود که طول عمر سرطانیها را افزایش داده و کیفیت زندگیشان را بهتر کرده باشیم و در این زمینه مستندات علمی هم وجود دارد.
* این که گفته میشود برخی شیمیدرمانیها در کشور، خارج از ضابطه انجام میگیرد، مورد تایید شما هم هست؟
– شیمی درمانی، معالجه مناسب علمی برای سرطان نیست و باید در موارد ضروری به کار گرفته شود با این حال بررسیها نشان میدهد ۳۰ درصد شیمیدرمانیها در کشور، خارج از ضابطه انجام میگیرد و باید از میزان آن کاست.
* یعنی پزشکان با وجود پروتکلهای درمان در ایران، مرتکب تخلف میشوند؟
– قطعاً اگر کاری به سود بیمار نباشد، انجام آن خلاف است. در واقع این گونه امور را تعارض منافع مینامند یعنی این که پزشک منفعت شخصی را در نظر میگیرد.
* دیده شده که برخی پزشکان در مورد بیمارانی که دیگر هیچ امیدی به بهبود آنان نیست، شیمی درمانیهای پرهزینه تجویز میکنند. علم پزشکی در این باره چه توصیهای دارد؟
– همان طور که پزشکان نباید بیمار را تا لحظه مرگ رها کنند، حق ندارند هزینههای بیهوده هم به او تحمیل نمایند. وقتی فردی هفتههای آخر عمر خود را سپری میکند دیگر نباید او را به بخشهای گران نظیر ICU انتقال داد و برایش صورت حسابهای چند صد میلیونی تراشید جای این گونه بیماران در بخشهای حمایتی یا تسکینی است به گونهای که روزهای پایان زندگی برایشان خوشایند باشد.
* چند درصد سرطانها قابل درمان است؟
– اگر تشخیص زودرس باشد اغلب سرطانها، درمان قطعی دارند و چنانچه تأخیر صورت بگیرد،گرفتاری هم بیشتر میشود. این بیماری روند پیچیدهای دارد و ماهها طول میکشد تا یک سلول سالم تبدیل به یک سلول سرطانی گردد. بر این اساس مراحل تشخیصی هم تا ۳ ماه زمان میبرد.
* بیشترین نوع سرطان در ایران کدامند؟
– در آقایان، پروستات و در خانمها، پستان. سن ابتلا در مردان ۶۰ تا ۷۰ سال و در بانوان بالای ۴۰ سال است. البته در کشور، خانمهای زیر ۴۰ سال هم موارد ابتلا داشتهاند.
* روش تشخیص چیست؟
– معاینه بیمار توسط پزشک، افرادی هم که درمان میشوند عمر طولانی خواهند داشت.
* چرا درمان سرطان این قدر پرهزینه است؟
– سرطان، گرانترین بیماری در دنیاست و بیشترین بار مالی را به خانوادهها تحمیل میکند. در ایران، دولت برای این بیماری سوبسید میدهد با این حال به دلیل مشکلات اقتصادی، افراد مبتلا دچار چالشهای مالی عدیده میشوند. بنابراین بخشهای دولتی بار بیشتری به دوش میکشند. باید توجه داشت از آنجایی که سلامت مهمترین سرمایه جامعه به شمار میرود بایستی سهم آن نیز از تولید ناخالص ملی به نحو احسن تامین گردد.
* مهمترین دلایل ابتلا به سرطان در کشور چیست؟
– اولین مورد در ایران و جهان، افزایش سن است. به عبارت دیگر ۷۰ درصد سرطانها مرتبط با طول عمر میباشد لذا وقتی امید به زندگی بالا میرود، سرطان هم با او رشد میکند. عامل بعدی سیگار و مواد دخانی است که ۳۰ درصد مرگها ناشی از آن میباشد. استرسهای روانی مزمن هم نقش عدیدهای دارند. تغذیه نامناسب، چاقی، استفادههای بیمورد از اشعه ایکس در بیماریها، عدم تحرک، آلودگی هوا و آب (۱) نیز موارد دیگر به شمار میروند.
* وراثت چه سهمی در ابتلا دارد؟
– خیلی کم، چیزی در حدود ۵ تا ۸ درصد که بستگی به نوع سرطان دارد البته در مورد ژنهای ارثی میتوان پیشگیری کرد.
* موردی از سرطان وجود دارد که در ایران قادر به درمان آن نباشید؟
– هر نوع سرطانی که در کشور تشخیص داده شود با محاسبه طول عمر، درمان میگردد. لذا اعزام به خارج هم در دستور کار قرار نمیگیرد.
* نیلوفر خلیلی
* پی نویس:
(۱) منظور از آلودگی آب، فلزات سنگینی است که از طریق فاضلابهای صنعتی به آبهای سطحی راه مییابند.
