- با حفاظت از میراث فرهنگی میتوان در حوزه گردشگری مشاغل بسیاری ایجاد کرد لذا نیازی نیست آقای ضرغامی برای معیشت مردم، کشاورزی را بهانه کنند.
- میراث فرهنگی ایران چه در داخل و چه در خارج شرایط خوبی ندارد و کشورهایی مانند ترکیه آثار و فرهنگ هخامنشی را در خاک شان بی اهمیت جلوه می دهند.
میراث فرهنگی آیینه زندگی گذشتگان است و مسیر حرکت انسان در طول تاریخ بشریت را بازگو می کند. بدون شک شناخت و حفظ هویت و روح فرهنگی مردمان هیچ سرزمینی بدون صیانت از میراث فرهنگی و آثار باقی مانده از قرون گذشته امکان پذیر نیست. این اساس ملتها برای گفت وگو و هم اندیشه بیشتر به شناخت از هم نیاز دارند و یا یادمان های تاریخی ابزارهایی هستند که میتوانند راه تحقق این هدف را هموار سازند. ایران سرزمینی با پیشینه دیرین بوده و در گوشه و کنار خود میراث کهن و ارزشمندی را جای داده است، بدون شک شناساندن این مجموعهها به مردم به ویژه نسل جوان هم نقش به سزایی در مقابله با تهاجم فرهنگی دارد و عرق ایرانی بودن را در میان آنها تقویت میکند.
«سرمایه و ثروت» درباره وضعیت میراث فرهنگی در کشور با دکتر شاهین آریا منش عضو هیئت مدیره انجمن باستان شناسی ایران، گفت وگویی انجام داده است که در ادامه میآید:
- میراث فرهنگی کشورمان چه شرایطی دارد؟
باید گفت، آشفته! برای اینکه عدهای با کارهایی نظیر گنج یابی به آنها آسیب وارد می کنند و وزارت میراث فرهنگی و گردشگری هم تلاشی برای حفاظت از آنها ندارد.
- اظهارات وزیر میراث فرهنگی و گردشگری را درباره پاسارگاد آرامگاه کوروش چگونه ارزیابی می کنید؟
آقای ضرغامی وزیر کشاورزی نیست که درباره مسائل کشاورزی اظهار نظر کند. البته خود ایشان متخصص میراث فرهنگی نیست و معاونی هم که در این حوزه انتخاب کرده تخصص ندارد، استنباط مردم از سخنان وزیر بود که دیدگاه مثبتی به آثار باستانی ندارد و البته در نگاه خوشبینانه این نظر میتوان داد که آقای ضرغامی نگران مشکلات کشاورزان است، اما باید برای ایجاد اشتغال در حوزه گردشگری عمل کند که این مهم با محور قرار دادن میراث فرهنگی به سامان می رسد. امروز در ورود به محوطه پاسارگاد، بیننده با آثاری مواجه می شود انگار در میراث جهانی ثبت نشده است در صورتی که اگر بخش فرهنگی در این مجموعه فعال شود در آن صورت گردشگری هم رونق میگیرد و مشاغلی که به وجود میآید میتواند اهالی را جذب کند.
- محوطه های دیگر در کشور چه وضعیتی دارند؟
امثال چغازنبیل که در یونسکو ثبت جهانی هستند و جز آثار شاخص به شمار میروند هم وضعیت مناسبی ندارند، البته محوطه های ۷ و ۸ هزار ساله را داریم که شاید مانند پاسارگاد مورد علاقه مردم نباشند اما از نظر باستان شناسی اهمیت دارند که چرا که در آنها آثار مهمی نهفته است که با کاوش می توان یافته ها را به سخن آورد. به هر حال باید امیدوار بود که نگرش وزیر نسبت به میراث فرهنگی تغییر کند و آثار باستانی خود را از دست ندهیم چرا که این مجموعهها برگشت ناپذیر هستند.
- ایران در کشورهای همسایه و آثار باستانی دارد که بر اساس گزارش های رسیده شرایط خوبی ندارند و برای ترمیم آنها هم اقدامی نمی شود؟
بله ما در عراق محوطههای طاق کسرا و تیسفون، هترا، آشور و غیره را داریم که برخی در حمله داعش به موصل آسیب جدی دیدند زمانی هم که بخشی از طاق کسرا فرو ریخت، انجمن باستان شناسی در نامه ای از وزیر وقت میراث فرهنگی خواست که برای مرمت اقدام شود که کاری صورت نگرفته و سوئدی ها و سوییسی ها این کار را کردند از طرفی شرایط به گونهای است که باستانشناسان ما هم نمیتوانند در کشورهای همسایه عملیات کاوش انجام دهند. ناگفته نماند برخی از کشورها مانند ترکمنستان در حفاظت از محوطه هایی مانند نسا مربوط به دوره اشکانیان است خوب عمل کردهاند. پس همانطور که به میراث فرهنگی در داخل توجه نمیشود در کشورهای همسایه نیز به آنها اهمیت نمیدهیم این روند موجب شده که برخی باستانشناسان به صورت مستقل عمل کنند برای نمونه زنده یاد پرویز ورجاوند، سال ها پیش با سفر به محوطه های ایرانی در قفقاز و آسیای مرکزی درباره آنها کتاب نوشته و ترجمه کرد یا زنده یاد شهریار عدل هم فعالیتهایی در افغانستان داشت و در مسجد بلخ کاوشهایی انجام داد که با نگارش کتاب و ترجمه همراه بود خود من هم کتابی به نام فرهنگی هخامنشی در قفقاز جنوبی، آناتولی و ایران ترجمه کردم، ایران یک سرزمین گسترده بوده است که باید برای شناخت آن به این محوطه ها توجه کرد. آنچه اکنون میتوان گفت که چشم مان به دولتهای همسایه است که از این آثار حفاظت کنند اما آنها مانند عراق بیش از آنکه به محوطه های ما توجه کنند مجموعه خود مانند بابل را مورد توجه قرار می دهند.
- برخی از کشورهای همسایه مشاهیر ما، مانند بوعلی سینا، مولوی و … را مصادره کردهاند آیا در مورد میراث فرهنگی و آثار باستانی نیز چنین دستبردهایی صورت گرفته است؟
ما در کشوری مانند ترکیه محوطه های هخامنشی داریم که برخی چون کتیبه خشایارشاه شناخته شده هستند اما آنکارا دوست ندارد نامی از فرهنگ هخامنشی بیاورد تا حضور ایران در این کشور را پاک کند. برای همین نیاز است که باستان شناسان ایرانی در این کشورها حضور فعال داشته باشند و به تالیف و ترجمه کتاب بسنده نکنند، متاسفانه از این کمکاری ها، کم نداریم.
