آمارها نشان میدهند صادرات نفت ایران در سه ماهه اول سال جاری میلادی در بالاترین میزان از سال ۲۰۱۹ به این طرف است، به عبارت دیگر صادرات نفت جمهوری اسلامی از اواسط سال مذکور به کمتر از نیم میلیون بشکه در روز رسیده بود اما با روی کار آمدن دولت بایدن در سال ۲۰۲۱ بیشتر شد و از سال ۲۰۲۲ به بالای یک میلیون بشکه در روز افزایش یافت. از دیگر سو، زمانی که دولت اوباما در سال ۱۳۹۰ تحریمهای نفتی ایران را آغاز کرد صادرات جمهوری اسلامی روزانه ۳ میلیون بشکه بود که بعد از تحریمها به طور متوسط نصف شد. با این حال، با امضای برجام صادرات دوباره اوج گرفت و در تابستان ۱۳۹۵ به رقم کم سابقه ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار بشکه در روز رسید. با خروج ترامپ از برجام در بهار سال ۱۳۹۷ دوباره روند کاهشی آغاز شد و در زمستان سال ۱۳۹۸ به روزانه کمتر از ۲۰۰ هزار بشکه رسید. حال آمارها حکایت از آن دارد که با وجود تحریمها میزان فروش نفت ایران روزانه ۵/۱ میلیون بشکه است که ۳۶ درصد رشد نسبت به سه ماهه اول سال گذشته دارد اما در همین مدت تولید نفت جمهوری اسلامی نسبت به سه ماهه ا ول سال ۱۴۰۲ فقط ۲۳ درصد افزایش داشته است که این سوال مطرح میگردد چگونه صادرات نفت از تولید آن بیشتر میشود؟ دادههای وبسایت کپلر در این باره تاکید دارد: ذخیره نفت شناور ایران از ۵/۲۶ میلیون بشکه در اوایل دسامبر ۲۰۲۳ تقریباً برابر آذر پارسال به حدود ۱۰ میلیون بشکه در فوریه ۲۰۲۴ یعنی بهمن ماه ۱۴۰۲ رسیده است. در واقع جمهوری اسلامی نفتی که قبلا تولید کرده بود، توانسته به فروش برساند، اما به چه قیمتی؟
دادههای گمرک جمهوری اسلامی ایران نشان میدهد درآمد صادرات نفت و فرآوردههای آن در سال مالی گذشته چیزی حدود ۳۶ میلیارد دلار بود اما باتوجه به حجم صادرات و قیمتهای جهانی ایران باید برای صادرات سال ۱۴۰۲ رقمی حدود ۴۴ میلیارد دلار به دست میآورد، لذا اختلاف قیمت ۸ میلیارد دلاری هزینهای است که تهران برای دور زدن تحریمها میپردازد!
دکتر سیدحمید حسینی، سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآوردههای نفتی در گفتوگو با «سرمایه و ثروت» ضمن بررسی تحریمها، وضعیت بنزین در کشور را تشریح کرده است:
* دور زدن تحریمها، دربرگیرنده چه هزینههایی است؟
– در مرحله اول موضوع حمل و نقل مطرح است. در این روند، نفت تحریمی باید توسط ایران به مقصد ارسال و در آنجا کشتی به کشتی شود. مساله بعد، تخفیف میباشد. کشوری که نفت تحریمی خریداری میکند انتظار جذابیت دارد و باید به نوعی آفر بگیرد، پس از این دو، مرحله صدور اسناد پیش میآید که به جای ایران باید نام کشور دیگری در معاملات قید شود و دست آخر، هزینه انتقال پول است که بانکها در این پروسه بایستی پول کشور چین یعنی «یوآن» را به ارزهای دیگر تبدیل کنند.
* عمده صادرات ما به چین است؟
– ۹۰ درصد معاملات با پالایشگاههای کوچک بخش خصوصی چین انجام میگیرد و بقیه هم موردی با کشورهای افریقایی، هند، مالزی و… است.
* چرا بایدن در سال جاری تمایلی به تحریم نفت ایران ندارد؟
– به هرحال امسال، سال انتخابات در امریکاست و با کاهش نرخ بهره احتمالاً قیمت نفت بالا خواهد رفت لذا کاخ سفید تمایلی به ایجاد شوک در بازار ندارد. از طرفی آنها تا آنجا که توانستند تحریمهایشان را اِعمال کردند ما هم در چند نوبت کشتیهایشان را توقیف کردیم که نوعی بازدارندگی به شمار میرود. عربستان سعودی، سال گذشته داوطلبانه یک میلیون بشکه از تولید روزانه خود را کم کرد تا قیمت نفت را افزایش دهد اما افزوده شدن ۵۰۰ هزار بشکه به نفت صادراتی ایران و بالا رفتن تولید امریکا مانع از این کار شد.
* چرا طالبان بنزین صادراتی ایران را پس فرستاد؟
– پالایشگاههای ما بنزین مازاد ندارند که بخواهند آن را صادر کنند. در این روند، برخی پالایشگاهها محصولی نزدیک به بنزین تولید میکنند که قابل مصرف است لذا در مواردی از صدها کامیون اعزامی به مرز افغانستان ممکن است دهها مورد پس فرستاده شود که میتواند مربوط به کیفیت مواد اولیه محصول باشد بعضی مواقع هم شیطنت میکنند. به هرحال معامله بین بخشهای خصوصی تهران – کابل است.
* احتمال افزایش قیمت بنزین وجود دارد؟
– من بعید میدانم با این حال معتقدم دولت بایستی اجازه ورود بنزین سوپر را بدهد چرا که بنزین معمولی در کشور بیکیفیت است و به موتور خودروها آسیب میزند و موجب آلودگی هوا میشود.
* قیمت بنزین سوپر چقدر درمیآید؟
– ۵۰ تا ۶۰ سنت که پرداخت آن برای قشر مرفه که دارای خودروهای لاکچری هستند، مشکل نیست.
* کامیاب بهرودی
