* پیشفروش ۵۰۰ هزار دستگاه خودرو کار سنگینی است در واقع وزارت صمت با این برنامه دنبال جمع کردن پول می باشد.
* واردات خودروهای دست دوم در سال ۱۴۰۲ گرفتارمان خواهد کرد. کشورهای پیشرفته هرگز اجازه چنین کاری را نمیدهند.
برداشتن قرعهکشی از مسیر عرضه محصولات شرکتهای خودروساز یکی از وعدههایی بود که وزارت صمت قول داده بود آن را تا پایان سال جاری عملیاتی کند. در واقع سیاستگذار خودرویی تصور میکرد با اهرم افزایش تیراژ میتواند وعده داده شده را محقق کند اما به رغم رشد تولید، شاهد هستیم که همچنان صفهای طویلی برای خرید خودرو به قیمت کارخانه تشکیل میشود. در پیشفروش جدید قرار است ۵۰۰ هزار دستگاه از محصولات خودروسازان از جمله ایران خودرو و سایپا در دسترس متقاضیان قرار گیرد. در این روند اگر تعداد متقاضیان از تعداد خودروهای عرضه بیشتر باشد، چه اتفاقی خواهد افتاد؟ به نظر میرسد سیاستگذار خودرویی قصد دارد بخشنامههای متنوع فروش را در سامانه بارگذاری کند. خریداران هم باتوجه به شرایط خود و خودرویی که در نظر گرفتهاند ثبتنام میکنند. در این وضعیت چنانچه تعداد متقاضیان بیشتر از خودروی عرضه شده در آن بخشنامه بود براساس اولویت زمانی به ثبتنام کنندگان خودرو تخصیص پیدا میکند. به عبارت دیگر قرعهکشی جای خود را به نوبتدهی برای خرید خودرو داده است و خریدار برای حفظ نوبت خود نباید از حساب وکالتی برداشتی داشته باشد و اگر این اتفاق روی دهد متقاضی به انتهای صف منتقل میشود! «سرمایه و ثروت» در گفتوگو با دکتر امیرحسن کاکایی، عضو هیأت علمی دانشکده مهندسی خودرو دانشگاه علم و صنعت ایران به بررسی بازار اتومبیل در سال آینده پرداخته است:
* درباره قیمتگذاری دستوری و قرعهکشی بگویید؟
– قیمتگذاری دستوری، روش اشتباهی است که ۴ سال اجرا شد. در این روند، قرعهکشی در شرایطی که قیمتگذاری دستوری وجود دارد بهترین راهحل میباشد که براساس آن، خودرو با قیمت رانتی در اختیار مردم قرار میگیرد. این موضوع در طول سالهای گذشته تبدیل به لاتاری ملی شد.
* چه کسانی بیشترین سود را از قرعهکشی بردند؟
– رانت قرعهکشی میتواند بین همه توزیع شود از شخصی که کد ملی خود را اجاره میدهد تا دلالی که در این عرصه حضور فعال دارد. براساس محاسبه من در چهار سال گذشته ۲۰۰ هزار میلیارد تومان در قرعهکشی خودرو، رانت تولید شده که ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر از آن بهره بردهاند.
* با حذف قرعهکشی چه اتفاقی میافتد؟
– در بودجه ۱۴۰۲ راهکار دیده شده عرضه خودرو در بورس است.
* نظرتان درباره پیشفروش ۵۰۰ هزار خودرو در روزهای آخر سال چیست؟
– پیشفروش سنگینی است که به نوعی میتواند روی هوا باشد! در مورد خودروهای وارداتی هم گفتهاند که خریدار باید ۵۰۰ میلیون تومان پول بلوکه شده در حسابش داشته باشد. به نظر میرسد وزارت صمت دنبال پول جمع کردن است.
* عرضه خودرو در بورس کالا را چگونه ارزیابی میکنید؟
– این برنامه تنها راهحل موجود در شرایط فعلی است. در واقع اگر در این پروسه دستکاری صورت نگیرد، به چنان تعادلی در بازار خودرو میرسیم که مانند سال ۹۴ خودروساز باید دنبال مشتری بدود. عرضه خودرو در بورس کالا قیمتگذاری نیست بلکه یک نظام فروش است که از بازارسازی هم جلوگیری میکند.
* با این روش نقدینگی برای خودروسازان هم تأمین میشود؟
– امسال طبق آمار تا آخر آبان، تورمِ بخش صنعت ۴۰ درصد بود یعنی این که خودروسازی برای این که تولید سال قبل را داشته باشد باید به ۴۰ درصد نقدینگی بیشتر برسد اما مدیران صنعت ما طوری صحبت میکنند که انگار آمار تولید با دستور بالا میرود. از طرفی وقتی صنعت خودروسازی در مجموع ۲۵۰ هزار میلیارد تومان ضرر میکند،اثرش در اقتصاد کلان تورم است. در واقع ما با یک تیغ دولبه طرف بودیم. از یک طرف با قیمتگذاری دستوری بازار به هم ریخت از آن طرف صنعت، زمین خورد. پس اگر بورس کالا درست اجرا شود و پول به خودروسازی تزریق شود، تولید بالا رفته و قیمت تمام شده پایین میآید.
* نظرتان درباره واردات خودروهای دست دوم چیست؟
– در کشورهای پیشرفته اجازه این کار را نمیدهند، لذا باید گفت این برنامه که قرار است از سال آینده اجرا شود ما را گرفتار میکند و علاوه بر ارزبری بالا در زمینه ورود قطعات به دردسر میاندازد. کشور هم اکنون برای خودروهای وارداتی نو، مشکل قطعه دارد آن وقت برای خودروهای دست دوم باید از کجا ضمانت بگیریم؟
* ضمن این که در زمینه واردات هم موفق نبودیم؟
– بله، خودرو مانند گوشت نیست که بتوان آن را به آسانی وارد کرد. از طرفی واردات علاوه بر این که مصرف ارز را بالا میبرد، تولید را هم سرکوب میکند. نوسان وحشتناک دلار در ماههای اخیر مربوط به سیاستهای غلط دولت با واردات است. حتما به خاطر دارید سال ۹۶ قرار شد حدود ۱۹ هزار و ۶۰۰ خودرو رسماً وارد گمرکات شود اما ناگهان جلوی واردات را گرفتند تا جایی که چهار سال طول کشید اینها به تدریج وارد گردند و بعد واردکننده بدبخت را به زندان انداختند، در حالی که مقصر مسوولین بودند و خریداران هم به خودروی خود نرسیدند.
* کامیاب بهرودی
