فیلم «در آغوش درخت» به کارگردانی بابک خواجه پاشا که به عنوان نماینده ایران در اسکار 2025 معرفی شده بود از حضور در فهرست نهایی آثار بخش بینالملل بازماند. او برای نگارش فیلمنامه این اثر، سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه را از چهل و یکمین جشنواره فیلم فجر دریافت کرد و برای کارگردانی همین فیلم، دیپلم افتخار بهترین کارگردانی فیلم اول را از آنِ خود کرد. خواجه پاشا در فیلمهای «محمد رسولالله(ص)» و «خورشید» مجید مجیدی، «قصر شیرین» رضا میرکریمی و «موقعیت مهدی» هادی حجازیفر به عنوان دستیار کارگردان حضور داشته است.
این فیلمساز مولف در گفتوگو با سرمایه و ثروت آنلاین ضمن بررسی جشنواره چهل و سوم فجر به ارزیابی سینمای ایران در سال 1404 پرداخته است:
* چرا «در آغوش درخت» در اسکار امسال دیده نشد؟
– به هرحال اسکار مانند هر جشنواره دیگری آثار سینمایی را براساس سیاستهای خود میپذیرد، همین که فیلم در میان دهها اثر در مرحله اول حضور داشت باعث خوشحالی است، امیدوارم در سالهای آینده هم بتوانم به عنوان نماینده کشورمان در این رویداد باشم و فیلمی بسازم که آبرو و اعتبار ایران باشد.
* در سه سال دولت سیزدهم، سینمای ایران در جشنوارههای بینالمللی حضور چندانی نداشت، چرا؟
– قطعاً این مساله ربطی به دولت و وزارت ارشاد ندارد چرا که نگاه جشنوارههای جهانی بیشتر سیاسی است و جنبه کیفی ندارد لذا باید گفت چنین نگرشی مانع از حضور برخی آثار ایرانی در جشنوارهها شده است.
* کمدی نباید به زور دستش را در جیب مخاطب کند و از او پول بگیرد، این ژانر محترم است و باید درست پرداخت شود.
* اما برخی فیلمهای زیرزمینی موفق به حضور در جشنوارههای بینالمللی شدهاند؟
– بله، ولی آنها هم موفق نبودهاند.
* اما «دانه انجیر معابد» در اسکار، خوب پیش رفت؟
– این فیلم از کشور آلمان معرفی شد.
* فیلمهای «در آغوش درخت» و «آبی روشن» را با چه سرمایهای ساختید؟
– در ساخت این دو اثر، به صورت اشتراکی از سرمایه دولتی و بخش خصوصی استفاده کردم. در کشور ما و از دهه 60، دولت و برخی از ارگانها، سرمایه تولید فیلمهای فرهنگی و آنهایی که میخواستند جریانسازی کنند به عهده میگرفتند که تاثیر بهتری هم داشت. شما اگر دقت کنید آثاری مانند «خیلی دور، خیلی نزدیک»، «بچههای آسمان»، «خانه دوست کجاست؟» و… از فضای دولتی آمدند و تاثیر زیادی برسینمای حرفهای ما داشتند. در دو دهه اخیر هم بخش خصوصی در برخی جاها درست حرکت کرد و فیلمهایی مانند «درباره الی» و «جدایی نادر از سیمین» را ارایه داد. لذا همگرایی این دو بخش اگر هدف مشترک داشته باشد قطعا میتواند جایگاه سینمای ایران در حوزه بینالملل را ارتقا دهد.
* نظرتان درباره جشنواره چهل و سوم فیلم فجر که امسال برگزار شد، چیست؟
– جشنواره خوبی بود و نگاه ژانریک داشت. در واقع مخاطبان امسال از سینمای فانتزی، نوآر، اکشن، کمدی، ملودرام و… فیلمهای مختلف دیدند.
* ایران در سینمای اجتماعی در آسیا اول است، با این حال باید از تکرار کلیشههایی که تماشاگر از دیدن آنها سیر شده، اجتناب کرد.
* گیشه را در سال 1404 چگونه پیشبینی میکنید؟
– سینما در هر شرایطی از درون سختیها رشد میکند. بر این اساس فیلمهایی که در جشنواره دیدیم میتواند به خوبی گیشه را تحت تاثیر قرار دهد. البته این را هم فراموش نکنیم که مردم از نظر زیستی که دارند قرابتشان نسبت به هنر سینما کمتر شده است و این روی موضوع فروش نه تنها در کشورمان بلکه در ممالک دیگر هم اثر گذاشته مگر آن که با برخی آثار سرگرمکننده گیشه تکان بخورد.
* چه زمان از حجم بالای کمدیها که این روزها به صورت سریدوزی تولید میشود، فاصله خواهیم گرفت؟
– قرار نیست ما از سینمای کمدی فاصله بگیریم چون یک مقوله بسیار مهم است چیزهایی که در سالهای اخیر به اسم طنز به مخاطب غالب کردند از جنس این ژانر نیست کمدی برای خود شاخصهایی دارد که نمیتوان اساس آن را بر شوخیهای دیالوگ و یا موقعیتهای سطحی قرار داد. لذا وقتی مخاطب از سینما بیرون میرود حس میکند فیلم دستش را در جیب او کرده و به زور از او پول گرفته است. لذا باید گفت کمدی ژانر محترمی است و باید آن را درست پرداخت کرد به گونهای که تماشاگر با دیدن آثار این ژانر شادی را در وجود و زیست خود احساس کند.
* به نظر میرسد، سینمای اجتماعی دارد دوباره رونق میگیرد، این طور نیست؟
– ما در سینمای اجتماعی در آسیا اول هستیم و درجشنواره 43 فیلم فجر آثار بسیار خوبی از این ژانر وجود داشت با این حال باید از تکرار کلیشههایی که مخاطب از دیدن آنها سیر شده است اجتناب کرد.
* عبدالله خلیلی
