بارشهای سال آبی جاری در پایتخت نسبت به آمار متوسط درازمدت، ۵۶ درصد کاهش دارد. موضوعی که بر روی ذخیره سدهای تهران تاثیر قابل توجهی داشته است.
در حال حاضر ۸۶ درصد ظرفیت مخازن سدهای تامین آب شرب پایتخت خالی است و وضعیت چنان بحرانی شده که ذخیره سه سد لتیان، ماملو و لار زیر ۲۰ درصد میباشد!
بر این اساس بهرهبرداری از آبهای زیرزمینی افزایش یافته تا کسریهای موجود برطرف گردد به طوری که ۷۰ درصد آب شرب تهران از این طریق تامین میشود.
سوالی که در این میان مطرح است این که: با وجود بیآبی در زمستان، تابستان پایتخت چگونه خواهد بود؟
دکتر احد وظیفه، رییس مرکز اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی در گفتوگو با پایگاه خبری سرمایه و ثروت آنلاین ضمن بررسی شرایط تنش آبی در کشور، به بحث درباره موضوعاتی چون «النینو»، «ابر دزدی» و میزان گرمای زمین پرداخته است:
* وضعیت کشور در تابستان ۱۴۰۳ چگونه خواهد بود؟
– در فاصله خرداد تا اواخر مهرماه یعنی چیزی حدود ۴ تا ۵ ماه قطرهای باران در بیشتر مناطق کشور نمیبارد. از اواخر اسفند جاری و فصل بهار هم زمان آبیاری دشتهاست و مصرف آب کشاورزی بالا میرود. بد نیست بدانید در بعضی شهرها مانند تهران بیش از ۱۰ درصد آبی که در فصل گرم مصرف میشود مربوط به کولرهاست. لذا باید گفت در آن زمان شاهد تردد تانکرهای آب در پایتخت و شهرهای بزرگ خواهیم بود که مشغول آبرسانی هستند. شبیه آن چه سال ۱۴۰۱ در همدان اتفاق افتاد و هم اکنون در کرمان، سیستان و بلوچستان و خراسان در حال وقوع است.
بارورسازی ابرها
* ظاهراً اقداماتی برای بارورسازی ابرها در جریان است؟
– سازمانی در وزارت نیرو، مشغول بارورسازی ابرهاست اما این کار پاسخ مناسبی برای برطرف کردن خشکسالی و تنش آبی نیست، چرا که اقداماتی از این دست در حوزههای کوچک، در مقطع زمانی خاص و با وجود یک سری ابرهای مشخص امکان انجام دارد.
* ماجرای ابر دزدی در مرز ایران و ترکیه چیت، ناسا قویاً این موضوع را رد کرده و گفته در مرزهای ایران کوهی وجود ندارد که ابرها در برخورد با آن تبدیل به مایع شوند؟
– برای پاسخ به سوال شما ذکر موردی خالی از لطف نیست. منطقه زاگرس را در نظر بگیرید در آن، فاصله بین کوهرنگ و اصفهان خیلی کم است. با این حال در کوهرنگ بارش سالانه هزار میلیمتر و در اصفهان ۱۳۰ میلیمتر میباشد. دلیل این مساله چیست؟
کوهرنگ در منطقه «بادسو» قرار دارد. یعنی میان کوههای خوزستان و چهارمحال و بختیاری وقتی ابرها از کوهستان عبور میکنند مجبور به صعود هستند و با بالا رفتن از جو، دما پایین میآید و با متراکم شدن ابرها، باران میبارد. اصفهان در منطقه «بادپناه» قرار گرفته که به آن سایه بارش میگویند. یعنی اگر رطوبتی از «بادسو» اضافه آمد در آنجا تبدیل به باران میشود، مرز ایران و ترکیه هم چنین وضعیتی دارد.
تنش آبی
* پس در پاسخ به شایعات باید گفت که خشکسالی و تنش آبی در ایران ربطی به کشورهای همسایه و احیاناً دشمن ندارد؟
– بله، ربطی به دشمن ندارد.
النینو
* گفته میشد از اواخر آذر تا پایان دی ماه به دلیل وقوع پدیده «النینو» شاید بارشهای شدید در کشور خواهیم بود اما این اتفاق هم روی نداد، چرا؟
– پدیده «النینو» در فاز آب گرم و در منطقه حاره بین شمال و جنوب خط استوا در اقیانوس آرام و تا حدودی اقیانوس هند روی میدهد، که در آن دمای سطحی آب تا عمق ۱۰۰ تا ۲۰۰ متری به اندازه ۱ تا ۵/۲ درجه از شرایط معمول گرمتر میشود، در این روند «ال نینو» در اقلیم جهان اثرگذار است و گردشهای جوی را تحت تاثیر قرار میدهد. بر این اساس در مناطقی مانند جنوب شرق آسیا و شمال استرالیا این تاثیرگذاری بیشتر است چون به اقیانوس آرام نزدیک میباشد.
اما در کشور ما که ۱۰ تا ۱۵ هزار کیلومتر با اقیانوس مذکور فاصله دارد این اثرگذاری بسیار ضعیف میباشد کما این که خاورمیانه، جنوب اروپا، آسیای میانه و شمال آفریقا هم چنین شرایطی دارند البته عوامل دیگری هم هست که میتواند اثرات «النینو» را خنثی کند، لذا باید گفت این پدیده رخ داده و دنیا در شرایط آن به سر میبرد با این حال به دلیل گرمایش شدید، الگوهای جوی آن چنان که باید در زمستان ما دیده نشد.
* دمای کره زمین در سال ۲۰۲۳ چگونه بود؟
– به صورت میانگین ۳۴/۱ درجه سلسیوس نسبت به عصر قبل از صنعتی شدن، زمین گرمتر بود.
* کامیاب بهرودی
