دانشمندان هشدار دادهاند که تغییرات آب و هوایی ناشی از انتشار گازهای گلخانهای است که منشاء آنها سوختهای فسیلی هستند. در این روند موج شدید گرما در حالی جهان را دربرمیگیرد که فرانسه قصد دارد المپیک ۲۰۲۴ پاریس را در مردادماه به صورت سبز و سازگار با محیط زیست برگزار کند. بر این اساس، در اتاق ورزشکاران دستگاههای خنککننده قرار نخواهد داد.
* رییس مرکز اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی: احتمال میرود شدت گرما در تابستان سال جاری باز افزایش یابد. در این روند الگوهای جوی رفتار آشوبناکشان بیشتر میشود.
* جریان رودخانهها ضعیف شده و تنها توانستهاند ۳۰ تا ۳۵ درصد حجم سدهای تهران را پر کنند، شهرهای قزوین، سمنان و مشهد هم شرایط خوبی ندارند.
پایگاه خبری سرمایه و ثروت آنلاین در گفتوگو با دکتر احد وظیفه، رییس مرکز اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی، تابستان داغ و کُشنده سال جاری را بررسی کرده است:
رکورد گرما
* ظاهراً زمین در حال رکود زدن با گرماست!
– بله، زمین سال ۲۰۲۳ گرمترین سال خود را سپری کرد، امسال انتظار میرود شدت گرما بیشتر باشد. در این روند، الگوهای جوی رفتار آشوبناکشان بیشتر میشود. برای نمونه، جنگلهای آمازون که بارانی هستند گرفتار خشکسالی شدهاند، در جنوب اروپا هم که به قاره سبز معروف است برای بارسلونای خشک شده با کشتی آب میبرند و تخلیه میکنند!
* دما در ایران و به خصوص تهران چگونه خواهد بود؟
– هر شهری به صورت نرمال دمای خاص خود را دارد. مثلا اهواز ۴۷ و ۴۸ است یا اردبیل روی ۲۰ درجه میباشد. گرما این دما را تا دو درجه سانتیگراد بالا میبرد. تهران هم که ۳۸ تا ۴۰ است احتمال دارد به مرز ۴۲ درجه برسد. البته رکورد پایتخت ۴۳ درجه است که در سال ۲۰۲۰ ثبت شد.
خشکسالی
* آب شرب در این شرایط چه وضعیتی پیدا میکند؟
– ما وارد چهارمین سال خشکسالی شدهایم و بارندگی برای نمونه در تهران زیر نُرم بوده است. یعنی سال گذشته ۳۶ درصد و در شرایط موجود ۳۲ درصد که نشان میدهد بارشها یک سوم افت داشته و این موضوع ما را از نظر آب شرب در مضیقه قرار میدهد.
جیره بندی آب
* یعنی کار به جیرهبندی میرسد؟
– در این باره باید سازمان آب و فاضلاب اظهارنظر کند. منابع آبی پایتخت، بارشهای برف زمستانی است که در ارتفاعات به صورت ذخیره میماند. ما در ۶ ماه دوم سال گذشته دوران خشکی را گذراندیم که جبران آن اکنون سخت است. برای همین در سالهای گذشته هم برای تامین آب سراغ سفرههای زیرزمینی رفتند و فرونشست را دامن زدند، به گونهای که در جنوب تهران، البرز و دشت قزوین، زمین هر ساله ۱۰ تا ۳۵ سانتیمتر فرو مینشیند که خبر از مرگ آبخوان میدهد.
* سدهای اطراف تهران چه شرایطی دارند؟
– وقتی با ۳۵ درصد کمبود آب مواجه هستیم معنی و مفهوم آن این است که جریان رودخانههای ما ضعیف شده و زودتر از موعد مقرر افت کردهاند، لذا باید گفت رودخانههای جاجرود، چالوس، طالقان و دشت لار تنها توانستهاند ۳۰ تا ۳۵ درصد حجم سدهای استان تهران را پر کنند در حالی که الان باید پرآبترین فصل سال را داشته باشند.
* پس باز هم باید به منابع آبهای زیرزمینی فشار آورد؟
– بله، برای این که پایتخت یکی از کانونهای تنش آبی به شمار میرود.
* نظرتان درباره بارورسازی ابرها چیست؟
– روی این موضوع اصلا حساب نکنید، برای این که از نظر علمی اثبات شده نیست. البته به مقدار اندک شاید با سیستمهای زمستان بتوان پاسخ گرفت.
* کشورهای حوزه خلیج فارس با این اوضاع چه میکنند؟
– آنها از طریق تصفیه آب دریا، منابعشان را تامین میکنند که چیزی حدود ۲۴۰ تا ۲۵۰ میلیون متر مکعب میشود.
* ما نمیتوانیم این کار را انجام دهیم؟
– مشکل ما در حال حاضر شهرهایی چون تهران، قزوین، سمنان و مشهد(۱) است که راه به دریا ندارند و انتقال آب هم هزینه گزافی دارد. شهرهای ساحلی که به دریا راه دارند، مسالهشان چنان حاد نیست.
* کامیاب بهرودی
* پینویس:
(۱) بخش خطرپذیری مرکز تحقیقات وزارت راه و شهرسازی اعلام کرد: فرونشست به سمت شمال غربی مشهد رسیده که نرخ آن حدود ۲۰ سانتیمتر در سال است. بر این اساس این خطر به تدریج مرکز شهر و حوالی حرم امام رضا(ع) را درگیر خواهد کرد.
