بررسی بازار ملک و املاک در سالی که گذشت از افزایش ۲۴ درصدی قیمتها و عبور متوسط هر متر مربع واحد مسکونی از ۸۱ میلیون تومان در اسفندماه ۱۴۰۲ خبر میدهد.
بر این اساس، در اواخر زمستان سال گذشته و با بالا رفتن نرخ ارز، مسکن هم افزایش ۸/۳ درصدی نسبت به ماه اخیر داشت.
در این میان، بازار رهن و اجاره نیز شاهد رشد بیرویه قیمتها تا مرز ۵۰ درصد بود! از سوی دیگر، معاملات ملک و املاک، سقوط ۶۰ درصدی نسبت به سال ۱۴۰۱ را تجربه کرد به طوری که باید گفت؛ خرید و اجاره آپارتمان یکی از چالشهای اصلی مردم به خصوص جوانان شده و خانهدار شدن برای بسیاری از افراد به آرزویی دستنیافتنی تبدیل گشته است!
بحران مسکن
پروفسور سعید خزایی، آیندهپژوه در گفتوگو با پایگاه خبری سرمایه و ثروت آنلاین، به بررسی بازار ملک و املاک در سال پیش رو پرداخته است، او تاکید دارد: بحران مسکن میتواند زمینهساز اعتراضات اجتماعی شود.
* رابطه افزایش قیمت مسکن با نوسان نرخ ارز چیست؟
– ۱۰ تا ۲۰ درصد قیمت ساختمان مربوط به مصالح وارداتی است، از طرفی چون بازارهای موازی مانند ظروف مرتبط با هم ارتباط دارند و مسکن هم یکی از گزینههای سرمایهگذاری افراد متمکن است، لذا انتظارات تورمی با نوسان نرخ ارز بر قیمت ملک و املاک اثر میگذارد. در این میان، باتوجه به نیاز کشور به ۶ میلیون واحد مسکونی، نرخ تورم در این بخش از تورم عمومی بالاتر است.
ورود چینیها به بازار مسکن
* چرا دولت در کنترل بازار مسکن موفق نبوده است؟
– دولت قول احداث ۴ میلیون واحد مسکونی را داده که تاکنون ۹ درصد آن هم محقق نشده است. مردم قدرت خرید ندارند و انبوهسازان به واسطه عدم پیشفروش واحدها، تمایل چندانی به ساخت و ساز نشان نمیدهند. بانکها هم در زمینه اعطای تسهیلات به خریداران، موفق عمل نکردهاند. حال صحبت از ورود چینیها به بازار مسکن ایران است که با نبودِ زیرساختها از جمله موضوع انشعابات، بعید به نظر میرد که این تمهید هم به نتیجه برسد، لذا باید گفت بحران مسکن میتواند به عنوان یک موضوع امنیتی زمینهساز اعتراضات اجتماعی شود، چرا که در حال حاضر ۷۰ تا ۸۰ درصد درآمد حقوقبگیران صرف اجارهخانه میشود و این مساله به سبد خانوارها فشار میآورد، و این در حالیست که توجه حاکمیت این روزها متوجه مسایل اخلاقی است.
* دولت در سال گذشته حتی در ساماندهی بازار رهن و اجاره توفیقی نداشت و بسیاری از مالکان مصوبه او مبنی بر رعایت سقف قیمتها را نپذیرفتند؟
– در دولت، افرادی وجود دارند که به معنای واقعی اقتصاد و اقتضائات بازار را نمیشناسند و دخالتهایشان، مشکلات را چند برابر میکند. بر این اساس، باید گفت: اقتصاد، قوانین خود را دارد و اگر آن را آزاد بگذارند به عنوان یک سیستم هوشمند، راه خود را پیدا میکند و به توازن و تعادل میرسد دو آلمان وقتی متحد شدند کشور با حجم قابل توجهی ازکمبود مسکن روبرو بود. دولت مشوقهای اقتصادی داد و بخش خصوصی و مردم وارد عمل شدند.
جذب سرمایه ایرانیان
* افزایش تبلیغات ماهوارهای درباره خرید و فروش ملک در کشورهایی نظیر ترکیه، امارات، عمان، قبرس و… حکایت از خروج سرمایه در این بخش دارد، دلیل مهاجرتها چیست؟
– طبقه متوسط به بالای جامعه که دارای تمکن مالی است برای بهرهمندی از آزادهای فرهنگی و اجتماعی ترجیح میدهد با خرید ملک در کشورهای همسایه، اقامت بگیرد. نکته دیگر هوشمندی دولتهاست که با بزرگنمایی جذابیتهایشان درصدد جذب سرمایه ایرانیان هستند. با این حال به واسطه تورم ۷۰ درصدی در ترکیه خرید آپارتمان در این کشور ۳۰ تا ۴۰ درصد کاهش یافته است و ممالک دیگر جایگزین او شدهاند. در این روند به نظر میرسد دولت در این ماجرا مانند مهاجرت نخبگان برنامهای ندارد.
* برخی از علما، با آپارتمانسازی مخالفت کردهاند، دلیل این مساله چیست؟
– یک فقیه باید عالِم به زمانه باشد، البته بعضی از آقایان پیش از این با آشپزخانه اوپن، دستشویی در آپارتمان، اهدای خون و عضو و… مخالفتهایی ابراز کردهاند حال باید پرسید اگر قرار باشد به صورت عمودی در ساختمانسازی بالا نرویم با ناترازیهایی که وجود دارد چگونه میتوان آب، برق، گاز و… مردم را تامین کرد. نکته دیگر این که دولت در همین آپارتمانسازی با هزاران چالش روبروست بعد شما از آن ایراد میگیرید. در واقع باید گفت دیدگاههای موجود در عرصه ساخت و ساز و مسکن کشور مانند یک ارکستر سمفونی است که هر کسی ساز خود را میزند و همه هم فالش میزنند.
* عبدالله خلیلی
