- سوسن پاکدل
ضرورت دستیابی به رشد و توسعه اقتصادی بیشتر، بدون آلایندگی زیست محیطی، باعث شده استفاده از انرژی های تجدیدپذیر در سالهای اخیر مورد توجه اکثر کشورهای جهان قرارگیرد.
این در حالیست که رشدروزافزون جمعیت جهان و محدود بودن منابع انرژی، جوامع را با چالش هایی نظیر اتمام ذخایر فسیلی، آلودگی محیطزیست و تغییرات اقلیمی مواجه ساخته است.
اهمیت نقش انرژی در ساختار زندگی بشر بر کسی پوشیده نیست تا جایی که با فرایند رشد و توسعه اقتصادی نیز عجین شدهاست لذا کشورها برای دستیابی به توسعه پایدار سعی می کنند با سرمایهگذاری در فناوریهای جدید و منابع نوین انرژی ضمن شتاب در رشد اقتصادی، سطوح بالایی از تولید و رفاه اجتماعی، دریک جمله، توسعه را در جامعه تحقق بخشند.
برق بادی و خورشیدی
نشریه بلومبرگ اخیرا در مقاله ای از اندیشکده انرژی امبر (Ember) به رکورد ۳۰ درصدی تولید برق جهانی از تجدیدپذیرها در سال ۲۰۲۳ اشاره و پیش بینی کرد، رشد تولید برق بادی و خورشیدی نسبت به سوختهای فسیلی در سال میلادی پیش رو شتاب بیشتری خواهدیافت به حدی که افزایش میزان نیروی پاک، کاملا پاسخگوی تقاضا جهانی برق خواهدشد.
بی تردید تحقق این امردر بخش نیرو، برای رسیدن به اهداف زیست محیطی و اقلیمی جهان، امری ضروری است تا جایی که در نشست اقلیمی COP۲۸ دوبی که سال گذشته برگزار شد، ۱۰۰ کشور حاضر موافقت کردند ظرفیت انرژی تجدیدپذیر را تا سال ۲۰۳۰، به سه برابر افزایش دهند، بلومبرگ یادآوری می کند که تنها چین در سال ۲۰۲۳، بیش از نیمی از رشد ظرفیت تولید نیروی خورشیدی و بادی را به خود اختصاص داده است.
انرژیهای تجدیدپذیر
منابع تجدیدپذیر شامل انرژی های خورشیدی، بادی، هیدرولیکی (آبی) و زمین گرمایی یعنی حرارت انباشته در لایه های زمین هستند که فعالان و کارشناسان زیست محیطی استفاده از آنها را جزء صلح آمیزترین سیاست کشورهای جهان برای آینده بشریت میدانند. بنا به استدلال این گروه، با توجه به رو به اتمام بودن ذخایر فسیلی زمین، تنها راه نجات نسلهای آینده و بقای بشریت استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر است ضمن اینکه استفاده مکرر و بیش از اندازه از سوخت های فسیلی خسارتهای زیست محیطی جبران ناپذیری را به طبیعت و زیستگاه انسان وارد خواهدکرد.
سوختهای فسیلی اعم از زغال سنگ، نفت و گاز طبیعی که در عصر مدرن بخصوص بعد از شتاب رشد تکنولوژیکی ناشی از انقلاب صنعتی مورد اکتشاف و بهره برداری قرارگرفتند، علی رغم دستاوردهای صنعتی و رفاهی، آلایندگی های گسترده ای را در سطح دریاها، جنگل ها، هوا و حتی سفره آب های زیرزمینی ایجادکردند به گونه ای که امروزه به تهدید بزرگی برای حیات بشر مبدل شده اند.
لذا محققان و مدافعان محیط زیست به کرات خواستار جایگزینی آنها با منابع تجدیدپذیر بوده، سران کشورها را به استفاده بیشتر از انرژیهای نو مانند باد و خورشید در صنعت و اقتصاد دعوت می کنند.
بنا به تاکید این دسته از کارشناسان، ذخایر فسیلی برخلاف انرژیهای تجدیدپذیر به راحتی در دسترس نیستند وتولید آنها مستلزم فرایند طولانی مدت (میلیونها سال) است و این در حالیست که نیاز مبرم و روزافزون جوامع به منابع انرژی با توجه به رشد جمعیت و کاهش ذخایر طبیعی، بشر را با کمبود منابع انرژی روبرو خواهد ساخت که این خود می تواند زمینه درگیری های سیاسی و حتی خشونت آمیز بین ممالک را در آینده رقم زند.
انتشار آلایندهها
از سوی دیگر سوخت های فسیلی با انتشار آلایندههایی چون ذرات معلق وگازهای گلخانهای به طور غیر مستقیم افزایش دما و تغییرات اقلیمی نظیر الگوی بارش و باد را تاکنون در سطح کره زمین ایجاد، حیات ساکنان نواحی مختلف را با خطرات مالی و جانی مواجه کرده اند.
از اینرو تاکید می شود تا حد ممکن انرژیهای تجدیدپذیر جایگزین سوختهای فسیلی گردند تا ضمن ایجاد فرصت برای تحقق اهداف اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی، زمینه رسیدن به توسعه پایدار نیزفراهم شود.
هرچند با توجه به تفاوت ساختار منابع انرژی، فرآیند توسعه بهره برداری از تجدیدپذیرها مستلزم هزینه های سرمایه گذاری اولیه بالایی نسبت به ذخایر فسیلی است اما هزینه تعمیر و نگهداری منابع تجدیدپذیرها پایین تر از منابع متعارف انرژی خواهدبود.
با این وجودکارشناسان مزایایی از جمله امنیت عرضه انرژی، کاهش میزان گرمایش جهانی، تحریک رشد اقتصادی و ایجاد اشتغال در جوامع، افزایش میزان درآمد سرانه، افزایش عدالت اجتماعی ناشی از رشد دسترسی به منابع انرژی پایدار و مطمئن در مناطق روستایی و کمتر توسعه یافته همچنین حفظ محیط زیست را ضرورتی برای توسعه کاربرد انواع انرژی های تجدیدپذیر بیان می کنند که البته براساس شرایط محلی و اجتماعی جوامع و ویژِگی منابع جایگزین، می تواند متغیر باشد.
باید در نظرداشت تجدیدپذیرها به عنوان یک منبع انرژی پاک می توانند فرصت های توسعه اقتصادی را بخصوص در مناطق توسعه نیافته جهان فراهم کنند لذا طبق پیش بینی امبر، حذف کامل وابستگی به سوخت های فسیلی، نیازمند شتاب و سرعت انقلاب تجدیدپذیرها است.
