همزمان با تشدید فشارهای بینالمللی و بینتیجه ماندن مذاکرات هستهای، زمزمههایی درباره احتمال خروج ایران از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) شنیده میشود. در فضای رسانهای کشورمان، تحلیلها درباره این سناریو به دو جریان عمده تقسیم شدهاند؛ یک گروه این اقدام را راهبردی در برابر بدعهدی غرب میدانند، و گروهی دیگر آن را گامی پرخطر به سوی انزوای بیشتر و تهدید نظامی ارزیابی میکنند.
پایگاه خبری سرمایه و ثروت آنلاین در گزارشی تطبیقی و مقایسهای، روایتهای رسانههای داخلی و بینالمللی در خصوص تصمیم ایران به خروج از NPT را مورد بررسی قراردادهاست که در ادامه میخوانید:
دیدگاههای داخلی؛ از تهدید متقابل تا هشدار درباره انزوا
روزنامههایی مانند کیهان و تحلیلگران رسانههای اصولگرا، خروج از NPT را اقدامی مشروع و حتی الزامی میدانند. محمدرضا محسنی ثانی عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با خبرنگار باشگاه خبرنگاران جوان گفتهاست: «اگر تروئیکای اروپایی فعالسازی اسنپبک را پس بگیرد لزومی به خروج ما از NPT نیست و طبیعتا اتوماتیکوار این مصوبه مجلس لغو میشود، اما اگر آنها بخواهند مکانیسم ماشه را اجرا کنند پروسه خروج ما از NPT عملی میشود.»
حسین شریعتمداری، مدیر مسئول کیهان، نیز در مقالهای نوشت: «تنها راه مقابله با زورگویی غرب، خروج از NPT و توقف همکاری با آژانس است. ایران چیزی برای پنهانکاری ندارد، اما در برابر عهدشکنی، نمیتوان یکطرفه متعهد ماند.»
بهطور کلی رسانههای اصولگرا خروج از NPT را واکنش متقابل به بیعملی طرفهای غربی در قبال برجام و ابزاری برای تغییر زمین بازی توصیف میکنند. آنها استدلال میکنند که ماندن در NPT بدون بهرهمندی از حقوق آن، مصداق تسلیمپذیری است.
رسانههای میانهرو و اصلاحطلب: هشدار درباره تبعات منطقهای و بینالمللی
در مقابل، رسانههایی مانند تابناک، شرق، اعتماد، هممیهن و انتخاب موضعی محتاطانه یا منتقدانه دارند. آنها معتقدند خروج از NPT، اعتبار بینالمللی ایران را مخدوش کرده، موجب تقویت ائتلافهای ضدایرانی خواهدشد که در اینصورت احتمال اقدام نظامی یا فعالسازی مکانیزم ماشه بالا میرود.
در همین رابطه تابناک در گزارشی تحلیلی تأکید کردهاست: «مهم نیست ایران واقعاً به دنبال سلاح هستهای باشد یا نه؛ خروج از NPT این سیگنال را به جهان میدهد که تهران در حال حرکت به سمت گزینه نظامی است.»
رضا نصری، تحلیلگر حقوق بینالملل نیز هشدار داده که خروج از NPT ممکن است فرصتهای دیپلماتیک اندک باقیمانده را از بین ببرد و زمینه صدور قطعنامههای الزامآور شورای امنیت را فراهم کند.
بازتاب خروج احتمالی ایران از NPT در رسانههای بینالمللی: از تحلیل سرد تا هشدارهای جدی
رسانههای غربی: هشدار درباره تبعات جهانی خروج ایران
رسانههایی چون BBC، CNN، New York Times وThe Guardian در گزارشهای خبری خود تأکید دارند که خروج ایران از NPT میتواند به یک نقطه عطف خطرناک در خاورمیانه تبدیل شود. این رسانهها اغلب ایران را به عنوان کشوری با ظرفیت تولید سلاح هستهای معرفی میکنند که در صورت خروج، نظارتها بر آن بهکلی قطع خواهدشد.
در همین خصوص BBC نوشتهاست: «اگر ایران از NPT خارج شود، شفافیت برنامه هستهای این کشور بهشدت کاهش خواهدیافت و امکان ساخت بمب در سکوت فراهم میشود.»
CNN نیز با اشاره به تجربه کره شمالی، احتمال آغاز مسابقه تسلیحاتی در منطقه خاورمیانه را مطرح کرده، نوشتهاست: «عربستان سعودی و دیگر کشورها احتمالاً با شتاب دادن به برنامههای خود، تعادل منطقه را بیثباتتر خواهند کرد.»
رسانههای آسیایی و غیرغربی: تأکید بر دوگانگی رفتار غرب در برنامه هستهای
در مقابل دیدگاههای غربی، برخی رسانههای روسی، چینی و هندی نظیر RT، CGTN و The Hindu بیشتر به دوگانگی رفتار غرب در برنامه هستهای کشورمان اشاره میکنند. آنها معتقدند فشارهای بینالمللی بر ایران، در حالی صورت میگیرد که اسرائیل عضو NPT نیست ولی تسلیحات هستهای دارد، با اینحال هیچگاه هم تحت فشار سازمانهای بینالمللی یا امریکا قرار نگرفتهاست.
بازتاب احتمال خروج ایران از NPT در آینه رسانهها؛ تضاد دیدگاهها و بازی دیپلماسی
در تحلیلهای این رسانهها، خروج ایران از NPT گرچه پرهزینه، اما قابل درک است، بهویژه اگر طرفهای غربی به تعهدات خود عمل نکنند.
ارزیابی تطبیقی دیدگاه رسانههای داخلی و بینالمللی در احتمال خروج ایران از NPT در یک نگاه:
موضع: رسانههای ایرانی اصولگرا: رسانههای ایرانی اصلاحطلب: رسانههای غربی: رسانههای غیرغربی/ آسیایی:
خروج از NPT ابزار فشار و قدرتنمایی گامی خطرناک بهسوی انزوا تهدیدبرای امنیت جهانی واکنشی قابل درک به فشار
چشمانداز آینده تغییر زمین بازی به نفع ایران افزایش تحریم، تهدید نظامی احتمال اقدام پیشگیرانه دعوت به بازنگری در رفتار غرب
نتیجه
تحلیل فضای رسانهای ایران نشان میدهد که همچنان دوگانگی در درک و روایت خروج از NPT وجود دارد. در حالی که برخی روزنامهها آن را یک برگ برنده یا ابزار فشار توصیف میکنند، برخی دیگر آن را مسیری بیبازگشت به سمت انزوای میدانند.
در سطح بینالمللی نیز، روایتها متفاوت است؛ گروهی آن را اقدامی میدانند که میتواندنظم منطقه و جهان را دچار بحران کند از سوی دیگر رسانههایی از آن بهعنوان واکنش برحق ایران درمقابل نابرابری رفتار غرب در خصوص برنامه هستهای یاد میکنند. با اینحال، اگرچه خروج از NPT از نظر حقوقی امکانپذیر است، اما از حیث ژئوپلیتیک، نیاز به بررسی همهجانبه تبعات چندلایه و بلندمدت دارد که میبایست مورد توجه قرارگیرد.
انتهای پیام
