سالانه حدود 400 میلیون تن زباله پلاستیکی در طبیعت رها میشود که نابودی آنها صدها سال به طول میانجامد. بررسیها نشان میدهد آلودگی این مواد در اقیانوسها در هر سال 4 تا 16 میلیون تن است که با وارد شدن به تغذیه آبزیان و ورود میکروپلاستیکها به غذای انسان در اثر مصرف غذاهای دریایی، خطرات بیشماری در پی دارد. آزمایشهای صورت گرفته بر روی موشها ثابت کرده که این مواد میتواند در کبد، کلیه و روده انباشته شده و با کمک خون به سایر ارگانهای بدن منتقل شوند. میکروپلاستیکها همچنین منبع آلودگی هوا هستند و در ذرات گرد و غبار و معلق وجود دارند.
پایگاه خبری سرمایه و ثروت آنلاین در گفتوگو با مهندس پژمان طاهرخانی، دبیر اجرایی انجمن ملی صنایع پلیمر ایران به بررسی مضرات پلاستیک در زندگی انسان پرداخته است:
* یکی از ترندهای روز دنیا در صنعت پلاستیک، پلیمرهای زیست تخریبپذیر هستند در این باره برای ما بگویید؟
– پلیمرهای با پایه نفتی حدود 350 تا 400 سال طول میکشد تا در طبیعت تجزیه و بازیافت شوند که البته این موضوع بستگی به محصولی دارد که در محیط زیست رها میشود. بر این اساس پلیمرهای زیست تخریبپذیر، پروژهای هستند که کمک میکنند بحث تجزیه و بازیافت، زمان کمتری را در بربگیرد.
* تغییر فرمولهای پلاستیک و پلیمر در این روند چه تاثیری دارند؟
– برخی از تولیدکنندهها برای افزایش کیفیت و کارایی محصولات خود مانند شفافیت و نرمی پلاستیک از افزودنیهای خاص استفاده میکنند که این مساله میتواند زمان تجزیه مواد پلیمری را در طبیعت افزایش دهد. بر این اساس نقش شرکتهای دانشبنیان تولیدکننده پلیمرهای زیست تخریبپذیر روز به روز پررنگتر میشود.
میکروپلاستیکها از طریق غذاهای دریایی، بطریهای آب و نوشابه، بستهبندی موادغذایی و… وارد بدن انسان میشوند.
* میکرو پلاستیک چیست و چگونه خطرآفرینی میکند؟
– میکروپلاستیکها، قطعات کوچک پلاستیک با کمتر از 5 میلیمتر طول میباشند یعنی به انازه کنجد؛ که شامل اتمهای هیدروژن و کربن در زنجیرههای پلیمری هستند. بر این اساس وقتی یک بطری پلاستیکی در دریا رها میشود، در بازه زمانی یک تا سه سال خواص پلیمری آن از بین رفته و توسط آبزیان از جمله ماهیان، میگوها و … بلعیده میشوند که با مصرف غذاهای دریایی به بدن انسان وارد میگردند(1).
قلب، کلیه، روده، جنین و… میکروپلاستیکها، موجب گرفتگی عروق میشوند.
* برای تشخیص میکروپلاستیکها در بدن انسان، راهحلی وجود دارد؟
– بله، آزمایش ماکروپلاستیک که انتظار میرود در سالهای آینده جزو آزمایشهای روتین مانند قند، چربی و… قرار گیرد، البته باید در نظر داشت که دانههای میکروپلاستیک در یک مدت زمانی مانند 5 تا 10 سال در بدن به وزن خاصی میرسند و آسیبزا میشوند.
* منظورتان چه نوع آسیبهایی است؟
– گرفتگی عروق، فشارخون، بیماریهای قلب، کلیه و در مواردی دیده شده که میکروپلاستیکها حتی به جنین هم رسیدهاند.
* بسیاری از فروشگاههای زنجیرهای و سوپرمارکتها، بستههای مربوط به بطریهای آب و نوشابه را در معرض نور خورشید قرار میدهند، این کار درستی است؟
– نخیر؛ بطری آب معدنی و نوشابه از محصولی به نام «پت» تولید میشود که با قرار گرفتن در معرض نور خورشید و راهیابی مواد آن به داخل آب و نوشابه، آسیبزا میشود و فرد هنگام نوشیدن آب و نوشابه میتواند متوجه تلخی و تغییر طعم آنها شود. در مواردی برخی بطریهای پلاستیک را در فریزر قرار میدهند تا آب آن یخ بزند. این مساله هم خطرناک است. باید توجه داشت بطریها و ظروف پلاستیکی که در آنها موادغذایی را به فروش میرسانند دفعات مصرف محدودی دارد که قطعا باید روی آنها درج شوند.
* گرانی لبنیات علاوه بر بستهبندی پلیمری دلایل متعدد دیگری هم دارد.
* شرکتهای لبنی معمولا در سال چند نوبت افزایش قیمت دارند و عمده بهانه آنها این است که شرکتهای پلیمری بهای بستهبندیها را بالا بردهاند، چنین ادعایی را میپذیرید؟
– قیمت تمام شده محصول در شرکتهای لبنی به عوامل مختلفی بستگی دارد که یکی از آنها بستهبندی است و دربرگیرنده موادی چون پلیاتیلن، پروپیلن و… میباشد. در این میان حتی قیمت لیبل هم تاثیرگذار به شمار میرود. نکتهای که باید به آن توجه داشت این که قیمت پلیمر در کشور به صورت هیجانی نیست و از استاندارد خاصی تبعیت میکند بنابراین باید گفت، راحتترین و در دسترسترین بهانه برای گرانی لبنیات میتواند موضوع بستهبندی باشد در حالی که برخی از شرکتهای لبنی با 300، 400 پرسنل حقوقهای نامتعارف دارند و باتوجه به هزینههایشان در سال چند نوبت مجبور به تعدیل قیمت میشوند.
* پینویس:
(1) میکروپلاستیکها از فیلتراسیون آب هم عبور میکنند!
- عبدالله خلیلی
