به گزارش پایگاه خبری سرمایه و ثروت آنلاین؛ عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی، در گفت‌وگوی ویژه خبری با تشریح اقدامات بانک مرکزی در شش ماه نخست امسال گفت: بانک مرکزی در این مدت دو هدف اصلی را دنبال کرده است؛ نخست کنترل تورم و دوم تأمین کالا‌های اساسی، دارو، معیشت مردم و مواد اولیه کارخانه‌ها در شرایطی که فشار‌های اقتصادی افزایش یافته است.
وی با اشاره به رشد نقدینگی در ماه‌های گذشته اظهار کرد: به دلیل رشد نقدینگی و همچنین دو جنگ متوالی و فشار‌هایی که بر نقدینگی وارد شد، رشد نقدینگی شتاب گرفته بود و بانک مرکزی تلاش کرد این روند را کنترل کند.
رشد ماهانه نقدینگی به ۱.۳ درصد رسید
رئیس‌کل بانک مرکزی با اشاره به روند رشد نقدینگی گفت: در شهریورماه رشد ماهانه نقدینگی به ۱.۳ درصد رسیده که رقم بسیار مهمی است. همچنین رشد نقطه‌به‌نقطه نقدینگی در شش ماه نخست امسال روند نزولی داشته و اکنون به ۵۱ درصد رسیده است.
همتی افزود: بانک مرکزی هدف‌گذاری مهمی برای کنترل رشد نقدینگی انجام داده و تلاش می‌کند در ماه‌های آینده این کنترل را افزایش دهد؛ چراکه کنترل رشد نقدینگی به تدریج آثار خود را در تورم نشان خواهد داد.
وی با بیان اینکه تورم دلایل مختلفی دارد، گفت: تورم می‌تواند از بخش عرضه و تقاضا ناشی شود، اما به دلیل التهابات و نقدینگی اضافه‌شده، میزان تقاضا افزایش یافته و فشار تقاضا بالا رفته بود.
کاهش تورم ماهانه در سه ماه اخیر
همتی با اشاره به روند تورم ماهانه اظهار کرد: در سه ماه تیر، مرداد و شهریور، تورم ماهانه تقریباً نصف سه ماه قبل بوده است. همین موضوع کمک کرده تورم نقطه‌به‌نقطه متوقف شده و به سمت کاهش حرکت کند.
رئیس‌کل بانک مرکزی تأکید کرد: «من صحبت از تورم پایین نمی‌کنم»، چراکه مردم همچنان افزایش قیمت‌ها را در زندگی روزمره خود احساس می‌کنند.
وی توضیح داد: وقتی گفته می‌شود نرخ تورم کاهش پیدا کرده، به این معنا نیست که قیمت‌ها کاهش یافته‌اند، بلکه به معنای کاهش شتاب افزایش قیمت‌هاست.
همتی ادامه داد: آنچه مورد هدف قرار گرفته بود، ورود اقتصاد کشور به دوره‌ای از تورم‌های سنگین بود و تلاش بانک مرکزی این بود که از وقوع چنین شرایطی جلوگیری کند.
هدف آمریکا استفاده از تورم برای فشار بر مردم بود.
رئیس‌کل بانک مرکزی در ادامه با اشاره به شرایط اقتصادی کشور پس از جنگ گفت: هدف آمریکا و اسرائیل این بود که از عامل تورم برای فشار بر مردم استفاده کنند و کشور را وارد یک دوره تورم‌های سنگین کنند، اما خوشبختانه این اتفاق نیفتاد.
وی افزود: بانک مرکزی برای کنترل نقدینگی برنامه دارد و در کنار آن، برای کنترل التهابات ارزی نیز برنامه‌هایی در نظر گرفته شده است؛ چراکه التهابات ارزی نیز می‌تواند مجدداً به تورم دامن بزند.
همتی با اشاره به شرایط جنگی کشور گفت که «ما داریم با یک ابرقدرت اقتصادی مقابله می‌کنیم» و دولت آمریکا را دولتی «بی‌رحم» توصیف کرد.
وی با اشاره به اهداف اعلام‌شده طرف مقابل درباره فروپاشی اقتصادی ایران اظهار کرد: قرار بود ظرف دو هفته ایران به فروپاشی برسد و آنها پیروز شوند، اما اکنون ماه‌ها گذشته و کشور همچنان ایستاده است.
رئیس‌کل بانک مرکزی ادامه داد: اخیراً نیز اعلام شده که قرار است اقتصاد ایران طی دو هفته دچار فروپاشی شود، اما اکنون بخشی از این زمان گذشته و ایران در خط مقدم جنگ اقتصادی به مقابله ادامه خواهد داد.
برنامه بانک مرکزی برای سناریو‌های مختلف
همتی با تأکید بر اینکه مردم فشار‌های اقتصادی را در زندگی روزمره خود لمس می‌کنند، گفت: فشار‌ها سنگین است، اما بانک مرکزی بدون برنامه نیست و برای شرایط مختلف برنامه دارد.
وی افزود: واکنش بانک مرکزی تابع شرایط است و این بانک بر اساس سناریو‌های مختلفی که ممکن است علیه کشور به کار گرفته شود، سناریو‌های مختلف واکنش را نیز در نظر گرفته است.
رئیس‌کل بانک مرکزی تأکید کرد: در کنار اقدامات مربوط به کنترل تورم، تأمین نیاز‌های ضروری کشور نیز دنبال شده و کالا‌های اساسی، دارو و نیاز‌های ضروری با سرعت و قدرت تأمین شده‌اند.
بازگشت تورم به میانگین بلندمدت
همتی در پاسخ به پرسشی درباره زمان رسیدن تورم به یک سطح پایدار گفت: بر اساس روند‌های موجود، تورم به میانگین بلندمدت خود نزدیک شده است.
وی توضیح داد: در سال‌های گذشته اقتصاد در محدوده میانگین بلندمدت خود قرار داشت، اما پس از ایجاد شوک ناشی از جنگ، تورم از این میانگین فاصله گرفت. اکنون تلاش بانک مرکزی این است که این روند را به میانگین بلندمدت بازگرداند و سپس با کنترل بیشتر نقدینگی، شرایط را بهبود دهد.
مقابله با خلق نقدینگی توسط بانک‌ها
رئیس‌کل بانک مرکزی یکی از مسائل مهم در حوزه نقدینگی را خلق نقدینگی توسط بانک‌ها دانست و گفت: بانک مرکزی به شکل جدی با این مسئله برخورد کرده و جلوی فعالیت بانک‌های ناتراز را می‌گیرد.
همتی اظهار کرد: بانک‌های ناتراز به سرعت به سمت اصلاح هدایت می‌شوند و بانک مرکزی این موضوع را در ماه‌های آینده با جدیت پیگیری خواهد کرد.
وی تصریح کرد: هر بانکی را که بتوانیم اصلاح کنیم، اصلاح می‌کنیم و اگر نتوانیم، حتماً از صحنه فعالیت بانکی خارجش می‌کنیم.
همتی گفت: اگر از محل بانک‌های ناتراز فشاری به پایه پولی و نقدینگی وارد نشود، بانک مرکزی از مسیر‌های دیگر نیز رشد نقدینگی را کنترل خواهد کرد تا نتایج مطلوبی در حوزه تورم و ثبات اقتصادی حاصل شود.
عرضه ۲ میلیارد دلار ارز برای مدیریت التهابات بازار برنامه‌ریزی شد.
رئیس‌کل بانک مرکزی، با اشاره به ریشه‌های التهابات اخیر در بازار ارز، تأکید کرد: بانک مرکزی با طراحی تابع واکنش مشخص، ضمن مقابله با عملیات روانی دشمن، در حال هدایت تقاضای مردم به سمت بازار‌های رسمی است.
همتی در تشریح دلایل نوسانات ارزی اخیر گفت: دشمنان ما از چند هفته پیش تلاش کردند با تشدید فشار‌ها و استفاده از ابزارهای رسانه‌ای و توییتر، القای روانی منفی در جامعه ایجاد کنند. هدف آنها بالا بردن انتظارات تورمی بود؛ چرا که وقتی این انتظارات افزایش می‌یابد، جامعه به سمت خرید دارایی‌هایی می‌رود که ریسک‌های تورمی یا کاهش درآمد‌های ارزی را پوشش دهد. همین موضوع باعث ایجاد تقاضای کاذب در بازار شد.
وی افزود: ما در بانک مرکزی برای تمام این سناریوها، تابع واکنش طراحی کرده‌ایم. بلافاصله پس از بروز التهاب، ورود کردیم. اینکه چرا رقم ۱۰ هزار دلار را برای عرضه به هر نفر انتخاب کردیم، دلایل کارشناسی و راهبردی داشت.
رئیس‌کل بانک مرکزی درباره پیام این اقدام به خارج از مرز‌ها تصریح کرد: ما قصد داشتیم با عرضه یک میلیارد دلار در مرحله اول از مجموع ۲ میلیارد دلار برنامه‌ریزی شده، به وزیر خزانه‌داری آمریکا و کسانی که مدعی بودند منابع ارزی ایران رو به اتمام است، نشان دهیم که بانک مرکزی نه تنها منابع کافی در اختیار دارد، بلکه قدرت مدیریت بازار را نیز حفظ کرده است. ما هیچ‌گاه با مردم خلاف واقع صحبت نکرده‌ایم و هرچه اعلام کردیم، عملیاتی شد.
هدف، تامین نیاز‌های واقعی مردم در بازار رسمی ارز است.
همتی با اشاره به حاشیه‌های مطرح شده پیرامون این تصمیم گفت: برخی تصور کردند این اقدام یک بلوف است، اما ما در عمل نشان دادیم که در حال تأمین نیاز‌های واقعی هستیم. دلیل انتخاب سقف ۱۰ هزار دلار نیز منطبق بر قوانین مبارزه با قاچاق ارز است و اگر محدودیت قانونی نبود، شاید مبالغ بیشتری نیز عرضه می‌کردیم. هدف اصلی ما این است که نیاز‌های واقعی مردم در بازار‌های رسمی تأمین شود و هموطنان عزیز مجبور نباشند برای خرید ارز به سراغ بازار‌های غیررسمی و واسطه‌هایی بروند که چهره مناسبی برای اقتصاد کشور ندارند.
وی خاطرنشان کرد: این عرضه برای همه مردم در دسترس است و بسیاری از بانک‌ها نیز به صورت آنلاین در حال فروش هستند. ما تا زمانی که احساس کنیم ضرورت دارد، این مسیر را با قدرت ادامه خواهیم داد تا التهابات فروکش کرده و بازار به ثبات کامل برسد.
بانک مرکزی حباب‌های ارزی را خواهد شکست.
همتی با تأکید بر اینکه اختیار مداخله در بازار ارز کاملاً بر اساس مأموریت قانونی این بانک انجام می‌شود، تصریح کرد:هدف اصلی، جلوگیری از تبدیل نااطمینانی‌های سیاسی به ناترازی‌های بلندمدت اقتصادی است و بانک مرکزی با تکیه بر تجربه‌های گذشته، حباب‌های ارزی را خواهد شکست.
وی افزود: کمیته بازار ارز بانک مرکزی بر اساس اختیارات قانونی خود، مجاز به مداخله در بازار است و نحوه ورود—چه خرید و چه فروش—بسته به شرایط و با هدف مدیریت نوسان تعیین می‌شود. هدف ما ایجاد ثبات است؛ ما اجازه نمی‌دهیم تبلیغات سوء دشمنان و نااطمینانی‌های سیاسی به ناترازی پایدار اقتصادی در کشور تبدیل شود.
وی با اشاره به اثربخشی مداخلات اخیر افزود: از روزی که بانک مرکزی با قدرت وارد میدان شد، بازار در ابتدا مقاومت کرد، اما ظرف دو سه روز گذشته به ثبات نسبی رسیده است. البته ثبات نسبی به معنای “کف‌سازی” نرخ ارز از سوی بانک مرکزی نیست؛ برخی منتقدان می‌گویند بانک مرکزی بازار غیررسمی را رسمیت بخشیده است، در حالی که اصلاً تعریف دقیقی از این بازار ندارند. من از این افراد می‌پرسم: اگر بازار غیررسمی را به رسمیت نمی‌شناسید، چطور قیمت خودرو، سکه و سایر دارایی‌ها را با همان شاخص‌ها قیمت‌گذاری می‌کنید؟
وی با بیان اینکه در سال‌های گذشته و دوره‌های قبلی ریاست جمهوری ترامپ هم سابقه مدیریت بانک مرکزی و بازار ارز را داشته، اظهار کرد: در هر دو دوره قبلی به قله نرخ ارزی رسیدیم، اما این ارقام پابرجا باقی نماند.
همتی گفت: تجربه سال‌های ۹۷، ۹۸ و ۹۹ که بنده هم در آن زمان رئیس بانک مرکزی بودم، نشان داد که انتظارات در نوک قله‌ها وجود داشته است و بانک مرکزی هیچ کف سازی در آن ایام انجام نداد.
وی ادامه داد: سیستم درست مداخله این است که در حاشیه بازار ارز بفروشید و نرخ را پایین بیاورید. سه دوره این تجربه را امتحان کرده‌ایم و موفق بوده‌ایم.
وی ادامه داد: مهر ماه ۹۷ نرخ ارز به قله ۲۰ هزار تومان رسید، اما با مدیریت ما پس از مدتی به ۱۱ هزار تومان کاهش پیدا کرد و مدت‌ها در همان نقطه ماند. در سال‌های ۹۸ و ۹۹ نیز این اتفاق تکرار شد؛ بنابراین قرار نیست این نرخ پایدار باشد.
رئیس کل بانک مرکزی در ادامه در پاسخ به نزدیک بودن نرخ فعلی ارزی که در بانک ارایه می‌شود به نرخ بازار، گفت: مدل درست آن است که در این ارز را با قیمتی نزدیک به حاشیه بازار ارز ارایه کنیم و نرخ بازار را پایین بیاوریم. راه درست این است. من هم آدم بی تجربه‌ای نیستم و چندین دوره تجربه این کار را داشته‌ام.
بانک مرکزی اکنون در خط مقدم جنگ است.
رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به اینکه در این شیوه مردم به شکل شفاف به خرید می‌پردازند تاکید کرد: اگر به عنوان رییس بانک مرکزی ارز نداشتم که عرضه نمی‌کردم. ممکن است بسیاری بگویند این روش اشتباه است، اما توجه داشته باشید من آدم سیاسی نیستم و بانک مرکزی اکنون در خط مقدم جنگ است. این جنگ مانند زمان موشکباران صدایی ندارد، اما یکی اینجا دارد مبارزه می‌کند.
وی ادامه داد: ما برای هر حالتی برنامه داریم و بلافاصله واکنش نشان می‌دهیم.
بالا رفتن نرخ ارز ناشی از انتظارات بوده نه کمبود ارز
همتی با بیان اینکه بالا رفتن نرخ ارز به دلیل نبود ارز نبوده گفت: انتظارات در این میان بسیار مهم است. اینکه بانک مرکزی چه موقع و به چه شکلی به بازار ورود کند بحث‌های فنی است. امیدوارم این سیاست جواب بدهد. مردم هم بدانند ارز کافی داریم و امید بسیار داریم که این شیوه جواب بدهد، اما دشمن ما هم بیکار ننشسته است.
وی ادامه داد: وقتی آنها اینگونه به ما حمله می‌کنند ما هم باید متحد باشیم و نگذاریم آنها به هدف برسند.
تا وقتی لازم باشد عرضه ارز را ادامه می‌دهیم.
همتی ادامه داد: ما این عرضه را تا زمانی که لازم باشد ادامه می‌دهیم. بسیاری فکر می‌کنند تمام ذخیره ما ۲۴ میلیارد دلار بلوکه شده است، اما مگر ما تمام اطلاعات موشکی خود را می‌دهیم که آمار ارز خود را بدهیم؟
وی ادامه داد: قدرت خرید مردم در کنار ثبات اقتصادی برای دولت مهم است.
همتی با اشاره به بحث افزایش رقم کالابرگ گفت: در مراحل نهایی اجرای این طرح هستیم که ۴۲ میلیون نفر حدود ۵۰ درصد افزایش رقم کالا برگ داشته باشند.
همتی افزود: ما ابزار‌هایی داریم که بکار میگیریم. اکنون اختلاف قیمت ارز بانکی با بازار جذابیت ایجاد نمی‌کند که شما تمام اطلاعات خود را بدهید و از بانک ارز بخرید.
همتی در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع بازگشت ارز حاصل از صادرات نیز اشاره کرد و افزود: بازنگشتن بخشی از ارز‌های صادراتی به چرخه اقتصاد یکی از مسائل جدی کشور است. در ماه‌های گذشته با همکاری قوه قضاییه، سازمان بازرسی کل کشور، ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز و ضابطان، رقم قابل توجهی از این منابع به چرخه اقتصاد بازگشته است. منظور از بازگشت ارز نیز این است که منابع ارزی برای تأمین واردات مورد استفاده قرار گیرد.
همتی با اشاره به برگزاری جلسه‌ای در بانک مرکزی درباره این موضوع تصریح کرد: بازگشت ارز صادراتی یکی از منابع مهم تأمین ارز کشور است و با ورود ارز صادرات نیمه دوم سال، ظرفیت بیشتری در اختیار اقتصاد قرار می‌گیرد. بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد بخشی قابل توجه از ارز‌های صادراتی که از ابتدای سال ۱۴۰۴ تاکنون به چرخه اقتصاد بازنگشته، دارای منشأ و صادرکننده مشخص است و حدود ۱۳ میلیارد دلار از این منابع شناسنامه‌دار است که پیگیری برای بازگشت آن با جدیت ادامه دارد.
وی درباره استفاده از کارت‌های اجاره‌ای در بخشی از صادرات نیز گفت: بخشی از منابع بازنگشته به این موضوع مربوط می‌شود و بانک مرکزی این بخش را نیز پیگیری خواهد کرد. انتظار داریم منابع شناسایی‌شده طی ماه‌های آینده وارد چرخه اقتصاد کشور شود.
روزانه ۱۹۵ میلیون دلار در مرکز مبادله در حال مبادله است.
رئیس‌کل بانک مرکزی با اشاره به وضعیت معاملات ارزی افزود: علاوه بر ذخایر موجود، جریان ورودی ارز نیز به‌صورت روزانه ادامه دارد و به‌طور متوسط حدود ۱۹۵ میلیون دلار در مرکز مبادله، به شکل مستقیم یا غیرمستقیم، معامله می‌شود. در معاملات مستقیم، صادرکننده می‌تواند ارز خود را برای واردات خودش یا واردات دیگران اختصاص دهد و در معاملات غیرمستقیم نیز مبادله از طریق مرکز انجام می‌شود.
وی درباره انتقاد‌ها نسبت به جذاب نبودن نرخ مرکز مبادله برای صادرکنندگان اظهار کرد: نرخ‌های این مرکز بر مبنای روند‌های مشخص حرکت می‌کند و از آنجا که بخشی از تأمین ارز کالا‌های اساسی و دارو از این مسیر انجام می‌شود، نمی‌توان نرخ آن را به شوک‌هایی متصل کرد که ممکن است ماهیتی کوتاه‌مدت داشته باشند. در شرایط فعلی نیز معاملات مرکز مبادله ادامه دارد و روند آن از نظر بانک مرکزی منطقی است.
طراحی ابزارهای مختلف برای سرمایه‌گذاری ارزی
همتی در بخش دیگری از سخنان خود به طراحی ابزارهای ارزی برای سرمایه‌گذاری مردم اشاره کرد و گفت: بانک مرکزی با همکاری وزارت اقتصاد و سازمان بورس در حال طراحی ابزارهای مخت