مدیر موسسه آب دانشگاه تهران با بیان اینکه فرصت احیای دریاچه ارومیه درحال از دست رفتن است، گفت: خشک شدن دریاچه ارومیه تبعات متعددی دارد که از جمله میتوان به طغیان انواع بیماری و سرطان اشاره کرد.
پایگاه خبری سرمایه و ثروت آنلاین_ بنفشه زهرایی افزود: وضعیت دریاچه ارومیه امسال به وضع بسیار اسفباری رسیده به گونهای که تراز آن به زیر ۱۲۷۰ متر رسیدهاست و طبق آخرین آمار در ۱۱ مرداد، ۱۲۶۹.۷۴ متر بوده که حدود ۵۰ سانتی متر افت پیدا کردهاست.
وی این وضعیت را برای دریاچه ارومیه بسیار بد توصیف کرد و اظهارداشت: به تازگی نتایج تحقیقاتی درباره وضع اسفبار دریاچه و نیز بلند شدن طوفانهای نمک در اطراف آن منتشر شده که نشان میدهد، همین الان هم برای ساکنان منطقه مشکلاتی ایجاد کردهاست که از جمله می توان به افزایش بی سابقه دمای هوا در استانهای آذربایجان غربی و شرقی اشاره نمود.
مدیر موسسه آب دانشگاه تهران خاطرنشان کرد: وقتی دریاچهای با آن عظمت حذف یا خشک شود، اثرات بسیار متنوعی در اکوسیستم منطقه خواهدداشت؛ به عنوان مثال بررسیهایی که محققان دانشگاه تبریز انجام داده اند، نشان میدهد که دمای بالای ۴۱ درجه از سال ۹۹ به بعد در این منطقه مشاهده شدهاست.
زهرایی گفت: این افزایش دما در شهرهایی مثل تبریز و عمدتاً هم در زمانهایی که تراز دریاچه به پایینتر از ۱۲۷۶ رسیده اتفاق افتاده و این نشان میدهدکه وقتی تراز دریاچه از مقدار معینی پایینتر میرود و سطح آن کوچک میشود، گرمای بیسابقهای در شهرهای اطراف دریاچه اتفاق میافتد.
وی ادامه داد: گفته شده میانگین دمای روزهای گرم تبریز دو درجه امسال بیشتر از سالهای گذشته بوده و افزایش دما در متوسط استان آذربایجان غربی در مرداد ماه امسال بیش از دو برابر متوسط کشوری بودهاست.
مدیرموسسه آب دانشگاه تهران با بیان اینکه این اعداد شوخی نیست، افزود: همواره این شهرها را به عنوان شهرهای نسبتاً خنک میشناسیم و اگر چنین افزایش دماهایی در این شهرها ادامه پیدا کند، هم سلامتی مردم در خطر قرار میگیرد و هم ساکنان تهران و سایر شهرها بیشتر دنبال استفاده از سیستمهای سرمایشی عجیب و غریب در تابستان خواهندرفت که این امر یک بارگذاری شدیدی روی سیستم تامین انرژی کشور خواهدبود.
زهرایی خاطرنشان کرد: از همه مهمتر اینکه نیازهای آبی در منطقه افزایش خواهدیافت زیرا وقتی شهری که دمای بالای ۳۵ درجه را تاکنون تجربه نکرده، یکباره با دمای بالای ۴۲ درجه مواجهشود قطعاً مصرف آب شرب همچنین مصرف آب در کشاورزی و صنایع افزایش خواهدیافت و در همه زمینهها مصرف آب و انرژی بالا خواهدرفت.
وی گفت: ارزش ذاتی دریاچه ارومیه به عنوان یک نماد مهم در اکوسیستم منطقه غیر قابل ارزشگذاری است در حالیکه ما تجربه خشک شدن دریاچه آرال را دیدهایم.
مدیر موسسه آب دانشگاه تهران افزود: اگر به خاطر زیادهروی در مصارف کشاورزی منطقه این سرنوشت اسفبار برای دریاچه ارومیه مانند دریاچه آرال رقم زدهشود، تبعات آن باعث از بین رفتن حیات کل استانهای آذربایجان غربی و شرقی خواهدبود.
طغیان انواع بیماریها با خشک شدن دریاچه ارومیه/ فرصت احیا اندک است.
زهرایی خاطرنشانکرد: تبعات خشکشدن دریاچه ارومیه تنها به گرمترشدن هوای منطقه و یا نمکزار شدن ختم نمیشود بلکه شاهد طغیان انواع بیماریها و سرطانها همچنین خالیشدن مساحت عظیمی از اطراف دریاچه از سکنه خواهیمبود.
وی از عملکرد ضعیف دولتها و دستگاههای اجرایی در این خصوص انتقاد کرد و با اشاره به سابقه هفت ساله خود در دبیری کارگروه سازگاری با کمآبی، گفت: در این سالها جلسههای متعددی با استانهای مختلف کشور در مورد اینکه در زمینه مدیریت مصرف آب چه باید کرد برگزار شد که در این جلسهها مشاهده میشد در استانهای واقع در حوضه آبریز دریاچه ارومیه نسبت به سایر استانهای کشور روحیه خیلی کمتری برای سازگاری با کم آبی وجود دارد و یک توهم پرآبی در منطقه وجوددارد.
با تخصیص 1.3 میلیارد دلار به احیا و حفظ دریاچه ارومیه، توفیقی حاصل نشد.
زهرایی افزود: وابستگی گسترده اقتصاد استان و معیشت مردم به خصوص در آذربایجان غربی به کشاورزی باعث شده که دریاچه در حاشیه قرارگرفته، در نتیجه حفظ دریاچه هم از اولویت خارج شود.
وی با اشاره به صرف بودجه حدود ۱.۳ میلیارد دلاری برای حفظ و احیای دریاچه ارومیه در آن سالهاگفت: در این زمینه توفیق چندانی حاصل نشد اما در دورههایی هم توانستیم سطح دریاچه را بهبود بخشیم.
احیای دریاچه ارومیه باید تداوم یابد.
مدیر موسسه آب دانشگاه تهران تلاش برای احیای دریاچه ارومیه را یک حرکت مستمر ارزیابی کرد که همواره باید تداوم یابد و گفت: این تصور که ستاد احیای دریاچه ارومیه در عرض چهار یا پنج سال تراز دریاچه را به حد معینی رسانده و در همان تراز باقی خواهدماند، اشتباه است.
زهرایی خاطرنشان کرد: وقتی برداشتهای آب در حوضه کاهش داده نشود و نیز حقابه دریاچه تامین نشود حتی اگر در یک بازه زمانی هم سطح دریاچه به تراز مناسبی برسد بعد مجدد افت خواهد داشت و شرایط همانند هم اکنون خواهد شد.
الگوهای کشت استان آذربایجان غربی مغایر با الزامهای احیای دریاچه ارومیه
وی با انتقاد از مسئولان کشاورزی به خصوص در استان آذربایجان غربی برای ارائه الگوهای کشت مغایر با الزامهای احیای دریاچه گفت: در این الگوی کشت، طبق ابلاغیه وزارت جهاد برای سال آبی جاری، کشت یونجه ۲۲ هزارهکتار بیش از سالهای ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ تعیینشده در حالی که مشخص بود امسال استان با کم بارشی روبرو میباشد.
مدیر موسسه آب دانشگاه تهران با اشاره به کاهش بارش حدود ۳۵ درصدی در حوضه آبریز دریاچه ارومیه افزود: آذر ماه سال ۱۳۹۴ هیات وزیران مصوب کردکه ریشه چغندر قند از استان آذربایجان غربی نباید خارج شود تا بتوانند توسعه کشت آن را مهار کنند اما هیچ وقت این مصوبه نتوانست به درستی اجرا شود.
زهرایی با بیان اینکه در سالهای اخیر بیش از ۱۶ هزار تن چغندر از استان خارج شده، گفت: بیش از ۳۰ هزار هکتار چغندر قند بهاره با مصرف آب بسیار بالا در استان آذربایجان غربی طی سالهای اخیر کشت شدهاست و وقتی چنین فضایی حاکم باشد، نمیتوان انتظاری احیای دریاچه را داشت.
وجود بیش از ۶۰ هزار چاه غیرمجاز
وی با اشاره به وجود بیش از ۶۰ هزار چاه غیر مجاز در استان آذربایجان غربی که هیچگونه برخوردی هم با آنها نمیشود اظهارداشت: وجود این تعداد چاه دراستان آذربایجان غربی که استان پهناوری هم نیست بسیار سوال برانگیزاست.
تداوم کم آبی دریاچه ارومیه از دست رفتن بخشی از دریاچه
مدیر موسسه آب دانشگاه تهران خاطرنشان کرد: اگر این وضعیت کم آبی دریاچه ارومیه ادامه پیداکند، بخشی از عمق دریاچه دیگر قابل احیا نخواهدبود.
زهرایی ادامه داد: نیاز داریم که به سرعت برنامه احیای دریاچه ارومیه را با انسجام بیشتر دستگاههای اجرایی استانهای واقع در حوضه آبریز نهایی کنیم؛ الان که مسئولیت ستاداحیای دریاچه به استانهای حوضه آن واگذارشده، اگر برنامهریزی و انسجام وجود نداشتهباشد عمق اندک دریاچه ارومیه را هم از دست خواهیمداد. چرا که دریاچه ارومیه در یک سطح پهناور اما عمق محدود قراردارد اگه همین عمق اندک هم اگر کمتر شود آسیبپذیری جبرانناپذیرخواهدداشت.
فرصت احیای دریاچه ارومیه درحال از دست رفتن است.
مدیر موسسه آب دانشگاه تهران تاکیدکرد: توجه دولتمردان چه در استانهای آذربایجان شرقی و غربی و چه در بدنه دولت را به این موضوع جلب می کنم که فرصت برای احیای دریاچه ارومیه واقعاً در حال از دست رفتن است.
زهرایی گفت: با خشک شدن دریاچه ارومیه جایی در کشور نداریم که میزبان مردم استان آذربایجان غربی و شرقی باشد و اگر قرار شود که زمینهای کشاورزی منطقه به دلیل نمکزار شدن از بین برود و مردم شهرهای منطقه جابجا شوند، مانند اتفاق و سرنوشتی که برای ساکنان اطراف دریاچه آرال افتاد مسئولان کشور باید به این سوال پاسخ دهند که این میزان از جمعیت شهری و روستایی با وجود محدودیتهای آب و سایر مشکلات موجود در کشور،کجا قرار است زندگی کنند؟
مدیر موسسه آب دانشگاه تهران افزود: برای احیای دریاچه ارومیه باید روی اصلاح الگوی کشت و کاهش استفاده غیر مجاز از اراضی ملی کار کنیم البته برنامهها داده شده فقط باید با انسجام و هماهنگی در اجرا به نتیجه رسید.
انتهای پیام
منبع: ایرنا
