به دانش تولید قطعات پیشرفته خودرو دست خواهیم یافت
* معاون طراحی، مهندسی و ساخت ساپکو: قطعهسازان برای ادامه حیات در بازار و تامین نیازهای خودروساز باید همواره به روند تکنولوژی توجه داشته و اهداف و سیاستهای ایران خودرو را براساس این روند تنظیم کنند.
* استاد دانشگاه علم و صنعت: یکی از مسایل بسیار مهم حق مالکیت معنوی است وقتی یک شبکه
فنآوری قصد توسعه دارد باید انتهای کار مشخص بوده و حقوقش ایمن باشد تا نوآوری ادامه یابد.
* یک اقتصاددان: هرچه ساخت کالا داخلیتر و با ضریب مصرف ارز کمتر تولید شود، بهتر است.
با خروج یک جانبه رییس دولت آمریکا از پیمان بینالمللی «برجام»، این کشور با تحریم ظالمانه صنعت خودرو به عنوان لوکوموتیو سایر صنایع، تولید و اشتغال کشور را نشانه رفت. در همان روزهای نخست، میزان تاثیر تحریمها توسط تکتک کارگران خطوط تولید قطعهسازان و خودروسازان لمس و درک شد. کم شدن تیراژ به نصف تولید سال گذشته و کاهش قابل توجه ظرفیت تولید قطعهسازان، کاهش میزان اشتغال در شرکتهای قطعهساز و صنایع وابسته را به همراه داشت.
با تاسی از بیانات مقام معظم رهبری که «حفظ وضعیت موجود تولید و اشتغال، جهاد است» و با دستور وزیر صنعت، معدن و تجارت، چارهاندیشی برای عبور از بحران تحریمها با محوریت خودکفایی قطعات پیشرفته در دستور کار خودروسازان قرار گرفت. در این میان زنجیره تامین گروه صنعتی ایران خودرو به تکاپو افتاد تا بتواند در کوتاهترین زمان ممکن، خطوط تولید قطعهسازان را احیا کرده و با بومیسازی دانش و تکنولوژی ساخت قطعات پیشرفته، خون تازهای را به شریان تولید صنعت کشور وارد کند.
* نمایشگاه دایمی قطعه در ساپکو
گروه صنعتی ایران خودرو، در سومین نمایشگاه بینالمللی خودرو تهران قطعات خودروهای تولیدی را در سه بخش داخلیسازی شده، در حال ساخت داخل و وابسته در معرض دید عموم قرار داد و از سازندگان توانمند داخلی دعوت کرد تا در این جهاد بزرگ خودکفایی به حمایت و کمک این خودروساز آمده و یاریدهنده برای عبور از این مسیر سخت باشند که استقبال قطعهسازان و حمایت خودروسازان از آنها و انتظار برای تحقق خودکفایی مسیر پیش رو را روشنتر از پیش میسازد.
پس از برگزاری نمایشگاه تهران، شرکت طراحی مهندسی و تامین قطعات ایران خودرو (ساپکو) تصمیم گرفت تا نمایشگاه قطعات با ارزبری بالا، تک بودن منبع تامین و یا با ریسک تامین بالا را به صورت دایمی در محل ساپکو برگزار کند تا امکان بازدید از قطعات وارداتی توسط سازندگان، نهادها و سازمانهای داوطلب برای تولید فراهم شود. این نمایشگاه در فضای تقریبی ۵۰۰ متر مربع حدود ۴۰۰ قطعه در پنج بخش اصلی خودرو را با هدف بومیسازی توسط سازندگان داخلی و خودکفایی به نمایش درآورده است. در حال حاضر بسیاری از سازندگان، شرکتهای دانشبنیان و نهادهایی مانند وزارت دفاع برای تولید قطعات پیشرفته اعلام آمادگی کرده و انتظار میرود با برنامهریزیهای صورت گرفته بسیاری از قطعات در آینده نزدیک داخلیسازی شده و با تیراژ بالا در اختیار خطوط تولید ایران خودرو قرار گیرد.
* توسعه محصول، راز بقا در بازار
منصور منصوری بیرجندی، معاون طراحی، مهندسی و ساخت شرکت ساپکو که مسوولیت طرح جهاد خودکفایی در ساخت قطعات پیشرفته خودرو در زنجیره تامین ایران خودرو را برعهده دارد عنوان میکند: برای برونرفت از شرایط ایجاد شده اقدامات موثری را انجام داده و در حال برنامهریزی و اجرا هستیم.
وی توسعه و عرضه محصول جدید را راز بقا در بازار خودرو میداند و میگوید: با کمک زنجیره تامین داخلی، متخصصان و مهندسان ایرانی و حضور شرکتهای دانشبنیان، پلتفرم محصول جدید را بدون وابستگی به شرکتهای خارجی با مطلوبترین استاندارد و به روزترین امکانات ایمنی تولید خواهیم کرد.
منصوری بااشاره به این که در حال حاضر وابستگی در تولید قطعات خودرو در دو بخش قطعات «های تک» یا پیشرفته و برخی المانهای الکترونیکی و همچنین مواد اولیه پیشرفته وجود دارد، خاطرنشان میسازد: براساس فراخوان و دعوت ایران خودرو، علاوه بر سازندگان داخلی، جهاد دانشگاهی، سازمانهای وزارت دفاع و شرکتهای دانشبنیان از این نمایشگاه بازدید کردهاند و لیست کلیه قطعات در اختیار آنان قرار گرفت است. بررسیهای اولیه برای انتخاب شرکتهای همکار نیز انجام شده است.
امیرحسین کاکایی استاد دانشگاه علم و صنعت، جهاد خودکفایی را پاسخی به یکی از گلههای جامعه درباره کمرنگ بودن همکاری خودروسازان با مراکز دانشبنیان شامل دانشگاهیان و شرکتهای دارای دانش فنآورانه میخواند و میگوید: خودروسازیها در سالهای گذشته نیز به فکر خودکفایی بودهاند و حرکت فعلی نتیجه حرکت کلان قبل است که بسیاری از قطعات در داخل مرزهای کشور تولید میشود. وی جهاد خودکفایی را بیعت مجدد خودروسازان با قطعهسازان داخلی برای ساخت داخل قطعات پیشرفت و با تکنولوژی بالا میداند و میگوید: کار بسیار ارزشمندی است اما ظرفیت تحقیق و توسعه کشور باید ارتقا یابد و ساماندهی شود.
کاکایی این بیعت را کار جمعی توصیف و اظهار میکند: در این میان مجموعههای خودجوش دانشبنیان، افراد مدعی فنآوری و دانش و یا دولت باید به میدان بیایند و خودروساز نیز خرید محصولات آنان را تضمین کند. نتیجهگیری از این حرکت عظیم نیازمند زمان، پشتکار و صرف هزینه و سرمایهگذاری است.
سعید لیلاز اقتصاددان بر محتاط بودن در نحوه و میزان سرمایهگذاری برای ساخت داخل محصولات خودروسازی تاکید میکند و میگوید: باید این سرمایهگذاریها بعد از عبور از تحریم حمایت شود. تجربیات خوبی در این زمینه نداریم، هرگاه خواستیم در برابر تحریمها مقاومت کنیم شروع به ساخت داخل کردهایم، بعد از، از میان برداشته شدن تحریمها سرمایهگذاریها بلااستفاده مانده است.
وی ادامه میدهد: هر مقدار که سرمایهگذاری کم صورت گیرد من موافق هستم مگر در صورتی که داخلیسازی تبدیل به استراتژی در صنعت خودرو شود تا با تحولات و نوسانات اقتصادی و سیاست دستخوش تغییر نشود.
لیلاز با بیان این که شواهد نشان داده همین که قیمت نفت بالا رفته و درآمدها افزایش یافته تمام سیاستهای خودکفایی از طرف دولتها کنار گذاشته شده تصریح میکند: هرچه ساخت کالا داخلیتر و با ضریب مصرف ارز کمتر تولید شود بهتر است و ما امیدواریم بعد از پایان تحریمها نیز این سیاست ادامه یابد.
معاون طراحی و ساخت ساپکو در این باره از لزوم پیادهسازی «مدل همکاری پایدار» با همکاری جهاد دانشگاهی و شرکتهای دانش بنیان خبر میدهد و میگوید: سازندگان باید به صورت تخصصی حوزههای فعالیت خود را تعریف کنند و با این کار دانش فنی تولید را کسب کرده، قابلیت طراحی نیز داشته باشند، از توسعه فراگیر و ناقص پرهیز کنند و کمکم تبدیل به سازنده (Full Service Suplier) FSS شده و طیف کامل خدمات را ارایه دهند. مدل همکاری نیز به گونهای طرحریزی شده که نه برای مقطع زمانی محدود بلکه به صورت پایدار و راهبردی بوده، به طوری که شرکتهای دانش بنیان در ارتباط با خودروسازان و قطعهسازان به بلوغ رسیده و تبدیل به مرکز تکنولوژی شوند.
وی تاکید میکند: اگر به این سطح از توانمندی برسیم میتوانیم ادعا کنیم که زنجیره تامین پویایی داریم و این قابلیت را داریم که به سمت تنوع محصول با کیفیت و قیمت رقابتی حرکت کنیم.
* مدیریت جهادی
کاکایی کارشناس صنعت خودرو با بیان این که با رفتن خارجیها، ایران خودرو به تماشا ننشست و اظهار ناتوانی نکرد میگوید: این شرکت جنگ بزرگی را علیه تحریمها آغاز کرده است، وقتی در نبود شرکای خارجی تصمیم به داخلیسازی گرفته ریسکهای بالایی را پذیرفته است. مدیریت جهادی همین است که ایران خودرو ضمن ریسکپذیری شهامت ورود به میدان را داشته است.
* تحقیق و توسعه در شرکتهای قطعهساز
منصوری دارا بودن واحدهای تحقیق و توسعه در شرکتهای قطعهسازی را امری ضروری میداند و میگوید: قطعهسازان برای ادامه حیات در بازار و تامین نیازهای خودروساز باید همواره به روند تکنولوژی توجه داشته و اهداف و سیاستهای ایران خودرو را براساس این روند، تنظیم کنند. قطعهسازان باید ضعفهای خودر ا شناسایی و برای رفع آنها برنامههای بهبود تعریف و اجرا کنند تا فرآیند مربوط به طراحی، توسعه، صحهگذاری و تامین به صورت کامل و دقیق اجرا شود.
کاکایی نیز حمایت از تولید قطعات «های تک» را علاوه بر سرمایهگذاری، برنامهریزی درست و شبکهسازی و بسترسازی میداند و میگوید: یکی از مسایل بسیار مهم حق مالکیت معنوی است. وقتی یک شبکه فنآوری قصد توسعه دارد باید سهمش در انتهای کار مشخص بوده و حقوقش ایمن باشد تا نوآوری ادامهدار باشد.
* کلام آخر
صنعت خودرو دارای پیچیدگیهایی است که با تکنولوژیهای به کار رفته در آن و با شرایط فعلی تولید میتواند نمره قبولی را در میان صنایع داخلی کشور کسب کند. در شرایطی که تحریم کالاهای چین توسط آمریکا مردم چین را به خرید آن کالاها سوق داده و حمایت از کالای تولید داخلی چین سبب پیشرفت و بالندگی صنعت این کشور شده، حمایت از صنعت داخلی کشور نیز برای رشد و توسعه در شرایط فعلی ضروری به نظر میآید. حمایت، همدلی و همافزایی تمامی نهادها و ارگانهای ذیربط و حمایت از صنعت ملی کشور میتواند افقهای روشنی را برای آینده صنعت خودروسازی ترسیم نماید تا پس از گذار و گذر از شرایط سخت تحریم، به همت جوانان و متخصصان ایرانی به سمت توسعهای پایدار حرکت کند.
