مرکز مبادله ارز و طلا، تیرماه سال گذشته از سوی بانک مرکزی و با هدف ساماندهی و جداسازی حوزه‌های نظارت و تنظیم‌گری از بخش عملیاتی و اجرایی راه‌‌اندازی شد.
آنچه مسلم است نیازهای واقعی ارزی کشور بایستی در بازار رسمی برطرف گردد. در این روند مقرر گردیده تا در آینده نزدیک تالارهای معاملات سلف، نقد و آتی و همچنین سامانه ارز خدماتی در مرکز مبادله ارز و طلا ایجاد گردد.
* قرار است ارز خدماتی به طور کامل از طریق مرکز مبادله عرضه گردد، برای حضور صرافان در بازار نیز مدل کسب و کار تعریف خواهد شد.
* مدل حراج سکه در مرکز مبادله هلندی است، نرخ را بانک مرکزی تعیین می‌کند و متقاضی با بررسی شخصی خرید می‌کند در این میان دخالت و کنترل وجود ندارد.
بر این اساس گفته می‌شود برای کاهش فاصله میان ارز رسمی و غیررسمی بایستی بسترهای لازم برای رفع نیازهای ارزی شناسایی شود. برای مثال در بحث مربوط به واردات کالاهای اساسی، ماشین‌آ‌لات و سرمایه در گردش شرکت‌ها که مشمول ارز بازرگانی هستند، باید ترتیبی اتخاذ کرد که درخواست‌ها به بخش غیررسمی نرود یا اگر ارز اشخاص ساماندهی شود در آن صورت فردی که قصد واردات دارد کم‌کم مراجعه خود را به بازار غیررسمی کاهش می‌دهد.
«سرمایه و ثروت آنلاین» درباره آینده بازار ارز با دکتر علی سعیدی مدیرعامل مرکز مبادله ارز و طلا گفت‌وگو کرده است، او تاکید دارد: برای حضور صرافان در بازار ارز در حال تعریف مدل کسب و کار و ایجاد هماهنگی‌های لازم هستیم.
* فعالیت صرافی‌ها در سطح شهر به نوعی دچار رکود شده است. برای نمونه آنها پرداخت ۲۰۰۰ دلاری که به اشخاص می‌دادند را متوقف کرده‌اند، دلیل این مساله چیست؟
– بانک مرکزی از ابتدای سال جاری ارز ضروری دو هزار دلاری را که در سال‌های گذشته پرداخت می‌شد به حال تعلیق درآورد بنابراین صرافی‌ها ارزی برای دادن به مردم ندارند، این که بانک مرکزی در این باره چه برنامه‌ای دارد باید منتظر ابلاغ دستورالعمل بود. از طرف دیگر تقسیم کار بین بانک مرکزی و مرکز مبادله به این صورت است که سیاست‌گذاری، نظارت و تنظیم‌گری توسط خود بانک انجام می‌گیرد و مرکز مبادله به عنوان بازوی اجرایی و عملیاتی عمل می‌کند شبیه آن چه در بازار سرمایه هست یعنی سازمان بورس سیاست‌گذاری و تنظیم مقررات را انجام می‌دهد و بر فعالیت‌ها نظارت دارد و بورس‌ها هم انجام معاملات را بر عهده دارند.
* از صحبت‌های شما این گونه می‌توان استنباط کرد که فعالیت صرافی‌ها در حال انتقال به مرکز مبادله است!
– ما در حال تعریف مدل کسب و کار و ایجاد هماهنگی‌های لازم هستیم تا چگونگی حضور صرافان در بازار ارز را مشخص کنیم، ناگفته نماند، در حوزه ارز خدماتی از ۶۳ موردی که براساس مقررات ارزی تعیین شده ۱۷ مورد از طرف بانک مرکزی به مرکز مبادله سپرده شد و ما در طول این دوره پیشنهاد تکمیل مقررات و برنامه‌ریزی برای سامانه را داشتیم که به زودی آماده شده و ارز خدماتی به طور کامل از طریق مرکز مبادله ارایه می‌گردد. در زمینه بقیه ارزها از بازرگانی گرفته تا اشخاص نیز استراتژی بانک مرکزی این است که سیاست‌گذار، تنظیم‌گر و ناظر خودش باشد و عملیات اجرایی به مرکز مبادله منتقل شود.
* بانک مرکزی می‌گوید، بازار غیررسمی ارز را به رسمیت نمی‌شناسد با این حال قیمت رسمی ارز را در حراج سکه اِعمال نمی‌کند؟
– مدلی که مرکز مبادله در حراج سکه دارد، هلندی است، متقاضیان شرکت در حراج هم از دو روز قبل امکان ثبت‌نام و واریز وجه دارند. در این روند پنلی در اختیار بانک مرکزی می‌باشد که قیمت سکه را از کف اعلام و تخصیص با نرخ‌های بالا انجام می‌گیرد. بر این اساس باید گفت تعیین قیمت در اختیار بانک است و متقاضی هم با بررسی شخصی در حراج و خرید حاضر می‌شود و معامله نهایی می‌گردد ما به عنوان مرکز مبادله روند حراج را اعلام می‌کنیم و دخالتی در تعیین قیمت و یا کنترل آن نداریم، قطعا در این زمینه هم بایستی بانک مرکزی اظهارنظر کند.
* در حراج شمش چگونه عمل می‌شود؟
– در بازار شمش، صادرکنندگان که نقش عرضه‌کننده را دارند قیمت‌ها را در پاکت‌های دربسته اعلام می‌کنند، در این میان هر کس کمترین قیمت را داده باشد در اولویت قرار می‌گیرد در مقابل متقاضیان، افرادی هستند که براساس دستورالعمل از دسته‌های تولیدی آمده‌اند و امکان خرید برایشان فراهم است در این پروسه هم کسی که بالاترین قیمت را ارایه می‌دهد در اولویت قرار داده می‌شود. همان طور که ملاحظه می‌گردد در این جا نیز مرکز مبادله نقشی در تعیین قیمت ندارد بلکه در مقام پلت فرم معاملاتی و فضای مقرراتی عمل می‌کند و نرخ‌های روز آن چیزی است که معامله‌کنندگان در نظر دارند.
* کامیاب بهرودی
