راههای مقابله با افکار ناکارآمد در زندگی
* افکار ناکارآمد خود را به صورت گفتوگوهای درونی منفی نشان میدهند مثلاً نمیتوانم این کار را انجام دهم، هیچ چیز عوض نخواهد شد، همیشه بدشانسی میآورم، دوباره شکست خواهم خورد و…
* نوع برخورد ما با جهان اطرافمان بستگی به این دارد که حوادث، رویدادها و حتی اطرافیان خود را چگونه تفسیر میکنیم.
براساس تعریف سازمان جهانی بهداشت، مهارتهای زندگی، توانایی انجام رفتار سازگارانه و مثبت است به گونهای که فرد بتواند با چالشها و ضروریات زندگی روزمره کنار بیاید.
مهارتهای زندگی شامل: خودآگاهی، همدلی، روابط بین فردی، ارتباط موثر، قدرت رویارویی با استرس، مدیریت هیجان و خلق منفی، توانایی تصمیمگیری و حل مساله و داشتن تفکر خلاق و نقاد است.
دکتر زینتالسادات میرغفوریان، مدرس دانشگاه در این باره تاکید دارد: نوع خودآگاهی ما پیشبینیکننده احساس رضایت ما از خودمان و زندگی ماست. احساس رضایت، نیازی است که تمام فعالیتهای ما معطوف به آن میباشد. انسان هرچه بیشتر و بهتر، خود را بشناسد بهتر میتواند آنچه را که هست بپذیرد یا تغییر دهد. در مقابل، احساس راضی نبودن از خود، نشانهای است که به فرد هشدار میدهد که نیازمند ایجاد تغییر است.
مربی دورههای تخصصی مهارتهای زندگی با بیان این که برخی افراد نقاط ضعف خود را انکار میکنند، چون توانایی روبهرو شدن با آنها را ندارند، خاطرنشان ساخت: برخی دیگر نقاط ضعفشان را به قدری بزرگ میکنند که خود را فردی ضعیف با ویژگیهای منفی میپندارند. هر دو گروه قادر به شناخت واقعی خود نخواهند بود و از رسیدن به خودآگاهی ناتوانند.
وی تاکید کرد: تواناییهای ما محدود است و بیشک در برخی موقعیتها ضعیف عمل میکنیم اما این نکته مهم است که بپذیریم اشتباه کردن و ضعف داشتن در هر فردی کاملاً عادی و طبیعی است. اغلب ما در مواجهه با ویژگیهای منفی خود در موضع غفلت، انکار، حمله و یا رنجش قرار میگیریم اما واقعیت این است که هیچ یک از این مواضع کمکی به از بین رفتن این ویژگیها نمیکند. گاهی حتی ما از نقاط ضعف خود، آگاه نیستیم و بدتر این که آنها را مثبت و ارزشمند میدانیم.
دکتر میرغفوریان با بیان این که ما انسانها اغلب همان گونه رفتار میکنیم که احساس میکنیم و همان گونه احساس میکنیم که فکر میکنیم، گفت: همه چیز بستگی به نوع نگرش ما دارد. برداشتها، طرز تلقیها و باورهای ما تعیینکننده نوع برخورد ما با جهان پیرامون ماست. به عبارت دیگر نوع برخورد ما با جهان اطرافمان بستگی به این دارد که حوادث، رویدادها و حتی اطرافیان خود را چگونه تفسیر میکنیم.
به گفته این مدرس دانشگاه، هرگونه نقصی در شیوه فکر کردن فرد که منجر به پیامدهای احساسی و رفتاری منفی میشود، افکار ناکارآمد نامیده میشود. افکار ناکارآمد در غالب اوقات، خود را به صورت گفتوگوهای درونی منفی نشان میدهد. مثلا: نمیتوانم این کار را انجام دهم، هیچ چیز عوض نخواهد شد، همیشه بدشانسی میآورم، دوباره شکست خواهم خورد، هیچ کس مرا درک نمیکند و…
مربی دورههای تخصصی مهارتهای زندگی ادامه داد: این افکار و گفتوگوهای درونی ناشی از آن به صورت ناخودآگاه و بدون این که ما بخواهیم در موقعیتها و شرایط گوناگون به ذهن ما هجوم آورده و احساسات و رفتارهای ما را تحت تأثیر قرار میدهد، لذا توانایی تشخیص و حتی خنثی کردن آنها مهارتی است که پیامد مثبت آن، کنترل احساسات و رفتار است. با شناخت این افکار میتوان آنها را با اندیشههای منطقی و واقعبینانه جایگزین کرد و کنترل درونی احساسات و اعمال را به دست گرفت.
وی گفت: آرزو تمام آن چیزهایی است که در ذهن خود داریم و یا بر زبانمان جاری میکنیم اما هدف چیزی یا جایی است که میخواهیم به آن برسیم و برای آن برنامهریزی کرده و تلاش میکنیم، افراد خودآگاه برای تعیین اهداف فردی به تواناییها و ضعفهای خود و هم شرایط موجود دقت کافی مبذول میدارند.
نکته مهمی که این افراد به آن آگاهی دارند این است که دستیابی به هر هدفی مستلزم صرف وقت، تلاش و سختکوشی است.
