بانک پارسیان ازجمله بانک های خصوصی است که طی سالهای اخیر و با ایجاد مرکز تخصصی نوآوری و تحقیقات بانکداری اسلامی و صندوق قرض الحسنه پارسیان به عنوان تنها صندوق قرض الحسنه مستقل بانکی کشور در حوزه بانکداری به ویژه بانکداری اسلامی توانسته است کارنامه قابل قبولی را حاصل نماید. پیشبرد فرآیند اجرای مدل مطلوب یک بانک اسلامی همچون ایجاد بخش خیرخواهانه و آغاز فاز اجرایی بخش سرمایه گذاری، انجام مقدمات اجرای طرح هدیه ملی ازدواج (هما)، طراحی و مهندسی ابزار ودیعه محل کار و تسهیلات لیزینگ محصولات دانش بنیان، به عنوان نماد حمایت از بانکداری اسلامی، گزیده ای از دستاوردهای بانک پارسیان طی یکسال اخیر در این حوزه می باشد که می توان آنها را به اقدامات انجام شده بانک پارسیان در سال های گذشته شامل ایجاد صندوق مستقل بانکی قرض الحسنه، راه اندازی اپلیکیشن قرض الحسنه و اجرای طرح پیمان روستایی، اضافه نمود.
اقتصاد در حال گذران روزهای بسیار سختی است. روزهایی که بدون کمک نظام بانکی گذشتن از آن تقریبا غیرممکن است. آنگونه که کارشناسان اقتصادی می گویند نظام بانکداری هرکشوری به منزله قلب اقتصادی آن است که منابع را به بخش های مختلف اقتصاد پمپاژ می کند. در چنین شرایطی هرگونه اشکال و نقص، سایر بخش های حقیقی اقتصاد را متاثر می سازد؛ در حالی که نظام بانکی سالم می تواند اوضاع اقتصادی را تا حد قابل قبولی بهبود بخشد. همین مساله موجب شد تا توانمند سازی نظام بانکی با تکیه بر مفاهیم فقه نظام در دستور کار قرار گیرد.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی بود که با هدف تطهیر نظام پولی و بانکی کشور ازمقوله ربا، تلاش های متعددی صورت گرفت . اولین اقدام جدی در این زمینه، تصویب قانون عملیات بانکی بدون ربا در شهریور ۱۳۶۲ بود.
تغییرکامل نظام بانکی در اوایل انقلاب اسلامی کاری بزرگ و بی سابقه در صحنه بین المللی بود. بانکداری بدون ربا، گرچه در ابتدا آن چنان مورد حمایت اساتید علم اقتصاد قرار نگرفت، اما اکنون به عنوان پیش نیاز ورود به بانکداری اسلامی مورد توجه ویژه واقع شده است.
بدیهی است هر طرح جدیدی همواره با اشکالات و نواقصی همراه است که می بایست پس از یک دوره گذار اصلاح شود و بانکداری بدون ربا نیز از آن مستثنی نیست. بنابراین مقرر گردیده بود طرح مذکور به صورت آزمایشی اجرا شود و پس از شناسایی چالش ها، مجدداً مورد بازنگری اساسی قرار گیرد. اکنون حدود چهار دهه از تصویب این قانون سپری می شود. با وجود برگزاری کنفرانس ها، نشست های تخصصی و تولید محتواهای فنی در مجلات تخصصی، هنوز تا رسیدن به بانکداری مطلوب اسلامی، راه نرفته زیادی وجود دارد .
با وجود چالش هایی که نظام پولی و بانکی کشور در حدود چهار دهه فعالیت خود با آن مواجه بوده ، بانک پارسیان در نزدیک به دو دهه فعالیت خود، کارنامه درخشانی از خود برجای گذاشته است. این بانک در صدد است با تکیه بر زیر ساخت های تخصصی خود همچون ظرفیت صندوق قرض الحسنه پارسیان به عنوان تنها صندوق قرض الحسنه مستقل بانکی کشور، ایجاد مرکز تخصصی تحقیقات بانکداری اسلامی، تجربه و دانش فنی پرسنل و همکاری نزدیک با مراکز تخصصی حوزه بانکداری اسلامی همچون پژوهشگاه فقه نظام، با نگاهی تحول خواه، ضمن آسیب شناسی مشکلات نظام بانکداری کنونی و شناسایی چالش های جدید، راهکارهایی برای بهبود شرایط سیستم بانکی ارائه کند. در این راستا آخرین اقداماتی که طی یکسال گذشته در واحدهای مرتبط بانک پارسیان صورت پذیرفته بشرح موارد ذیل عنوان گردیده است .
اقدامات صندوق قرض الحسنه پارسیان
از آنجایی که مطابق با برنامه پنج ساله توسعه جمهوری اسلامی ایران، شبکه بانکی کشور موظف شد، به منظور گسترش و نهادینه کردن سنت پسندیده قرض الحسنه، منابع فراهم آمده از حساب های پس انداز قرض الحسنه را صرفاً برای اعطای تسهیلات قرض الحسنه به کار گیرد، بانک پارسیان به عنوان بانک پیشرو در تاریخ یکم اسفندماه ۱۳۹۱ موفق به اخذ مجوز فعالیت صندوق قرض الحسنه پارسیان شد. صندوق قرض الحسنه پارسیان به عنوان نخستین صندوق قرض الحسنه مستقل شبکه بانکی کشور در آبان ماه ۱۳۹۲ طی مراسمی با حضور رییس کل بانک مرکزی و اتصال به سامانه تسهیلات قرض الحسنه ازدواج بانک مرکزی، رسماً فعالیت خود را آغاز نمود. این صندوق با اتکا به سرمایه دانش، تخصص و پشتکارکارکنان خود، تلاش می کند منابع مالی ارزان قیمت را تجمیع کند و آنها را با مدیریت صحیح و دقیق اعتباری، در قالب وام ارزان، دراختیار اقشار آسیب پذیر و کم درآمد جامعه قرار دهد. در همین راستا نیز تفاهم نامه های گوناگون بین این صندوق و مؤسسات مختلف همچون کمیته امداد، بنیاد برکت، سازمان بهزیستی، انجمن حمایت از بیماران هموفیلی و …، منعقد گردیده است.
همچنین در راستای غیرحضوری نمودن ارائه خدمات این صندوق، پس از رونمایی از اپلیکیشن قرض الحسنه در سال گذشته، فاز اول طرح درخواست تسهیلات قرض الحسنه در بستر اپلیکیشن تلفن همراه (سامانه غیر حضوری تسهیلات) در خصوص تسهیلات ازدواج و فاز دوم طرح درخواست تسهیلات قرض الحسنه در بستر اپلیکیشن تلفن همراه در خصوص تسهیلات اشتغالزایی نیز اجرایی گردید. همچنین از دیگر اقدامات این صندوق در راستای ایفای مسئولیت های اجتماعی آن، اجرای طرح مشکات (تعریف بستری نو در راستای جمع آوری کمکهای مردمی برای سازمان ها و موسسات خیریه)، اختصاص مبلغ جهت تهیه تبلت به معرفی شدگان ستاد اجرایی فرمان امام (ره) و کمک به پروژه گازرسانی مددجویان کمیته امداد امام خمینی (ره) در مناطق محروم را می توان نام برد.
اقدامات مرکز تخصصی نوآوری و تحقیقات بانکداری اسلامی
مرکز نوآوری و تحقیقات بانکداری اسلامی بانک پارسیان، با مأموریت و شرح وظایف جدید و با هدف انطباق فعالیت های بانک با موازین بانکداری اسلامی، ایجاد گردید. از جمله وظایف این مرکز در زمینه مطالعات بانکداری اسلامی، موارد زیر را می توان نام برد:
- انجام مطالعات فنی و اقتصادی در حوزه بانکداری اسلامی؛
- بررسی و تحلیل روندهای نوظهور در صنعت بانکداری اسلامی و پیش بینی مشخصه های این صنعت در آینده؛
- انجام مطالعات و بررسی های فنی در خصوص مدل ها و ابزارهای رایج در حوزه بانکداری اسلامی و ارائه پیشنهادهای کاربردی؛
- الگوبرداری و انجام مطالعات تطبیقی از خدمات و محصولات بانک های اسلامی سایر کشورها، استخراج و بومی سازی خدمات و محصولات در زمینه توسعه صنعت بانکداری، علی الخصوص در ارتباط با بانکداری اسلامی؛
- ارائه مدل های نوین کسب و کار بانکداری اسلامی مطابق با الگوهای بانک ها و مؤسسات مالی اسلامی بین المللی؛
- شناسایی و برقراری ارتباط با مراکز تحقیقاتی اسلامی داخلی و بین المللی با هدف ایجاد شبکه تحقیقات محلی و بین المللی.
- اتمام فاز اول طراحی مدل مطلوب بانک اسلامی با همکاری پژوهشگاه فقه نظامبانک پارسیان با همکاری پژوهشگاه فقه نظام، اقدام به طراحی مدل مطلوب یک بانک اسلامی بر اساس مبانی اسلام با رویکرد فقه نظام نموده است. این مدل نه تنها به دنبال تطبیق ساختارهای موجود با مبانی اسلام بوده بلکه درصدد کشف نظام مطلوب بانکی از درون اصول، قواعد و مبانی فقهی و اسلامی است که طی یکسال گذشته طراحی الگوی بانکداری اسلامی در فاز اول برای سه حوزه قرض الحسنه، سرمایه گذاری و سایرخدمات بانکی به اتمام رسیده است.
هم اکنون ایجاد بخش خیرخواهانه در صندوق قرض الحسنه پارسیان مصوب گردیده است و اقدامات لازم جهت اخذ برخی مجوزهای فقهی و قانونی آن در حال انجام می باشد و هم زمان با استفاده از محتویات طرح ارائه شده توسط پژوهشگاه که بیشتر حائز جنبه های فقهی مدل بانک مطلوب می باشد، استفاده از نظرات کارشناسان و تجربیات بانکی و قوانین موجود، روند عملیاتی نمودن بانکداری مشارکت در سود و زیان نیز در دست بررسی می باشد.
همچنین پس از برگزاری اولین نشست با حضور ارزشمند اساتید گرانقدر حضرت آیت الله اراکی، حضرت آیت الله محقق داماد و مدیران محترم نظام پولی و بانکی کشور، اساتید حوزه و دانشگاه و نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی تحت عنوان “نقد روش بانکداری مرسوم و تبیین روش بانکداری مطلوب” به میزبانی بانک پارسیان، مقدمات برگزاری نشست های بعدی با شکل و شمایل جدید و در قالب کرسی های آزاد اندیشی با همکاری پژوهشگاه فقه نظام در حال انجام می باشد.
ایجاد بخش خیرخواهانه به عنوان یکی از اجزای مدل مطلوب بانک اسلامی
در طراحی نظام مطلوب بانکی از نگاه اسلام، دو شیوه وجود دارد: شیوه ای که نظام بانکی متعارف را قبول می نماید و سعی دارد عقود به کار رفته در آن را از نظر حقوقی با قوانین اسلام سازگار نماید؛ که به شیوه «عدم مغایرت» معروف شده است و شیوه دیگر این است که با توجه به مبانی دینی، احکام الهی و ادله مستقیمی که وجود دارد، اصول کلان مربوط به نظام تامین مالی و گردش پول در اسلام استخراج شده و بر اساس آن نظام بانکداری ای را طراحی نمود که بیشترین تطابق را با این اصول داشته باشد.
بر این اساس مدل مطلوب یک بانک اسلامی به صورت مدل کلان سه بخشی ارائه گردید. این مدل در فعالیت های بانکی متناسب ترین مدلی است که می تواند اصول مطلوب بانکداری اسلامی را تامین نماید و اهدافی مانند: تخصصی شدن، ایجاد بستر تقارن اطلاعاتی، تحقق بیشتر عدالت و همچنین آزادی مردم، تحقق اصل واسطه گری بانک ها، جلوگیری از خلق پول حرام، زمینه سازی مشارکت واقعی به عنوان ضامن جلوگیری از تمرکز های ثروت و همچنین ارتباط با بخش واقعی اقتصاد، امکان اجرای هر چه بیشتر قواعد و احکام فقهی و دوری از حیل، امکان نظارت بهتر حاکمیت بر عملکرد بانک ها و همچنین امکان تامین اهداف هر چه بهتر نظام اسلامی، بانکها، صاحبان سرمایه و متقاضیان تسهیلات، کم شدن هزینه های غیر مرتبط، ایجاد بستر شفافیت اطلاعات، ایجاد بستر ارتباط بیشتر با بخش واقعی اقتصاد و استفاده از ظرفیتهای موجود در کانون های مردمی، امکان خرد شدن هر چه بیشتر تسهیلات (در راستای اجرای هر چه بیشتر عدالت و جلوگیری از انحصار سرمایه)، امکان تنظیم دقیق جایگاه امور خیرخواهانه و امور عادی در سرمایه گذاری مردم و تفکیک آنها از هم، تبدیل بخش خیرخواهانه از یک بخش انتفاعی به یک موسسه خیریه جهت انجام بهتر وظایف خود و ایجاد بستر مردمی شدن بانک.در همین راستا و جهت ایجاد مقدمات اجرایی این مدل، در مرحله نخست ایجاد بخش خیرخواهانه با خدمات و محصولات جدید در زمینه جذب و مصرف منابع خیرخواهانه، با تکیه بر ظرفیت های نهادهای مردمی همچون مساجد، شوراهای روستایی و محلی و نهادهای حمایتی، در دستور کار بانک پارسیان قرار گرفت و به تصویب مدیران ارشد بانک رسید.
ساماندهی و چارچوب محصول ودیعه محل کار شرکت های دانش بنیان
لزوم کمک به رونق تولید و ایجاد ثبات در بازار اجاره محل کار با توجه به تورم حادث شده، بانک پارسیان را برآن داشت تا با حمایت تمام قد از فعالان اقتصادی کم درآمد در حوزه دانش بنیان، به طراحی و مهندسی ابزاری جدید برای کمک به اقشار مذکور بپردازد. در این راستا، تسهیلات ودیعه محل کار (در حوزه دانش بنیان) با نوع عقد قابل استفاده در این تسهیلات جهت تامین اجراه محل کار (عقد مرابحه ) با نرخ سود بسیار پایین و با شرایط بازپرداخت یکجا در سررسید یکساله با قابلیت دو دوره تجدید بر اساس توافق طرفین در بانک پارسیان انجام پذیرفت. این مهم گامی بلند در سال تولید، پشتیبانی ها و مانع زدایی ها، در عرصه بانکداری اسلامی به شمار می رود.
تسهیلات لیزینگ محصولات و خدمات دانش بنیان
به منظور افزایش فروش محصولات و خدمات دانش بنیان، تسهیلاتی در قالب طرح لیزینگ مد نظر مدیران بانک پارسیان قرار گرفت که بر اساس آن تسهیلات به خریداران (می تواند دانش بنیان بوده و یا نباشد) پرداخت و فروشنده (شرکت دانش بنیان) موظف به تحویل کالا می باشد.
در این طرح، کلیه شرکت ها اعم از دانش بنیان و غیر دانش بنیان که توسط روش های گوناگون همچون معرفی صندوق نوآوری و شکوفایی و بازاریابی شعب بانک پارسیان، حائز شرایط تشخیص داده شوند به عنوان خریدار و کلیه شرکت های دانش بنیان با معرفی و تعیین اهلیت توسط صندوق نوآوری و شکوفایی مطابق با تفاهم نامه فیمابین به عنوان فروشنده، امکان مشارکت در این طرح را دارند. در این تسهیلات با استفاده از عقد مرابحه، معادل حداکثر ۷۰% مبلغ پیش فاکتور محصولات و خدمات دانش بنیان از محل منابع بانک و الباقی توسط خریدار به صورت نقدی یا غیر نقدی تامین خواهد شد. همچنین بررسی و تایید قیمت محصول، واقعی بودن معامله با احراز عدم وجود ذینفع مشترک، دانش بنیان بودن محصول، و ارزیابی فروشنده بر عهده صندوق نوآوری و شکوفایی می باشد.
طرح هدیه ملی ازدواج-هما
از آنجاییکه یکی از مشکلات عمده جوانان جهت دریافت تسهیلات قرض الحسنه ازدواج بحث ارائه تضامین معتبر بوده است که طی سالیان اخیر با افزایش مبلغ تسهیلات ازدواج، مشکل عدم امکان پرداخت اقساط توسط جوانان نیز به این مهم افزوده شده است، لذا در راستای مساعدت سنت پسندیده ازدواج جوانان و تسهیل در پرداخت وام به ایشان و همچنین انجام مسئولیت های اجتماعی، بانک پارسیان با همکاری ستاد اجرایی فرمان امام (ره) و شرکت های گروه پارسیان طرحی را با عنوان “هما” در فاز مطالعاتی تهیه و تدوین نموده است که هدف از اجرای این طرح کمک به جوانان جهت امکان ارائه تضامین معتبر جهت دریافت وام و پرداخت اقساط می باشد. همچنین در این طرح مزایای تخفیفی و بیمه ای نیز برای مشارکت کنندگان در نظر گرفته شده که پس از اخذ مجوزات لازم به مرحله اجرا درخواهد آمد.
