* در مد آهسته، لباسهای قدیمی دوباره طراحی و تبدیل به لباس جدید میشوند.
* مد سبز تلاش میکند تا تاثیرات مخرب مد بر محیط زیست را از بین ببرد و حفاظت از طبیعت را به عنوان یک مسوولیت اجتماعی در مردم بیدار کند.
در شماره پیش به بررسی آسیبهای فست فشن یا مد یکبار مصرف بر محیط زیست و انسان آینده پرداختیم و گفتیم که جریان مقابل فست فشن جنبشی به نام مد آهسته یا مد آگاهانه است. در این شماره قصد داریم درباره مد آگاهانه و پایدار صحبت کنیم، جریانی که تلاش میکند تا آسیبهای صنعت مد را بر محیط زیست و انسان به حداقل برساند.
مد آهسته slow fashion زیرمجموعه خردهفرهنگی به نام جنبش آهسته است که دربرابر اتفاقاتی مثل رواج فستفودها به جای غذای سنتی به وجود آمدهاند. مد آهسته به عنوان یکی از اشکال مد پایدار معرفی میشود و برخلاف فست فشن مهمترین ویژگی تولیدات مد آهسته، کیفیت و طول عمر بالای محصولات است. طرفداران این جنبش الگوی مصرفی متفاوتی برای مد و لباس دارند، لباسهای دست دوم و قدیمی میخرند. برخی لباسهای قدیمیشان را دوباره طراحی کرده و تبدیل به لباسی جدید مینمایند. از تولیدکنندگان کوچک خرید میکنند یا خودشان در دوخت لباس خودکفا میشوند. از همه مهمتر لباسهایی میخرند که عمر طولانیتری دارند و این دقیقا با هدف جلوگیری از تولید زباله بیشتر در زمینه پوشاک است.
با توجه به اینکه در تولید اقلام مد آهسته بیش از هر چیز برکیفیت تمرکز میکنند بدیهی است، که قیمت این محصولات نسبت به محصولات فست فشن بیشتر باشد. پس مصرفکننده باید به این موضوع دقت کند که نه تنها لباسی ماندگار تهیه میکند بلکه از آسیبهایی که بر محیط زیست قرار است وارد شود کم خواهد کرد. بنابراین اگر از آن دسته افرادی هستید که ممکن است سالها سبک لباس پوشیدنتان دچار تحول نشود بد نیست از این به بعد برای خرید لباس محصولات مد آهسته را در نظر داشته باشید. تصور کنید که یک لباس فست فشن پس از هفت تا ده بار شستشو و پوشیده شدن آماده دور انداختن است و در عوض یک محصول ماندگار مد آهسته ۴ سال یا بیشتر قابل استفاده است و در این چهار سال ممکن است چندین برابر آن لباس فست فشن خریداری شود و از چرخه مصرفی به زبالهدان صنعت مد منتقل گردد.
اکوفشن یا مد پایدار یک مجموعه کاملتر است که به آن مد سبز هم گفته میشود. اکوفشن تمام تلاشش را میکند تا تاثیرات مخرب مد بر محیط زیست را از بین ببرد. اولین باری که به پایداری مد توجه شد به دهه ۱۹۴۰ و سالهای جنگ جهانی دوم برمیگردد. در آن دوران تحت تاثیر محدودیتهای جنگ در استفاده از پارچه و تولید لباسها قوانینی برای جیرهبندی پارچه درنظر گرفتند و هدف این بود که از منابع موجود به بهترین شکل حداکثر استفاده را ببرند. اما در اواخر دهه ۱۹۸۰ و اوایل دهه ۱۹۹۰ مد پایدار عمومیت پیدا کرد و کمپانیهایی مانند اسپریت و پاتاگونیا با توجه به مفهوم پایداری تغییراتی در کسب و کار خود به وجود آوردند و شروع به مطالعه و تحقیق بر روی الیاف مصرفی خود نمودند.
مد پایدار تنها هدفش تولید محصولات ارگانیک و با کیفیت نیست، بلکه قصد دارد تا دوستی و حفاظت از طبیعت را به عنوان یک مسئولیت اجتماعی در مردم بیدار کند و الگوی مصرفی غلط در خرید لباس را تغییر دهد. به طور کلی عوامل بسیار متفاوتی بر پایداری در صنعت مد موثر هستند و باید درنظر گرفته شود. شرایط تولید مواد اولیه و چگونگی تجدید پذیری منابع، وضعیت افراد شاغل در مراحل مختلف صنعت، الگوی مصرفی خریداران، میزان آلایندگی مواد یا روشهای تولید، بازیافت و آثاری که باقی میگذارد و اثر کربنی که از صنعت مد در محیط میماند همگی باید در جزییات مورد بررسی قرار بگیرند.
آمریکاییها سالی ۷۰ پوند پارچه دور میریزند و با توجه به آمارها صنعت مد دومین صنعت آلاینده در دنیا محسوب میشود. بنابراین دست اندرکاران مد پایدار تلاش میکنند ارزش تولید محلی و محصولات محلی را بالا ببرند، طول عمر مواد و لباس را افزایش دهند، از الیاف ارگانیک استفاده کنند، مثلا برای تولید پنبه غیرارگانیک آفتکشهایی استفاده میشود که تا ۲۵درصد از آفتکشهای دنیا را شامل میشود.
در این روند حتی از رنگهای کم ضرر و طبیعی برای رنگرزی پارچه و الیاف استفاده میکنند، چرا که این رنگها مسمومیتهایی برای محیط زیست به همراه دارند و انرژی آب نیز بیش از اندازه در تولید این رنگها هدر میرود. بازیافت موضوع مهم دیگریست که در مد پایدار به صورت تخصصی مورد تحقیق قرار میگیرد. یک نکته اصلی درباره بازیافت این است که خود این فرایند باعث آلودگی بیشتر نشود. بسیاری از الیاف بازیافتی دورریزهای اضافی کارخانههای تولید لباس هستند که دوباره تبدیل به الیاف جدید میشوند. روش دیگر استفاده مجدد از محصولی بیارزش در تولید محصولی ارزشمند است، برای مثال کفشهای ورزشی آدیداس که از پلاستیکهای دور ریخته شده در ساحل اقیانوس ساخته شدهاند در همین دسته قرار میگیرند. همین مثال نشان میدهد که مد پایدار میتواند زمینهای برای بروز خلاقیت طراحان لباس و کیف و کفش باشد.
علاوه بر فعالیتهای اجتماعی بسیار زیاد جنبش اکو فشن، در سالهای اخیر هفته مد سبز نیز راهاندازی شده است. این رویداد که کاملا غیرانتفاعی است با هدف ارتقا مد پایدار به سطوح بالای صنعت مد به وجود آمده است. هفته مد سبز میخواهد نشان دهد که رعایت اخلاق و مسئولیتپذیری اجتماعی با زیبایی، لوکس بودن و راحتی هیچ تضادی ندارد و چه بسا میتوانند در یک محصول در کنار هم ارائه شوند. در این هفته طراحان و کمپانیهای حامی مد سبز سعی میکنند تا مفهوم پایداری را از طریق مجموعهها و محصولات خود ترویج کنند. محصولاتی که در این رویداد به نمایش درمیآیند براساس اصول اکوفشن تولید شده و کیفیت بالای آنها نشان از تعهد تولیدکنندگانشان دارد. این هفته مد اولین بار در سال ۲۰۱۶ در ابوظبی برگزار شد و پس از استقبال خوب کمپانیها و طراحان دیگر، در میلان، لسآنجلس و لاس وگاس نیز برگزار گردید. براساس بررسیهای سازمان ملل متحد به نظر میرسد که هفته مد سبز در همین مدت کوتاه توانسته تاثیر بسیار خوبی بر پروژه احیای جنگل در آمازون بگذارد.