سال تحصیلی جدید در حالی شروع به کار کرده است که نزدیک به ۸ ماه تجربه تلخ دست و پنچه نرم کردن با ویروس کووید ۱۹ را از سر می گذرانیم. تجربه ای که باعث شد نیمی از سال آموزشی گذشته در فضای مجازی تشکیل و حتی امتحانات پایان سال نیز با کمک نرم افزارها به صورت آنلاین برگزارشوند.
در یک نگاه، سال تحصیلی گذشته را می توان یکی از پر تعطیلی ترین دوره های آموزش طی یکی چهار دهه اخیر دانست چرا که شروع آن همزمان با شیوع بیماری آنفولانزا و پشت بندش آلودگی شدید هوا بود که روزشمار تمام روزهای پاییزی پایتخت نشین ها شد.
به این ترتیب ترم اول آن به صورت کجدار و مریز با تعطیلی های یک خط در میان طی شد تا جایی که علی رغم گمانه زنی ها برای تعطیلی مدارس در دی ماه و به تعویق افتادن کلیه امتحانات ترم اول، بالاخره با تاخیر دو هفته ای امتحانات برگزارشد به طوریکه مدارس تا نیمه بهمن در گیرودار تصحیح اوراق امتحانی و اعلان نمره ها بودند اما هنوز این مرحله به سرانجام نرسیده و کلاس های ترم دوم جان نگرفته بودند که ضربه مهلک شیوع ویروس کووید ۱۹ پیکره سلامت جامعه را هدف قرارداد و باعث شد تا پایان اسفندماه سال گذشته بلاتکلیفی آزاردهنده ای ساختار آموزشی و ارتباط دانش آموزان و والدین را با مدارس در سردرگمی فروبرد.
هرچند در این مدت مدارس بیکار نبوده و سعی بر آموزش از راه دور و نشاندن معلمان و دانش آموزان پشت نرم افزارهای موجود برای جبران عقب افتادگی های آموزشی برآمدند، اما این تجربه نویی بود که برنامه ریزی و سامان دادن به آن مشکلات خاصی را برای دو گروه آموزش دهنده و آموزش گیرنده در برداشت.
کندی سرعت اینترنت، عدم دسترسی به اینترنت در بسیاری از نقاط کشور، عدم آمادگی در برخط کردن مطالب کتاب های درسی از سوی مسئولان و معلمان، کم کاری و غیبت دانش آموزان جهت حضور فعال در کلاس های آنلاین، عدم تجربه کافی در برگزاری آزمون های آنلاین و وجود ضریب بالای تقلب در این روش کار را به جایی رساند که مسئولان نظام آموزشی در صدد منسجم کردن آموزش مجازی در بستر اپلیکیشن «شاد» برآیند.
تلاش وزارتخانه نشینان زمانی صورت جدی به خود گرفت که نتایج مشاهدات و تحقیقات در حوزه سلامت، خبر از عدم احتمال نابودی ویروس کرونا در آینده نزدیک داشت احتمالی که برخی خوش بینانه را واداشته بود با گمان بر نابودی این ویروس با شروع فصل گرما، حتی بازگشایی مدارس بعد از تعطیلات عید نوروز را مطرح کنند.
با این حال عدم آماده بودن زیرساخت های لازم اپلیکیشن شاد نه تنها موجب شد این برنامه قابلیت اجرا تا پایان سال تحصیلی گذشته را نیافته و مدارس همچنان با حضور در واتساپ و تلگرام آموزش مجازی خود را ادامه دهند، بلکه بازگشایی فیزیکی مدارس نیز منوط به میزان شیوع ویروس کووید ۱۹ و وضغیت سرایت بیماری، کان لم یکن باقی ماند.
این در حالیست که بسیاری از دانش آموزان مناطق کم برخوردار علاوه بر عدم دسترسی راحت به اینترنت، حتی گوشی موبایل یا لپتاپ، تبلت و… ندارند البته این واقعیتی است که نه صرفا مخصوص دوران کرونایی باشد بلکه در این شرایط بیشتر نمایان شد و آن اینکه هر چه از برخی مدارس پر زرق و برق بعضی از مناطق اعیان نشین تهران فاصله گرفته و به مناطق کم برخوردار پایتخت و بخصوص حاشیه شهرها و استان ها نزدیک می شویم، کیفیت و کمیت فضاها و امکانات آموزشی فاصله نجومی یافته، موجب تفاوت روش ها و بهره مندی از آموزش لازم دانش آموزان این مرز و بوم می شود.
این در حالی است که انتظار می رود اپلیکیشن شاد که به قول مسئولان آموزشی قرار بود یک پلتفرم اختصاصی در تاریخ آموزش و پرورش کشور باشد، که حتی در شرایط غیر کرونا هم بتواند فضای ارتباط بین معلمان و دانشآموزان را به صورت تعاملی حفظ کند، اکنون در آستانه بازگشایی یک سال تحصیلی متفاوت، فرصت مناسبی را برای تمام معلمان و دانش آموزان کشور فراهم نماید تا آموزش یکسان به لحاظ کمی و کیفی صورت گیرد چراکه در ساختار آموزشی که خروجی همه کلاس های درس آن؛ چه لاکچری های برخی مناطق پایتخت و یا کپری های مناطق محروم باید به یک نوع سوال در رقابت سرنوشت ساز کنکور پاسخ دهند، نابرابی آموزشی تاب برنمی آورد.
هرچند وزارت نشینان آمار محرومیت از اینترنت را فقط ۹/۶ درصد دانش آموزان آن هم در مناطق محروم کشور اعلام می کنند ولی شواهد حاکی از مشکلات استفاده از اینترنت حتی در بخش هایی از پایتخت است و این یعنی آنکه عدم دسترسی یک نفر از دانش آموزان و معلمان به اینترنت نیز، گواه بر شرایط نابرابر آموزشی خواهدبود که در رقابت های علمی می تواند سرنوشتی را جابجا نماید.
حال باید دید تعامل بین وزارتخانه های آموزش و پرورش و ارتباطات و فن آوری اطلاعات چگونه «شاد» را برای همه گروه های آموزشی در سال تحصیلی مجازی، قابل دسترسی خواهند کرد؟ و آیا «شاد» خواهد توانست زیرساخت های لازم را جهت رفع همه نیازهای آموزشی فراهم و بستر مناسبی برای یادگیری و یاددهی فراهم کند؟
