* در ایران قیمتی که روی نیروی کار میگذارند با هزینههای زندگی همخوانی ندارد برای همین، قدرت خرید اماراتیها ۶ برابر ایرانیان برآورد میشود.
* وقتی اجارهنشینها ناچارند در سال به مناطق پایینتر و خانههای کوچکتر کوچ کنند و برخی حاشیهنشین شوند، دیگر نمیتوان از کیفیت زندگی در ایران سخن گفت.
مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی به بررسی دلایل تفاوت درک مردم از تورم در جامعه و نرخ تورم رسمی پرداخت. در این گزارش آمده است: براساس افکارسنجی انجام شده در مردادماه ۱۴۰۱ میانه نرخ تورم احساس شده توسط مردم ۸۶ درصد بوده، این در حالی است که بانک مرکزی و مرکز آمار نرخ تورم نقطه به نقطه این ماه را به ترتیب ۴۶ و ۵۱ درصد اعلام کردهاند!
در واقع مردم برای بیان درک خود از تورم، به رشد قیمت کالاهایی رجوع میکنند که به صورت متداول با آنها سروکار دارند.
مسعود دانشمند، فعال اقتصادی در گفتوگو با «سرمایه و ثروت» ضمن تشریح تورم رسمی و تورم لمسی، به سقوط قدرت خرید و کیفیت زندگی ایرانیان اشاره میکند و تاکید دارد: ارقام و اعداد موجود، شرایط ناامیدکنندهای را برای مردم رقم زده است.
* تورمی که بانک مرکزی و مرکز آمار اعلام میکنند قابل اعتناست یا نرخی که مردم آن را احساس کردهاند؟
– در هر آماری باید به جامعه آماری آن مراجعه کرد، تورمی که بانک مرکزی و مرکز آمار اعلام میکنند براساس حجم قابل توجهی از کالاهای معاملاتی است که در سبد خانوار قرار میگیرد. در این روند نسبت کالاها با دورههای قبل مقایسه میگردد و نرخ تورم به دست میآید. حال ممکن است در این محاسبه اجناسی ملاک قرار بگیرند که نیاز روزمره مردم نباشد مانند یخچال، تلویزیون، فرش و… لذا نتیجهای که حاصل میشود تورم مثلا ۴۰ درصدی است اما مبنای مردم در محاسبه تورم کالاهای مصرفی روزانه مانند مرغ، گوشت، اجارهخانه، انرژی و… میباشد که به اعدادی مانند ۸۰ درصد میرسند. البته در آمارهای بانک مرکزی و مرکز آمار تلویحاً گفته میشود که تورم کالاهای خوراکی، آشامیدنی، بهداشتی و دارویی بالای ۷۰ درصد است پس احساس مردم از تورم بیشتر قابل اعتنا میباشد.
* مرکز پژوهشهای مجلس پیشنهاد کرده است که نرخ تورم براساس گروههای جمعیتی مانند مستاجران، افراد متاهل دارای فرزند، خانوارهای زن سرپرست و… محاسبه گردد.
– پیشنهاد خوبی است اما عمل کردن به آن دشوار میباشد و قطعاً نتیجه قابل دفاع نخواهد بود.
* بانک مرکزی و مرکز آمار در موارد بسیار رهن و اجاره را در سبد خانواده لحاظ نمیکنند در حالی که سهم مسکن از هزینههای هر خانوار مثلا در تهران طبق اعلام وزارت راه و شهرسازی ۷۰ درصد است!
– بله، بررسیها هم نشان میدهد که نرخ رهن و اجاره در مواردی سالانه تا ۱۰۰ درصد هم بالا میرود و اگر این موضوع در محاسبات لحاظ شود آن وقت متوجه میشویم که تورم چه عددی است و با مردم چه میکند!
* براساس آماری که Numbeo (1) منتشر کرده رتبه ایران در شاخص کیفیت زندگی در میان ۸۴ کشور جهان از ۶۲ بالاتر نمیرود، به عبارت دیگر کیفیت زندگی در کشور فقط یک درصد بیشتر از ونزوئلا است!
– اگر زندگی اجارهنشینها در سال رصد شود، ملاحظه میگردد که آنها ناچارند سالانه به منازل کوچکتر و مناطق پایینتر شهرها کوچ کنند، خیلیها هم حاشیهنشین میشوند. حال اگر تورمی که به صورت رسمی اعلام میشود و مبنای آن ۵۰ درصد است درست باشد، با افزایش ۲۰ درصدی درآمد حقوقبگیران در سال جاری کیفیت زندگیشان ۳۰ درصد از بین میرود.
* البته گزارشهایی منتشر میشود که تاکید دارد مردم به کانکسنشینی، پشتبام خوابی و زندگی اشتراکی هم روی آوردهاند!
– بله، درست است.
* آمارهای جهانی میگویند ایرانیان در شاخص قدرت خرید رتبه ۸۱ دارند در حالی که اماراتیها با رتبه ۱۰۲، حدود ۶ برابر ما قدرت خرید دارند، این ارقام و اعداد واقعاً ناامیدکننده است!
– برای تحلیل قدرت خرید کافی است سبدی از کالاهای مصرفی را در دوبی و تهران در نظر گرفت و با هم مقایسه کرد از این طریق نرخ تبدیل ریال به درهم به دست میآید و متوجه میشویم یک فرد در امارات با حقوق ۷ هزار درهمی میتواند زندگی مناسب و آبرومندی داشته باشد در حالی که او با همین درآمد نمیتواند در شهر تهران اجاره خانه خود را بپردازد. در واقع در ایران قیمتی که روی نیروی کار میگذارند با هزینههای زندگی همخوانی ندارد.
* برای همین دولت در نیمه دوم سال گذشته مجبور شد دوباره حقوق کارمندان و بازنشستگان را ترمیم کند؟
– امسال با تورمی که وجود دارد و کسری بودجهای که گریبانگیر دولت شده این مساله هم امکان ندارد. مگر این که بخواهند پول چاپ کنند که حاصل آن افزایش حجم نقدینگی و تورم بالاتر است. بعد هم میآیند صفر از اسکناسها کم میکنند که به جایی نمیرسد. ترکیه که اکنون با تورم ۸۵ درصدی دست و پنجه نرم میکند برای این که یک لیر را با یک دلار معادل کند ۶ صفر از پول ملی خود برداشت. با این حال اکنون یک دلار برابر ۲۰ لیر است.
* عجیب است که مردم ترکیه دوباره به اردوغان رای دادند!
– او به کارهای پوپولیستی مانند افزایش ۴۵ درصدی حقوق کارمندان روی آورد و برای این که در ماههای انتخابات، مردم احساس خوشایندی داشته باشند ذخایر بانک مرکزی را وارد بازار کرد که این کار آمار داراییهای ارزی ترکیه را منفی کرده و مردم در ماههای آینده گرفتاریهای بیشتری خواهند داشت.
* عبدالله خلیلی
* پینویس:
(۱) Numbeo یک پایگاه جمعسپاری در صربستان است که شاخصهایی نظیر قیمت مصرف کننده، کیفیت زندگی و قدرت خرید را منتشر میکند.
