تلفنهای همراه فرصت نگاه کردن به دوردست را از ما گرفتهاند:
* ۷۰ درصد افراد ۲۴-۱۸ سال و ۶۸ درصد افراد ۳۴-۲۵ سال نوموفوبیا دارند و نمیتوانند جدایی از تلفن همراه را حتی برای یک لحظه تحمل کنن.
* تلفن همراه، تمرکز و حافظه را از کاربران گرفته و علاوه بر فشارهای عصبی آنها را در وضعیت ناخوشایند قرارداده که وقتی نمیدانند با دستانشان چه کنند گوشی خود را چک میکنند.
در تاریخ مثالهای متعددی از فناوریهایی است که در ابتدا با شور و اشتیاق وارد اجتماعات بشری شدهاند اما با گذشت زمان، پیامدهای منفی پیشبینینشده آن، خود را نشان دادهاند.
بررسیها نشان میدهد زیربنای فیزیولوژیک یکسانی بین اعتیادهای دارویی و رفتاری وجود دارد. زمانی که فرد به چرخه استفاده از تلفن همراه وارد میشود به دلیل جذابیتهای این فناوری دچار وابستگی میشود و به آن اعتیاد پیدا میکند. این نوع اعتیاد از علاقه فراتر میرود و به نوعی به جنون در دسترس بودن تبدیل میشود. «نوموفوبیا» نام جدیدی برای این اختلال رو به گسترش است که باید نسبت به آن هشدار داد و راههای پیشگیری و درمان آن را به کاربران روزافزون گوشیهای هوشمند آموخت.
* نوموفوبیا چیست؟
«فوبیا» ترسی است غیرواقعی، شدید و طولانی مدت از یک جسم، شخص، حیوان یا موقعیت. «فوبیا» نوعی اختلال اضطراب است. شخصی که فوبیا دارد یا سعی میکند از چیزی که ترس ایجاد میکند، اجتناب نماید یا آن را با اضطراب و پریشانی فراوان تحمل کند.
نوموفوبیا NoMophobia که مخفف (No Mobilephone Phobia) است به معنی ترس از جدایی از موبایل یا در دسترس نبودن تلفن همراه است. افرادی که نوموفوبیا دارند در واقع همواره احساساتی نظیر ترس و اضطراب را تجربه میکنند و برخی از آنها حتی با این تصور که به تلفن همراهشان دسترسی نداشته باشند احساس وحشت دارند. این عارضه در سده ۲۱ میلادی بعد از همهگیر شدن تلفنهای همراه و شبکههای اجتماعی و رشد استفاده مردم از تلفنهای همراه هوشمند افزایش یافت و برای اولین بار در سال ۲۰۱۱ این فوبیا توسط موسسه تحقیقاتی «YouGov» تعریف شد.
از طرفی تحقیقات نشان میدهد بیش از ۷۰ درصد افراد بین ۲۴-۱۸ سال و ۶۸ درصد افراد بین ۳۴-۲۵ سال علایمی از نوموفوبیا از خود نشان میدهند و درجه شیوع این فوبیا پیوسته افزایش مییابد.
در این میان بیش از ۵۰ درصد مردم اعتراف کردهاند که هنگام رانندگی از تلفن همراهشان استفاده میکنند و چک کردن گوشی تلفن همراه به یک تسکیندهنده دیجیتالی و پاسخی ناآگاهانه و از روی عادت در وضعیتهای ناخوشایند تبدیل شده است. برخی اوقات چک کردن وسواسی تلفن همراه یک تیک عصبی است. افرادی که نمیتوانند با دستانشان چه کنند گوشی خود را چک میکنند.
* کاهش وابستگی به موبایل
موبایلها فرصت نگاه کردن به دوردست را از ما گرفتهاند. یکی از لذتهای دیدن دریا و دشت به صورت فیزیکی، امکان خیره شدن به نقطهای از افق است اما موبایلها آنها را هم به تصاویری جذاب و شفاف با ۱۶ میلیون رنگ اما در فاصله ۳۰ سانتیمتری چشم را تبدیل کردهاند!
* کمتر عصبی شویم
یکی از آسیبهای تلفن همراه ادغام شدن حیطههای مختلف زندگی در هم است. حضور تنشهای فضای سیاسی در محیط خانه، گزارش مدام مشکلات خانه به یکی از اعضا نظیر پدر یا مادر که در بیرون از خانه به سر میبرد و اموری از این دست فشار عصبی را مضاعف میکند.
* از دست دادن حافظه
حافظه با تمرین و به کار گرفته شدن تقویت میشود. انسان که زمانی اشعار بلند را حفظ میکرد و متن کتابها را به خاطر میسپرد امروز نیازی به حفظ کردن شماره نزدیکترین دوستانش هم ندارد.
موبایل تمرکز را به هم میزند و باعث میشود که یک کار ساده که ۱۵ دقیقه بیشتر وقت نمیگیرد، گاه دو تا سه برابر زمان بگیرد.
* مطالعه لذت بخش
موبایل به عنوان یک ابزار برای مطالعه هم مناسب نیست. وقتی همزمان با خواندن کتاب زنگ تلفن و پیامک و نوتیفیکیشنهای کانالهای پیامرسان مدام حواس را پرت میکنند آیا میتوان مطالعه اثربخش داشت؟
* راه رهایی از نوموفوبیا
ساعت زمانهایی که صرف وقتگذرانی با گوشی میکنید، محدود نمایید یکی از روشهایی که میشود از آن استفاده کرد این است که ساعت هشدار گوشیتان را فعال و خودتان را در یک محدوده زمانی خاص مجاز به استفاده از گوشی نمایید.
برنامهای برای خودتان بریزید که میزان استفاده از اسمارتفونها را مدیریت کند. مثلا تا یک ساعت بعد از بیدار شدن از گوشیتان استفاده نکنید یا موقع شام و تماشای برنامه تلویزیونی مورد علاقهتان گوشی را خاموش نمایید این که چه مقدار زمان را بدون گوشی خود سپری میکنید خیلی مهم نیست، مهم این است که چنین برنامه زمانی را مشخص کنید.
اگر در محل کار یا خانه هستید سعی کنید موبایل را جایی بگذارید که جلوی چشم و در معرض دید شما نباشد یا ترجیحا آن را روی حالت بیصدا بگذارید تا صدای پیامهای پرشماری که مدام از طریق پیامرسانهای مختلف میآید شما را وسوسه نکند.
شما زمان زیادی از وقت خود را صرف گشت و گذار در پیجهای مختلف مجازی میکنید به این فکر کنید که در ازای صرف کردن این زمان چه کارهای دیگری میتوانستید انجام دهید؛ از گپ و گفت با اعضای خانواده گرفته تا لذت دیدن یک فیلم خوب و…
برای درمان اعتیاد به تلفن همراه باید رفت و آمد کنیم و خاطرات خوبی را برای فرزندانمان رقم بزنیم تا از زندگی بدون موبایل لذت ببرند.
