دولت برای اجرای طرح همسانسازی حقوق، خواستار دریافت مالیات از بازنشستگان شده است. این در حالیست که شرکتهای بزرگ با دهها هزار میلیارد تومان گردش مالی، مالیات پرداخت نمیکنند. در این میان هم، ۷۳ درصد از مالیات مشاغل، صفر میباشد.
حال، وزارت امور اقتصادی و دارایی با ادعای برداشتن فشار مالیاتی از حقوقبگیران خُرد، مدعی شده که مشکل دولت در مالیاتستانی، کسانی نیستند که حقوق میگیرند، بلکه افرادی هستند که هویت تجاری ندارند و مبالغ کلانی را جابهجا میکنند.
* ساختارهای اداری و اجرایی در معرض فساد قرار دارند لذا با فضای الکترونیک و دیجیتال نیز نابرابریها و رانتها ادامه دارد و خبری از عدالت مالیاتی نیست.
* دهکبندیهایی که در حال حاضر وجود دارد براساس گمانهها شکل گرفته و بسیاری از افرادی که استحقاق دریافت یارانه دارند حذف شدهاند.
بر این اساس باید گفت، نظام مالیاتی کشور، از نبودِ یک سیستم اجرایی توسعهیافته و کارآمد رنج میبرد و این امر موجب رشد فرار مالیاتی شده است.
پایگاه خبری «سرمایه و ثروت آنلاین» در گفتوگو با دکتر سیدمرتضی افقه، اقتصاددان و استاد دانشگاه شهید چمران اهواز، به بررسی موضوع عدالت مالیاتی در ایران پرداخته است. او تاکید دارد: اَبَرثروتمندان به دلیل نفوذ سیاسی، قدرت فرار مالیاتی دارند و قانون را دور میزنند!
* آیا وزارت امور اقتصادی و دارایی میتواند از مالیات حقوقبگیران چشمپوشی کند؟
– باید دید منابع دولت اجازه این کار را میدهد که از حقوقبگیران، مالیات نگیرد. البته مالیات به کسانی تعلق میگیرد که درآمدهای بالا دارند و در این روند، باید افرادی که حقوقهای نجومی میگیرند، مالیات بپردازند و آن دسته از عائله دولت مانند بازنشستگان که درآمدشان مماس با خط فقر است به نوعی از معافیت برخوردار شوند.
* در مورد کسانی که هویت تجاری ندارند دولت چه میتواند بکند؟
– افرادی که فعالیتشان مولد و شفاف نیست از نظر اطلاعاتی قابل دستیابی نیستند و دولت عمدتاً در شناسایی آنها توفیق ندارد.
* در موضوع پرداخت یارانهها و دهکبندیها تاکنون به خوبی عمل نشده و در موارد بسیار، افراد با تمکن مالی سوبسید میگیرند!
– بهترین راه برای ایجاد دقت در دهکبندی و پرداخت یارانه خوداظهاری یارانهبگیران است. اما در کشور ما نرخ صداقت در این زمینه پایین میباشد، کما این که در دولتهای احمدینژاد و روحانی، خوداظهاری به شکست انجامید. لذا دهکبندیهایی که اکنون وجود دارد بیشتر براساس گمانهها بوده و بسیاری از افرادی که استحقاق دریافت یارانه دارند، حذف شدهاند!
* چرا تشکیلات قدرتمند اقتصادی مانند آستان قدس، بنیاد مستضعفان، ستاد اجرایی فرمان حضرت امام و… مالیات نمیپردازند؟
– آن چه که تاکنون گفته شده این است که دلیل خاصی برای معافیت آنها وجود ندارد. ضمن این که این جریانهای اقتصادی از منافع مالیاتهای دیگران که صرف زیرساختها شده، بیشترین بهره را میبرند و حتی دولت از جیب مالیاتدهندگان مانند حقوقبگیران برای آنها هزینه صرف میکند. به هرحال نگاه ایدئولوژیک چنین مسایلی را ایجاب میکند!
* بررسی درآمدهای مالیاتی در ایران نشان میدهد که صاحبان خودروهای لوکس و خانههای لاکچری اعتنای چندانی به موضوع مالیات ندارند و در موارد بسیار آن را نمیپردازند؟
– بسیاری از ساختارهای اداری و اجرایی در معرض فساد قرار دارند، بر این اساس ابرثروتمندان به واسطه نفوذ سیاسی، قدرت فرار مالیاتی دارند، در حالی که حقوقبگیران از چنین امکانی برخوردار نیستند، لذا آن چیزی که در قانون برای پولدارها تعریف میشود، چندان قابل اجرا نیست.
* ظاهراً روند الکترونیک و دیجیتال هم در این زمینه، ناکارآمد بوده است؟
– انتخابها و انتصابها عمدتاً براساس شایستگی نیست و کارگزارانی بر سر کار میآیند که از نظر سیاسی و ایدئولوژی تایید شدهاند، لذا با فضای دیجیتال و الکترونیک هم نابرابریها و رانتها ادامه خواهد یافت و نباید انتظار عدالت مالیاتی داشت. در مورد مصارف مالیاتها هم همین شرایط حاکم است.
* یعنی مردم نمیدانند مالیاتی که میدهند صرف چه اموری میشود؟
– چرا میدانند، اما کاری نمیتوانند بکنند. برای نمونه در شورای شهر، یک اقلیت خاص در مورد عوارضی که مردم به شهرداری میدهند، تصمیم میگیرند و درآمدها بعضاً به جای امور شهری، صرف مسایل تبلیغاتی و سیاسی میشود و در حالی از منظر دینی این کار مذموم است و حقالناس به شمار میرود.
