* عبدالله خلیلی/
عدالت در بررسیهای پزشکی قانونی از ارکان اصلی اجرای صحیح عدالت در نظام قضایی است. پزشکی قانونی با ارائه شواهد علمی و تخصصی به کشف حقیقت و جلوگیری از اشتباهات قضایی کمک میکند و نقش مهمی در حفظ حقوق بشر و اجرای عدالت دارد.
بایدگفت، پزشکی قانونی نهادی است که با ارائه شواهد علمی و تخصصی، به کشف حقیقت و اجرای عدالت کمک میکند و با تقویت این نهاد و توسعه زیرساختهای آن، میتوانیم به جامعهای عادلانهتر و امنتر دست یابیم.
از اینرو کارشناسان پزشکی قانونی نیز در اجرای عدالت جایگاه فوقالعادهای دارند زیرا بر اساس نظر آنها تشخیص دقیق مجرم در پروندههای کیفری ممکن میشود.
این کارشناسان با بررسی شواهد فیزیکی، پزشکی و روانی، اطلاعات مهمی را در اختیار دادگاه قرار میدهند که به شناسایی مجرم و تعیین میزان مجازات او کمک میکند.
نظر آنها در تشخیص تعیین علت و زمان مرگ، شناسایی هویت قربانی، بررسی آسیبهای جسمی، موقعیت صحنه جرم، بررسی وضعیت روانی متهم و حتی تعیین میزان دیه و ارش، مورد استناد قضات است.
در این روند ضابطین دادگستری و در راس آنها کارآگاهان پلیس که وظیفه تحقیقات مقدماتی در خصوص جرایم جنایی و مرتبط با نفس و… را برعهده دارند نیز باید با کارشناسان پزشکی قانونی همکاری داشته باشند و از تجهیزات و امکانات این سازمان برای کشف حقیقت بهره ببرند.
پایگاه خبری سرمایه و ثروت آنلاین برای بررسی امکانات جدید این سازمان در پیگیری پروندههای پیچیده جنایی، گفتوگویی انجام داده با دکتر محسن صابری، رییس مرکز تحقیقات پزشکی قانونی که در ادامه میخوانید:
- جناب آقای دکتر قبل از هرچیز بفرمایید، راههای شناسایی مجرمان در پروندههای دشوار جنایی چیست؟
– یکی از موارد مهم در پروندههای جنایی، تعیین هویت مجرم است. بر این اساس، مرکز تحقیقات پزشکی قانونی، کیتهای تعیین هویت ژنتیکی تولید کرده که ملاک عمل شناسایی مجرمین به شمار میرود. در این روند بانکی به نام اطلاعات هویت ژنتیکی وجود دارد که هنگام ورود مجرمین به زندان پروفایلی از آنان در این بانک قرار میگیرد تا در زمان وقوع جنایت اگر در صحنه جرم نمونه خونی از قاتل باقی مانده باشد DNA استخراج و با تطابق دادن، شناسایی صورت میگیرد.
مجرمین در بانک اطلاعات هویت ژنتیکی پروفایل دارند و در پروندههای قتل و تجاوز DNA آنان قابل استخراج است.
* این نوع تعیین هویت در تجاوزهای جنسی هم کاربرددارد؟
– بله، در موارد بسیار، فرد متجاوز از خود نمونه باقی میگذارد که با نمونه بیولوژیکی میتوان مجرم را تحت تعقیب قرار داد.
جرایم بیشتر توسط افراد سابقهدار صورت میگیرد.
* با توجه به پروندههای عدیدهای که داشتهاید، میتوانید بگویید جرایم بیشتر توسط چه کسانی انجام میگیرد؟
– بله، افراد سابقهدار؛ که به راحتی هم ردگیری میشوند.
* در مواردی که جسد سوخته و قابل شناسایی نیست چطور؟ در چنین مواردی چگونه عمل میشود؟
– در این موارد، استخوان و بافتهای سخت بدن قابل استحصال هستند. برای نمونه در حادثه انفجار بندرعباس از همین کیتها برای تعیین هویت مفقودان استفاده شد.
خلبانان قبل از پرواز با دستگاه الکلسنج تنفسی بررسی میشوند.
* ظاهراً یکی از اقدامات جدید شما در مرکز تحقیقات، تولید الکلسنج تنفسی است. در این باره برای ما بگویید.
– بله این وسیله با استانداردهای روز جهانی تولید و در اختیار پزشکی قانونی و پلیس راهور قرار گرفته است. در این روند جلساتی با سازمانهای هواپیمایی و راهداری برگزار شده تا خلبانان قبل از قرار گرفتن پشت هواپیما و رانندگان پیش از رانندگی با اتوبوس و کامیون تست شوند و میزان هشیاریشان مورد بررسی قرارگیرد.
* آیا در مورد میزان شیوع الکل در جامعه ایران آمار دقیقی وجوددارد؟ اگر بله، چقدر است؟
– آمار دقیقی در این زمینه وجود ندارد با این حال با بررسی گروههای مختلف میتوان به این نتیجه رسید که الکل یکی از مواد رو به رشد است.
* در مورد مرگهای مشکوکی که با سم اتفاق میافتد چه روشهایی وجوددارد؟
– در مسمومیتهای امروزی سمهای به کاررفته در حد میکرو و نانو هستند و بایستی با دقت بررسی شوند. بر این اساس محصولی تحت عنوان «هداسپیس» تولید شده که میتواند به خوبی رازگشایی نماید.
پیگیری پروندههای قصور پزشکی با هوش مصنوعی.
* برای تعیین علت مرگ در قصورهای پزشکی چطور؟ آیا راهکار مشخصی وجوددارد؟
– این پروندهها معمولاً پرچالش هستند و کمیسیونهای بسیاری را طی میکنند لذا برای عبور از اختلاف آراء بایستی به وحدت رویه رسید. لذا راهکار ما در این زمینه بهرهگیری از هوش مصنوعی است که تجربه آن را در کرونا و پاتولوژیهای مربوط به سرطان داشتهایم ضمن این که در قتلهای مشکوک با سم نمونههایی از کبد، ریه، قلب، محتوای معده و… جسد با هوش مصنوعی مورد بررسی قرار میگیرد تا علت بهطور دقیقتر مشخص شود.
* بهخاطر دارید که از پروندههای مهم قصور پزشکی کدامیک پروسه طولانی و پیچیدهتری داشتهاست؟
– بله، پرونده مربوط به فوت خانم مهسا امینی که در سال 1401 بازتاب گسترده داشت و جلسات بسیاری پیرامون آن تشکیل شد در آن پرونده برای تعیین و تشخیص علت دقیق فوت، حتی جراحهایی که عمل مغز و هیپوفیز روی این خانم انجامداده بودند به صورت آنلاین در بررسیها حضور مییافتند.
انتهای پیام
