اصل ۴۴ قانون اساسی تاکید دارد: در جمهوری اسلامی رادیو و تلویزیون دولتی است و تاسیس و راهاندازی شبکههای خصوصی میسر نیست.
در این روند هرگونه فعالیت در زمینه صوت و تصویر فراگیر صرفا با اخذ مجوز از صدا و سیما امکانپذیر است، لذا مسوولیت صدور مجوز و تنظیم مقررات در این حوزه و نظارت بر آن برعهده «ساترا» گذاشته شده است. علیرغم این تمهید قانونی در هفتههای اخیر سریالهایی چون غربت، داریوش و جوکر«۲» مسألهساز شدند و در مواردی با ورود دادستانی، علیه بازیگر و تهیهکننده اعلام جرم شد.(۱)
* مدیرکل توسعه شبکه ساترا: برخی از سکوها خارج از مجوز عمل میکنند و فیلمنامه در زمان ساخت به چیز دیگری تبدیل میشود، آنها حتی در برابر اصلاح هم مقاومت میکنند.
* ساترا در مورد بازیگران ممنوعالکار تابع مقررات صدا و سیماست با این حال تلاش میشود محدودیتی صورت نگیرد.
پایگاه خبری «سرمایه و ثروت آنلاین» در گفتوگو با دکتر محمدمهدی مومنیها، مدیرکل توسعه شبکه تنظیمگران اجتماعی «ساترا» چگونگی نظارت بر صوت و تصویر فراگیر را مورد بحث و بررسی قرار داده است:
* نظارت «ساترا» بر شبکه نمایش خانگی چگونه اعمال میشود؟
– فعالیت در حوزه صوت و تصویر فراگیر در فضای مجازی مجوز میخواهد و سکوها باید برای تولید و پخش VOD خود از ساترا اجازه بگیرند. برای مثال در تولید محتواها مانند سریالها یا رئالیتی شوها و… گام اول در دریافت مجوز ساخت، ارایه فیلمنامه است و پس از آن هم برای پخش باید اجازه داشت.
* در زمان ساخت مجموعهها، آنها را رصد میکنید؟
– بله، قطعا محتواها نظارت میشوند و در صورتی که دارای اشکال باشند، موضوع در شورای ویژه مطرح و بررسی میشود تا اصلاحات لازم صورت بگیرد.
* اما ظاهرا این نظارت به درستی انجام نمیشود، به گونهای که سریال «غربت» توقیف میشود تا اصلاحات لازم را اِعمال کند و در مجموعه داریوش هم علیه بازیگر زن اعلام جرم میگردد. برخی آثار هم اصلا برای مجوز اقدام نمیکنند و در برنامه پخش قرار میگیرند؟
– ما موارد قانونی را به سکوها و تهیهکنندهها ابلاغ کردهایم، زمانی که آنها خارج از مجوز ارایه شده عمل میکنند، مشکل پیش میآید. زمانی هم فیلمنامه در زمان ساخت به چیز دیگری تبدیل میشود و سازندگان در برابر اصلاح، مقاومت میکنند.
* سریالهای شبکه نمایش خانگی بعضا تساهل و تسامح «ساترا» را به همراه دارند و با مجموعههای صدا و سیما تفاوت قابل توجه دارند!
– قانون برای همه یکی است، با این حال،تفاوتهایی هم وجود دارد. به عبارت دیگر، در کلیت باید اصول رعایت شود ولی در جزییات «ساترا» شرایط را سهلتر میگیرد.
* مناسبات «ساترا» با وزارت ارشاد چگونه است آیا آنها مجاز به اِعمال نظر در برنامههای شما هستند؟
– در دولت سیزدهم که وظایف مشخص بود و هر بخش به صورت مستقل در حیطه خود عمل میکرد در حوزه سریالها و برنامههای دیگر صفر تا صد مجوزها را ما صادر میکنیم اما در فیلمهای سینمایی این ارشاد است که باید تصمیم بگیرد.
* در موضوع هنرمندان ممنوعالکار چگونه عمل میکنید به هرحال در سه سال دولت سیزدهم و به خصوص در اعتراضات ۱۴۰۱ بازیگران و کارگردانانی بودند که در کنار معترضان قرار گرفتند؟
– در این زمینه «ساترا» تابع مقررات صدا و سیماست حال اگر هنرمندی تخلفی داشته باشد بسته به نوع تخلف برخورد میشود البته سعی ما بر این است که محدودیت ایجاد نکنیم اما در مواردی هم قانون اجازه گذشت نمیدهد.
* در سالهای اخیر، سریالهای نمایش خانگی جذابیت خاصی یافتهاند و مخاطبان آنها را به مجموعههای تلویزیونی ترجیح میدهند، دلیل این اقبال چیست؟
– قطعا در نمایش خانگی، تهیهکنندهها و سرمایهگذاران، هزینههای بیشتری انجام میدهند و سعی دارند در شکل و فرم با خواست مخاطب بیشتر هماهنگ باشند ضمن این که در ساخت هم دقت بیشتری صورت میگیرد.
* ماهوارههای فارسیزبان همزمان با پخش سریالهای نمایش خانگی در ایران آنها را به صورت غیرقانونی نمایش میدهند، سکوها از «ساترا» انتظار دارند در این زمینه از حقوق آنها دفاع نماید چرا که در مواردی کار به باجخواهی هم رسیده است!
– بخش حقوقی «ساترا» همه این مسایل را رصد میکند و تا آنجایی که مقررات بینالمللی اجازه دهد وارد عمل میشود اما از طرفی شبکههای فارسی زبان هم ظاهرا تابع هیچ قانونی نیستند و بعضا هم حمایت میگردند.
* نیلوفر خلیلی
* پینویس:
(۱) مجمع تحلیلگران «ساترا» معتقد است: دلیل توقیف «غربت» توهین به عربزبانان کشور و استعمال شدید موادمخدر برخلاف آییننامههای محتوایی بوده که با انجام اصلاحات به جدول پخش بازگشت در مجموعه «داریوش» هم رقص سحر دولتشاهی مسالهساز شده بود.
