* افغانها توافق بینالمللی را زیر پا گذاشتهاند، وزارت خارجه کشورمان منفعل عمل میکند و مردم با نابودی کشاورزی، دامداری و صیادی ناچار به مهاجرت شدهاند
* گرد و غبار، چالشهای زیست محیطی، بادهای ۱۲۰ روزه و پدیدههایی نظیر آن به خاطر آبریز دشت سیستان است اگر منابع اعتباری نرسد استان تا دو ماه دیگر آب هم نخواهد داشت
گزارشهای رسمی تأکید دارد: تاکنون رودخانه هیرمند آوردهای برای منطقه سیستان نداشته و پروژههای تأمین آب با جدیت دنبال نشده است. بر این اساس اگر دولت منابع اعتباری را سریعتر برای آب اختصاص ندهد، ظرف دو تا سه ماه آینده منطقه سیستان و بلوچستان، آب نخواهد داشت. در این میان مردم سیستان در تجمعهای مختلفی که تاکنون داشتهاند خواستار پیگیری وزارت امورخارجه درخصوص حق آبه رودخانه هیرمند طبق معاهده سال ۱۳۵۱، حق آبه زیست محطی تالاب بینالمللی هامون، اصلاح سامانه انحرافی بند کمال خان و جلوگیری از تکمیل سد بخشآباد روی فراه رود افغانستان شدهاند.
«سرمایه و ثروت» در گفتوگو با مهندس معینالدین سعیدی نماینده چابهار و عضو کمیسیون آب، کشاورزی و منابع طبیعی مجلس به بررسی وضعیت استان محروم سیستان و بلوچستان و زورگویی طالبان به مردم مظلوم این منطقه، پرداخته است:
* ماجرای زورگویی طالبان چیست؟
– دولتهای ایران و افغانستان در سال ۱۳۵۱ معاهدهای را امضا کردند که در آن طرف افغان متعهد گردید مطابق پروتکلهای بینالمللی بخشی از آب هیرمند را در اختیار ایران قرار دهد با این حال کابل با احداث سد کمال خان آب را به سمت دشتهای این کشور منحرف کرده و با زیر پا گذاشتن توافق بینالمللی خسارت جبرانناپذیری را برای مردم سیستان به بار آورده است به گونهای که بسیاری از آنها ناچار به مهاجرت به شمال کشور، استان گلستان، استان خراسان و مناطق جنوبی سیستان و بلوچستان شدهاند.
* یعنی منطقه خالی از سکنه شده است؟
– همان طور که میدانید بزرگترین سرمایه هر استانی نیروی انسانی آن است و با این اوصاف این منطقه مرزی که به لحاظ جغرافیای سیاسی تنگه اُحد ایران نامیده شده، تضعیف گردیده است که تبعات ملی و بینالمللی دارد.
* دریاچه هامون چه شرایطی دارد؟
– دچار خشکسالی شده و کشاورزی، دامداری و صیادی منطقه در حال نابودی است.
* از نظر آب و هوایی هم باید دچار مشکل شده باشید؟
– بادهای ۱۲۰ روزه و پدیدههایی نظیر آن، گرد و غبار و مسایل زیستمحیطی همه به خاطر آبریز دشت سیستان است که شرایط خوبی ندارد.
* برای مقابله با قلدری طالبان چه اقداماتی صورت گرفته است؟
– نمایندگان سیستان و بلوچستان در مجلس با فعال کردن دیپلماسی آب درصددند طالبان را متقاعد کنند که حقوق حقه کشور را استیفا نماید، متأسفانه انفعالی که در وزارت خارجه، سازمان حفاظت محیط زیست و معاونت آبفای وزارت نیرو وجود دارد موجب شده که اتفاق خاصی روی ندهد. بر این اساس نمایندگان، طرح استیضاح وزیر خارجه را امضا کردهاند. بنده معتقدم با ایجاد سد کمالخان و اخیراً برنامه توسعه برای سدهای دیگر در رودخانههای افغانستان بایستی ایران از همه گزینهها علیه طالبان استفاده کند.
* منظور از همه گزینهها چیست؟
– مراجعه به مراجع بینالمللی و در صورت لزوم، استفاده از زور و قدرت نظامی که جنبه بازدارندگی دارد.
* وضعیت استان سیستان و بلوچستان به لحاظ معیشت چگونه است؟
– ما پایینترین سطح درآمد را در کشور داریم به گونهای شاخصهای توسعه انسانی در سیستان و بلوچستان فاصله معناداری با سایر مناطق محروم کشور دارد مثلاً در حوزه بهداشت، کمترین پزشک و تختهای بیمارستانی و در حوزه آموزش و پرورش کمترین فضاهای آموزشی را شاهد هستیم ضمن این که دسترسیمان به آب شرب با وجود قرار گرفتن در کنار اقیانوس اصلاً مناسب نیست.
* مسأله افراد بیشناسنامه در استان چیست؟
– بسیاری از مردم به واسطه فقر فرهنگی مراجعه به هنگام برای دریافت شناسنامه نداشتهاند و گذشت زمان این روند را طولانی ساخته است. از طرف دیگر ازدواج زنان با اتباع بیگانه هم در این ماجرا مزید بر علت شده است. البته ثبت احوال باید میان کسانی که از آن سوی مرز میآیند و با فرصتطلبی قصد تهیه اسناد سجلی دارند با هزاران انسانی که نسل اندر نسل ایرانی بودهاند، تفکیک قایل شود.
* درباره قاچاق سوخت در استان ریشهیابی شده است؟
– بررسیها نشان میدهد ۸۵ درصد از سوخت قاچاق از استانهای دیگر میآید و بایستی جلوی کسانی که به صورت سیستماتیک و با روابط خاص مبادرت به این کار میکنند گرفته شود، البته بخشی از مردم هم به واسطه جبر زمانه، بیکاری و مسایل معیشتی، اقدام به جابهجایی سوخت میکنند که باید میان آنها و دانه درشتها تفکیک قایل شد.
* عبدالله خلیلی
