برخی دولتها در ایران با وجود این که خود را مخالف رانت و رانتخواری معرفی کردهاند اما در عمل با اتخاذ سیاستهای نادرست، یکی از عوامل مهم توزیع رانت بودهاند که از نمونههای آن سهمیه قبولی در کنکور است. برآیند دیدگاههای داوطلبان در کنکور ۱۴۰۳ حکایت از آن دارد که بسیاری از کنکوریها، پذیرش در دانشگاهها و مراکز آموزش عالی را آلوده به تبعیض و بیعدالتی میدانند و بر این باورند که برای راهیابی به رشتههای برتر تحصیلی بایستی از سهمیه و پول برخوردار بود.
* عضو کمیسیون آموزش دیدهبان شفافیت و عدالت: داوطلب عادی از زمان ثبتنام در کنکور احساس میکند از فردی که دارای سهمیه میباشد چند پله عقب است.
* از زمان مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی در مورد تاثیر معدل در کنکور برای مدارس خاص با شهریههای ۷۰، ۸۰ میلیون تومان صف تشکیل شد!
پایگاه خبری «سرمایه و ثروت آنلاین» در گفتوگو با علی امرایی، عضو کمیسیون آموزش دیدهبان شفافیت و عدالت، مسیر تحصیل در رشتههای پولساز دانشگاهی را بررسی کرده است.
* نتایج نهایی کنکور سراسری سال ۱۴۰۳ نیمه اول مهرماه اعلام میشود، سهمیهها در آزمون سراسری چه نقشی در قبولیها دارد؟
– انتظاری که از سازمان سنجش میرود این که در رشتههایی مانند پزشکی، حقوق و… رتبههای قبولی داوطلبان دارای سهمیه را اعلام کند که نمیکند! در واقع داوطلبان عادی که از سهمیه برخوردار نیستند از همان زمانِ ثبتنام در آزمون، احساس میکنند از فردی که دارای سهمیه است چند پله عقب هستند و این استرس و نگرانی در جریان برگزاری کنکور هم ادامه دارد. لذا باید گفت، حمایتها و تسهیلاتی نظیر سهمیه باید به گونهای باشد که پیامد علمی نداشته باشد، ضمن این که سهمیهها هم بایستی با تبصره همراه شوند و شائبه فاصله علمی کسی که به صورت عادی قبول میشود با فردی که با سهمیه به دانشگاه راه مییابد از بین برود، برای مثال اگر نمره تراز فرد عادی ۱۰ هزار باشد، فرد سهمیهای نمره ۹ هزار را دارا باشد و پایینتر از این عدد پذیرفته نگردد.
* ظاهرا شورای عالی انقلاب فرهنگی در قبال حذف سهمیهها مقاومت میکند؟
– این شورا قرار بود در سال ۱۴۰۰ به بحث سهمیهها ورود کند اما نکرد. لذا بحث مذکور در کنکور سراسری همچنان ادامه دارد. در مورد سهمیه هیات علمی با آن که دیوان عدالت اداری آن را باطل اعلام کرد اما شورا نپذیرفت و با تکرار موضوع سرانجام رییس دیوان شاکی شد و با اعمال ماده ۹۱ کار را محکمتر پیش برد. با این حال شورای عالی انقلاب فرهنگی، نظارت دیوان را نپذیرفت و خود را مستثنی دانست. در این روند، ما نامهای برای رییس جمهور نوشتیم و گفتیم که این تبعیض، خلاف قانون اساسی است و بالاخره مصوبه شورا باطل شد، لذا سهمیهها باید به گونهای باشد که داوطلبان عادی احساس تبعیض نکنند.
* در کنار سهمیهها، موضوع مدارس خاص مطرح است که تنها افراد دارای تمکن مالی امکان تحصیل در آنها را دارند و نهایتا به رشتههای پولساز دانشگاهی میرسند!
– وقتی شورای عالی انقلاب فرهنگی اثر معدل در کنکور را بالا برد، صف ثبتنام در مدارس خاص هم شکل گرفت. بر این اساس، سال گذشته شهرهایی نظیر تهران و اصفهان در کسب رتبههای برتر کنکور سرآمد بودند. بد نیست بدانید در پایتخت، ما مدارسی تحت عنوان سفارتخانه داریم که دانشآموزان آنها اوقات فراغت خود را با سفرا میگذرانند. درمقابل مدارس کپری هم وجود دارد که هیچ امکانی ندارند لذا شهری مانند تهران هم باید به ۳۰ منطقه تبدیل شود چرا که رقابت دانشآموزی در مدرسهای در جماران با دانشآموزی در مدرسهای در شهرری اصلا عادلانه نیست. در این میان، برخی مدارس تا ۱۰ شب، دانشآموز را در اختیار دارند و با او کار میکنند، برخی هم در جنوب تهران با کمترین زمان آموزشی از معلم خوب هم برخوردار نیستند. خاطرتان هست وقتی موضوع موسسات آموزشی با شهریه ۷۰، ۸۰ میلیون تومان مطرح شد آقای صحرایی وزیر آموزش و پرورش دولت سیزدهم گفت، این امری طبیعی است که شما هر چقدر پول بدهید خدمات آموزشی میگیرید! این حرفها در خور یک نظام سرمایهداری میباشد نه نظامی که در قانون اساسی آن آموزش، رایگان اعلام شده است و تنها در سال جاری با کمبود ۱۸۰ هزار معلم روبروست.
* مساله مافیای کنکور با گردش مالی دهها هزار میلیارد تومان، ادامه دارد یا خیر؟
– بله، ادامه دارد و با مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی مبنی بر تاثیر نمرات امتحانات نهایی اکنون ما با مافیای جدیدی به نام مافیای امتحانات نهایی مواجه هستیم.
* نیلوفر خلیلی
